I SA/Łd 615/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę. I SA/Łd 615/19 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. ustalającej J.S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 12, działki o nr ewid. 39/4, 39/5, 39/6 i 39/7 w obrębie [...], za 2012 r. w kwocie 3.299,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że J.S. złożył do Prezydenta Miasta Ł. informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok, w której zadeklarował do opodatkowania 484.00 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 420.00 m2 budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W oparciu o powyższą informację organ pierwszej instancji opodatkowywał przedmiotowa nieruchomość. W dniu 10 kwietnia 2009 roku podatnik złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok, w której zadeklarował do opodatkowania 484.00 m2 pozostałych gruntów oraz 420.00 m2 pozostałych budynków. Jednocześnie poinformował, że z dniem 13 marca 2009 roku zaprzestał działalności gospodarczej. W dniu 15 kwietnia 2009 roku podatnik oświadczył, że korzysta z działki bezumownie na zasadzie posiadania samoistnego, zaś budynki są jego własnością, wybudowane w latach osiemdziesiątych, częściowo według pozwolenia na budowę, a częściowo bez pozwolenia. W oparciu o złożoną informację Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję dotyczącą 2009 roku oraz decyzją z dnia [...] roku ustalił J.S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 12 działki o nr ewid. 39/4, 39/5, 39/6 i 39/7 w obrębie [...] za 2012 rok w kwocie 3.299,00 zł. W dniu 13 marca 2019 roku J.S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających podatek od nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 12 za lata 2010 - 2018. W uzasadnieniu podniósł, że wszystkie decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, które polega na tym, że podatkiem od nieruchomości obciążony został "posiadacz samoistny" nieujawniony w rejestrze gruntów i budynków. Decyzją z dnia [...] roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Utrzymując w mocy tę decyzję, Kolegium zwróciło uwagę, że w odwołaniu podatnik podniósł, iż nie zachował pięcioletniego terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności, z uwagi na problemy rodzinne i finansowe, jakie miał w tym okresie czasu i nie był w stanie zająć się sprawami podatkowymi, które są dla niego skomplikowane. Ustosunkowując się do tego, SKO stwierdziło, że termin, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 – dalej O.p.), jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin nieprzywracalny i biegnie niezależnie od tego, czy nastąpiła zapłata podatku, a do jego biegu nie mają zastosowania instytucje przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia. W związku z tym Kolegium w pierwszej kolejności ustaliło, że w przedmiotowej sprawie zaszła przesłanka negatywna z art. 249 § 1 pkt 1 O.p., bowiem zaskarżona decyzję doręczono 2 marca 2012, zaś podatnik nadał list polecony z wnioskiem w dniu 11 marca 2019 roku, a zatem po upływie pięcioletniego terminu z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Z tego też względu Kolegium uznało, że jest zobligowane do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, co stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. W ocenie organu odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie art. 249 O.p. jest orzeczeniem formalnym, bowiem po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności jest bezskuteczne, a organ nie może wszcząć już postępowania. Jakiekolwiek zatem zarzuty związane z wadliwością decyzji ostatecznej nie mogły zostać merytorycznie rozpatrzone. Odnosząc się do zarzutu, że Kolegium wydało decyzję bez wysłuchania strony co do zebranych dowodów, organ wskazał, że rozstrzygał sprawę w oparciu o materiał dowodowy zebrany przed zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, w tym w szczególności złożoną przez podatnika informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok, w której podatnik zadeklarował do opodatkowania 484.00 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz 420,00 m2 budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie zbierał żadnego nowego materiału dowodowego, ponieważ rozstrzygnięcie jest wynikiem prostej konstatacji, iż podatnik nie złożył wniosku o stwierdzenie nieważności w terminie 5 lat od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, co obligowało na zasadzie art. 249 O.p. do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie materiału nie mógł mieć zatem jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Brak ten może być konwalidowany w postępowaniu odwoławczym, prowadzonym w sprawie przez ten sam organ tzn. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. Z uwagi na to, pomimo braku gromadzenia dodatkowych dowodów w sprawie, Kolegium pismem z dnia 14 maja 2019 roku wyznaczyło stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona, której doręczono to pismo w dniu 29 maja 2019 roku do wydania decyzji nie skorzystała, ani z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, ani z możliwości wypowiedzenia się w sprawie tego materiału. W świetle powyższego stwierdzono, że wobec złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z uchybieniem pięcioletniego terminu na jego złożenia, Kolegium było zobligowane do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie powołanego art. 249 § 1 pkt 1 O.p., co z kolei spowodowało utrzymanie w mocy własnej decyzji na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że decyzje podatkowe Prezydenta m. Ł. ustalające podatek od nieruchomości za rok 2015 w kwocie 3.435 zł, za rok 2016 w kwocie 3.453 zł, za rok 2017 w kwocie 3.428 zł, za rok 2018 w kwocie 3.496 zł. jako posiadaczowi samoistnemu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 12, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które polega na tym, że podatkiem od nieruchomości obciążony został posiadacz samoistny nie ujawniony w rejestrze gruntów i budynków. W ocenie skarżącego decyzje podatkowe Prezydenta m. Ł. naruszają art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i są w istocie żądaniem opłat nienależnych. Ponadto skarżący wniósł o unieważnienie rejestru gruntów dla nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 12 i kartoteki budynków ponieważ są to rejestry sfałszowane już w momencie ich zakładania po uwłaszczeniu się miasta Ł. na gruntach położonych przy ul. A nr 12, co nastąpiło prawdopodobnie w roku 1997. Wcześniej grunty te należały do dwóch osób fizycznych i posiadały numerację: A 7 i A 9. Skarżący wyjaśnił, że jako posiadacz samoistny otrzymał przydział lokalu użytkowego 25 sierpnia 1982 roku od Urzędu Dzielnicowego Ł.-P. Aktualny rejestr gruntów poświadcza nieprawdziwą informację że władającym jest Urząd Miasta Ł., podczas gdy faktycznie władającym nieruchomością jest posiadacz samoistny J.S. Skarżący podkreślił, że w rzeczywistości budynki stanowią odrębną od gruntu własność, a właścicielem jest J.S., który te budynki wybudował z własnych środków. Dla budynków powinien być założony rejestr budynków, a nie kartoteka budynków, która w dodatku zawiera same nieprawdziwe informacje. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 249 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Artykuł 249 O.p. jedynie przykładowo wymienia dwie przesłanki negatywne, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Przesłanek takich jest jednak więcej, w szczególności organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji także wówczas, gdy kwestionowana przez stronę decyzja nie jest ostateczna (por. wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 2227/07, LEX nr 468677). Z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. wynika, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało uzależnione od jego wniesienia w terminie. Zgodnie z art. 12 § 4 O.p. termin taki jest liczony od dnia doręczenia decyzji ostatecznej i wynosi 5 lat (jest to także maksymalny termin przedawnienia zobowiązań podatkowych). Wyżej wskazany termin jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to termin, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok WSA w Łodzi z 10 listopada 2015 r., I SA/Łd 1221/14, LEX nr 1944656; wyrok WSA w Poznaniu z 12 stycznia 2017 r., I SA/Po 1241/16, LEX nr 2198126, wyrok WSA w Lublinie z 9 stycznia 2019 r., I SA/Lu 644/18, LEX nr 2626524). Nie można zatem skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. W omawianej sprawie decyzję, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, doręczono mu w dniu 2 marca 2012, zaś podatnik nadał list polecony z wnioskiem o stwierdzenia nieważności w dniu 11 marca 2019 roku, a zatem po upływie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O.p. W takim przypadku organ podatkowy na podstawie ww. przepisu zobowiązany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej - co też prawidłowo uczynił. W konsekwencji Kolegium trafnie stwierdziło, że zarzuty związane z wadliwością decyzji ostatecznej nie mogły zostać merytorycznie rozpatrzone. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji. E.S.