I SA/Łd 620/12

1 Postanowienie Dnia 24 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 r. postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. 1 2 Uzasadnienie Skargą z 2 maja 2012 r. D.A. zakwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] wydaną w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi (275 zł) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie osiąga żadnego dochodu. Prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, jednak działalność ta przynosi jej straty. W okresie do stycznia do maja 2012 r. przychody z działalności podatniczki wyniosły 18.942,14 zł, koszty ich uzyskania – 25.273,93 zł, a wynikła stąd strata – 6.331,79 zł. Majątek skarżącej stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, w którym przechowuje pozostałe po budowie materiały. Budynek ten jest w złym stanie technicznym i wymaga remontu. Natomiast budynek w budowie z uwagi na błędy w zakresie projektu i wykonania wymaga nakładów w wysokości co najmniej 150.000 zł. W uzupełnieniu wniosku podatniczka wyjaśniła, że prowadzi szereg sporów sądowych, w czasie których korzysta z pomocy adwokata, którego opłaca z środków z Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (8.000 zł). Odnośnie do kosztów utrzymania wskazała, że mieszka u siostry, korzysta z warzyw i owoców z jej ogródka, a pozostałe wydatki związane z wyżywieniem pokrywa z emerytury, regularnych wpłat jednego z jej klientów oraz środków pochodzących z "wygranej sprawy" (4.002,57 zł). Jednocześnie podatniczka wyjaśniła, że posiada konto dewizowe, na którym zgromadziła 3.800 DEM. Środki te zamierza jednak przeznaczyć na opłacenie ekspertyzy budynku posadowionego w Ł., zleconej Wojskowej Akademii Technicznej. Ponadto przyznała, że posiada rachunek bankowy związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, jednak odmówiła przedstawienia wyciągu z tego rachunku. Jak stwierdziła w przedłożonym do akt piśmie: "ja nie dotykam się do tego konta, po niezgodnych z prawem czynnościach dokonanych przez Komornika Sądowego, który dokonał bezprawnej egzekucji na podstawie wyroku wydanego w warunkach oszustwa procesowego, nie wiem, co się z tym kontem dzieje i nie chcę wiedzieć, najważniejsze że po mojej interwencji w Komisji Nadzoru Finansowego nie zostałam obciążona kosztami bezprawnych działań Komornika Sądowego na moim koncie bankowym. Sprawa tych bezprawnych działań Komornika jest w Sądzie." Referendarz sądowy, powołując się na treść art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "P.p.s.a."), postanowieniem z 29 sierpnia 2012 r. odmówił prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że skarżąca nie wyjaśniła należycie swojej sytuacji majątkowej. W szczególności nie podała stanu rachunku bankowego wykorzystywanego w działalności gospodarczej. Nie wykazała również, że zgromadzona przez nią kwota 3.800 DEM zostanie w całości przeznaczona na pokrycie kosztów związanych ze zleceniem ekspertyzy, o której wspomniała. W związku z tym referendarz nie dopatrzył się względów przemawiających za pominięciem tej kwoty przy ocenie możliwości płatniczych skarżącej. Ponadto za gołosłowne uznano oświadczenie o kosztach pomocy udzielonej jej przez adwokata. Skarżąca w nie sprecyzowała też własnych kosztów utrzymania. W tej sytuacji referendarz uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżąca wniosła o jego uchylenie. Wyjaśniła, że wystawiono przeciwko niej tytuły egzekucyjne, na podstawie których jest zobowiązana uiścić prawie 50 tys. zł. Podkreśliła ponownie konieczność zgromadzenia odpowiednich środków na opłacenie ekspertyzy, którą ma dla niej wykonać Wojskowa Akademia Techniczna. Odnośnie do wysokości środków jakie przeznaczyła na honoraria adwokackie wskazała, że referendarz nie wzywał jej do przedstawienia zestawienia tych kosztów. Podniosła również, że obecnie przebywa w sanatorium oraz że obecnie cały jej wysiłek skierowany jest na sporządzenie "skargi o niezgodności z prawem wydanego wyroku". Powyższe okoliczności uzasadniały jej zdaniem wniosek, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżąca wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Warunki jakie powinna spełnić by skorzystać z tego prawa określa art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dla rozpoznania przedmiotowego wniosku szczególnie istotne jest, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających zwolnienie spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien ponadto należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl., postanowienie NSA z 29 lipca 2005 r. II FZ 470/05, niepubl.). Rozpatrywany wniosek nie sprostał tak przedstawionym wymogom. Przede wszystkim wskazać należy, że już od chwili jego złożenia skarżąca przedstawiała swoją sytuację majątkową w sposób wybiórczy, niepełny, pomijając milczeniem wszystkie te okoliczności, które mogły przemawiać przeciwko uwzględnieniu jej żądania. W swoim wniosku oświadczyła zatem, że nie osiąga żadnych dochodów oraz, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Tymczasem w piśmie uzupełniającym wniosek podała między innymi, że korzysta z pomocy siostry, u której mieszka, która zapewnia jej (częściowo) wyżywienie, że otrzymuje emeryturę oraz posiada środki (wielokrotnie przewyższające wpis sądowy), które zamierza przeznaczyć na pokrycie kosztów ekspertyzy, sporządzanej na użytek innego postępowania sądowego. W piśmie tym odmówiła ponadto podania informacji, które mogły być istotne dla oceny wniosku. W szczególności odmówiła przedstawienia wyciągu z rachunku bankowego wykorzystywanego przy prowadzonej działalności. Co więcej z informacji, znanych sądowi z urzędu, podanych przez samą skarżącą w równolegle toczących się przed tutejszym sądem postępowaniach (sprawy o sygn. akt I SA/Łd 695/12 oraz I SA/Łd 696/12) wynika między innymi, że: (a) aktualnie źródłem utrzymania strony jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.679 zł netto; (b) prowadzona przez nią działalność gospodarcza przyniosła jej w 2011 r. dochód w wysokości 4.132 zł oraz (c) posiada oszczędności ulokowane na rachunku bankowym w wysokości 3.896 USD. Przytoczone wyżej fakty świadczą zatem, że skarżąca ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani też w toku postępowania, nie przedstawiła w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej. To zaś, tylko w kontekście faktu posiadania przez nią oszczędności w wysokości 3.896 USD, oznacza, że jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania (w tym wpis, czyli 275 zł) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że – co wynika z oświadczeń samej skarżącej – posiada ona stałe źródło utrzymania w postaci emerytury oraz nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, które ponosi jej siostra. Może zatem swobodnie przeznaczyć część swoich dochodów na pokrycie stosunkowo niskich kosztów postępowania sądowego. Podsumowując, prawo pomocy, o którym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., służy wyłącznie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Skoro skarżąca nie wykazała, że zalicza się do tych osób, jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie sprawy sąd, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. P.Pij.