I SA/Łd 620/12

1 Postanowienie Dnia 6 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 rok postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 października 2013 roku D. A. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł, wniesionego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 września 2013 roku oddalające jej wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Tarno, sędziego NSA Teresy Porczyńskiej i sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 620/12 z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 rok. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej przychody z działalności gospodarczej za okres do stycznia do października 2013 roku wyniosły 29.102,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 34.336,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -5.234,25 zł. Skarżąca podniosła przy tym, że jej emerytura za ten okres stanowiła kwotę 17.440 zł netto, a środki wolne pozostawione do dyspozycji wyniosły 6.137,75 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, w którym są przechowywane pozostałe po budowie materiały. Ponadto w skład tego majątku wchodzi samochód osobowy Renault Megane Scenic, rok produkcji 1997, służący wyłącznie do działalności gospodarczej (zastaw bankowy – zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą). Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 25 listopada 2013 roku wezwano D. A. do złożenia zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2012 roku, udokumentowania podanej kwoty dochodu miesięcznego brutto, wskazania kwoty i źródła środków przeznaczanych na utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz z podaniem ich wysokości oraz nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące (w tym rachunku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pism procesowych z dnia 20 grudnia 2013 roku oraz z dnia 9 stycznia 2014 roku wskazała, że koszty utrzymania domu, w którym zamieszkuje, pokrywa jej siostra, natomiast na wyżywienie nie wydaje więcej niż 500 zł. Ponosi także wydatki na zakup lekarstw. Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych, ponieważ nie stać jej na opłacenie kosztów ich utrzymania. Posiada jedynie książeczkę oszczędnościową z kwotą 100 zł. Ponadto skarżąca podała, że jej przychody z działalności gospodarczej za okres do stycznia do listopada 2013 roku wyniosły 26.625,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 37.860,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -11.235,25 zł. Skarżąca podniosła przy tym, że jej emerytura za ten okres wyniosła 19.193,68 zł netto, wypłacone zasiłki chorobowe stanowiły kwotę 4.867,28 zł netto. Jej dochód wyniósł 12.825,71 zł, składki na ubezpieczenie społeczne to kwota 5.248,72 zł, zaś składki na ubezpieczenie społeczne stanowiły kwotę 5.162,80 zł, a ponadto wydatki na zakup lekarstw i rehabilitację wyniosły 6.127 zł, co spowodowało niedobór środków pieniężnych opiewający na kwotę 3.712,81 zł. Skarżąca dodała przy tym, że jej niepokryte zobowiązania wynoszą 33.443 zł (niezapłacona faktura za program LEX i zobowiązanie w podatku od nieruchomości). Do pism załączyła zaświadczenie o uzyskanych dochodach w 2012 roku, kserokopię zwolnienia lekarskiego za okres od dnia 1 stycznia do 14 stycznia 2014 roku, zestawienie zapisów księgowych za 11 miesięcy 2013 roku, kserokopię książeczki PKO i kserokopię przekazu ZUS. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżąca wniosła o uchylenie tego postanowienia. Wyjaśniła, że jej sytuacja ulega z roku na rok coraz większemu pogorszeniu. Stwierdziła, że nawet gdyby rzeczywiście posiadała wolne środki pieniężne w kwocie 6137,75 zł, to i tak przy jej stanie zdrowia, wymagającego przyjmowania stale drogich leków, nie da się wyżyć. Skarżąca podniosła też, że nie mogąc liczyć na adwokatów zmuszona jest osobiście prowadzić swoje sprawy przed sądami powszechnymi jak również podejmować inne działania w związku z bezprawnym zniszczeniem jej własności, gdzie sprawy już trafiły do Krajowej Rady Sądownictwa jak inne przewidziane prawem. Odnosząc się do książeczki oszczędnościowej na której jest około 2000 zł, skarżąca poinformowała, że do chwili obecnej nie ma możności jej odnalezienia. Środki te są zablokowane na skutek niemożności załatwienia formalności z uwagi na brak czasu i konieczność opiekowania się matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270. ze zm.), dalej: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Wykładnia art. 246 § pkt 2 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (por. Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Z akt niniejszej sprawy wynika, że jest to kolejny (drugi) wniosek skarżącej w przedmiocie prawa pomocy. Wcześniej postanowieniem z dnia 24 października 2012 roku, wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej w tym przedmiocie (postanowienie z dnia 31 stycznia 2013 r.). Możliwość zmiany bądź uchylenia takiego orzeczenia daje art. 165 P.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez nią informacje - podobnie, jak miało to miejsce w przypadku pierwszego wniosku - są niekompletne i nasuwają wątpliwości, co do ich wiarygodności. Przychody skarżącej z działalności gospodarczej za okres do stycznia do października 2013 roku wyniosły 29.102,13 zł, a koszty ich uzyskania stanowiły kwotę 34.336,38 zł, co skutkowało stratą w wysokości -5.234,25 zł. Dochód skarżącej z tytułu emerytury wyniósł 17.440 zł netto, a środki wolne pozostawione do dyspozycji stanowiły kwotę 6.137,75 zł. Skarżąca nadal zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Także w ramach posiadanego majątku skarżąca nie wykazała zmian sugerujących, iż jej sytuacja materialna w tym zakresie uległa pogorszeniu. Nadal jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i zniszczonym budynkiem gospodarczym, w którym są przechowywane pozostałe po budowie materiały. Ponadto w skład tego majątku wchodzi samochód osobowy Renault Megane Scenic, rok produkcji 1997 wraz z ustanowionym zastawem bankowym, stanowiącym, jak wskazała, zabezpieczenie kredytu na działalność gospodarczą. Wobec powyższego, ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z nadesłanymi dodatkowymi informacjami i dokumentami nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 24 października 2012 roku. Sytuacji przedstawionej przez stronę nie można przy tym uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. AK.