I SA/Łd 620/12

Dnia 30 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 620/12 ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 rok postanawia: oddalić wniosek. m.k.o. Skargą z dnia 2 maja 2012 r. D. A. zakwestionowała prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia wysokości jej zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2011 rok. W dniu 28 sierpnia 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziów NSA: Teresy Porczyńskiej oraz Wiktora Jarzębowskiego i sędziego WSA Joanny Tarno od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 620/12. Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek o wyłączenie wskazanych przez skarżącą sędziów. Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie tut. sądu z dnia 10 września 2013 r. oddalające jej wniosek o wyłączenie sędziów. Wnioskiem z dnia 24 listopada 2014 r. D. A. wniosła o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 619/12. Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała odnośnie sędziów WSA Joanny Tarno i Pawła Kowalskiego oraz sędziego NSA Bogusława Klimowicza, że zajęli oni stanowisko w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. i nie będą oni zdolni w sposób obiektywny rozpoznać sprawy. Odnośnie sędziów WSA Cezarego Kozińskiego, Joanny Tarno i sędziego NSA Teresy Porczyńskiej wskazała, że brali oni udział w wydaniu wyroku z dnia 11 czerwca 2010 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2006 r. (sygn. akt I SA/Łd 336/08) oraz za rok 2007 (sygn. akt I SA/Łd 337/08). Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wspomniane orzeczenia oddalające jej skargę. Dodatkowo, sędzia WSA Joanna Tarno, rozpoznając sprawę dotyczącą ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005 r. uznała argumentację skarżącej odnośnie wskazanych naruszeń prawa, jakich dopuściły się organy administracji, podczas gdy w sprawach podatku od nieruchomości za 2006 r. i 2007 r. zaprzecza swojemu wcześniejszemu stanowisku. Powyższe powoduje, że sędziowie Ci nie będą w stanie całkowicie bezstronnie i obiektywnie rozpoznać sprawy skarżącej. W stosunku do sędziego WSA Bożeny Kasprzak, wskazała, że sprawowała ona nadzór nad komornikami sądowymi w okresie kiedy była sędzią sadu powszechnego i jest współodpowiedzialna za przyzwolenie Komornikowi Sądowemu D. N. wykonania niedopuszczalnej z mocy prawa egzekucji na podstawie niewykonalnego tytułu egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej istnieją uzasadnione obawy, że fakt oczywistego niedopełnienia obowiązków w zakresie nadzoru nad Komornikiem Sądowym może wpływać negatywnie na ocenę sprawy i wydanie orzeczenia zgodnego ze stanem faktycznym. Odnośnie sędziego Joanny Grzegorczyk-Drozda, według skarżącej, istnieje uzasadnione podejrzenie o bardzo bliskich powiązaniach rodzinnych pomiędzy sędzią Sądu Apelacyjnego w Łodzi (I Wydział Cywilny) J. G. jak i biegłym sądowym dr n. medycznych K. G.. Sędzia J. G. orzekała w jej sprawie w sądzie powszechnym, a dr K. G. wydał zaświadczenie o możliwości stawienia się skarżącej z gorączka i anginą, poświadczając nieprawdę o wysokości ciśnienia tętniczego. Zdaniem skarżącej sędzia Joanna Grzegorczyk-Drozda mając wiedzę, iż skarżąca podważała wiarygodność wystawianych zaświadczeń jak i wskazywała na naganne zachowanie biegłego, nie będzie w stanie na skutek istnienia powiązań rodzinnych w sposób obiektywny, bez uprzedzeń rozpoznać jej sprawy. W stosunku do sędziów WSA Joanny Tarno, Tomasza Adamczyka, Pawła Kowalskiego i sędziego NSA Bogusława Klimowicza podniosła, że wydali oni w dniu 27 września 2013 r. na jej wniosek postanowienie o zwieszeniu postępowania sądowoadministarcyjnego z uwagi na niewydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. po uchyleniu decyzji SKO z dnia [...] 2007 r. Postanowieniem 13 marca 2014 r. sędzia NSA Bogusław Klimowicz wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2007 r., mimo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie udowodniło stosownymi dokumentami urzędowymi, że skarżącej została doręczona skutecznie decyzja ostateczna ustalająca wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 r. Mimo wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy, sąd procedował. Te okoliczności wywołuje zdaniem skarżącej uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Odnośnie wyłączenia sędziów WSA Pawła Kowalskiego i Bożeny Kasprzak skarżąca wskazała, że brali oni udział w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. Na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie tych sędziów od rozpoznania przedmiotowej sprawy, jednak nie wstrzymali się oni od udziału w sprawie. Takie czynności wskazują na faworyzowanie fachowego pełnomocnika strony przeciwnej i lekceważenie skarżącej. Ponadto, na jej wniosek o zmianę terminu rozprawy sąd pouczył ją o możliwości ustanowienia własnego pełnomocnika, choć taki obowiązek nie wynika z przepisów prawa. Te okoliczności wywołują, jej zdaniem, uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. W dniu 15 grudnia 2014 r. sędziowie NSA: Anna Świderska, Paweł Janicki, Wiktor Jarzębowski, Bogusław Klimowicz, Teresa Porczyńska i sędziowie WSA: Tomasz Adamczyk, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bożena Kasprzak, Paweł Kowalski, Cezary Koziński, Joanna Tarno złożyli oświadczenie, iż nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2014 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 24 listopada 2014 r. poprzez uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia sędziów: Anny Świderskiej, Pawła Janickiego, Wiktora Jarzębowskiego i Bartosza Wojciechowskiego, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. skarżąca wyjaśniła, że wskazani sędziowie zajmowali się już sprawami podatku od nieruchomości, zatem nie będą w sprawie bezstronni. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. W rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (§ 1). Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Stosownie zaś do brzmienia art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skład orzekający w tej sprawie analizując wniosek skarżącej w kontekście przywołanych wyżej przesłanek z art. 18 i 19 p.p.s.a. nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W pierwszej kolejności odnieść należy się do tej części wniosku, która dotyczy wyłączenia sędziów NSA: Teresy Porczyńskiej oraz Wiktora Jarzębowskiego i sędziego WSA Joanny Tarno. Warto podkreślić, że wniosek o wyłączenie wymienionych sędziów był już rozpoznawany zarówno przez tutejszy sąd jak i Naczelny Sąd Administracyjny, które uznały go za niezasadny. Sądy wskazały, że okoliczność orzekania wcześniej w sprawach, w których skarżąca jest stroną, nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia. Wskazani przez skarżącą sędziowie orzekali w innych sprawach, których przedmiotem kontroli były inne decyzje, a ponadto skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń co do okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. W tym zakresie wniosek podlega oddaleniu, bowiem w ponownie złożonym wniosku dotyczącym tej samej kwestii skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek inne okoliczności sprawy, które mogłyby wpłynąć na zmianę uprzednio wydanych w niniejszej sprawie postanowień (por. postanowienie NSA z dnia 2 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 80/07, publ. Lex nr 992638). W odniesieniu do zarzutów skierowanych do pozostałych sędziów Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazać należy, że treść argumentów podnoszonych przez skarżącą sprowadza się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku prowadzonych przez D. A. postępowań sądowych. Skarżąca zarzuca mianowicie nieprawidłowe podjęcie zawieszonych postępowań, przedwczesne kierowanie spraw na termin rozprawy w sytuacji, gdy nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, czy też kwestionuje legalność wyroków sądowych zapadających w jej sprawach dotyczących ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za poszczególne lata. Zdaniem sądu rozstrzygnięcia te nie mogą rzutować na ocenę bezstronności sędziego, bowiem prawidłowość ich podjęcia może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania, z których zresztą skarżąca korzysta, wnosząc chociażby skargi kasacyjne od wyroków tut. sądu. Zarzuty w tym zakresie skierowane pod adresem sędziów NSA: Anny Świderskiej, Bogusława Klimowicza, Teresy Porczyńskiej, Pawła Janickiego oraz sędziów WSA: Joanny Tarno, Pawła Kowalskiego, Cezarego Kozińskiego, Bartosza Wojciechowskiego, Tomasza Adamczyka, Pawła Kowalskiego, Bożeny Kasprzak należy uznać za bezzasadne. Nie jest też podstawą wyłączenia sędziego WSA Joanny Grzegorczyk - Drozda uzasadnione podejrzenie skarżącej o posiadaniu bliskich powiązań rodzinnych z sędzią sądu powszechnego, orzekającej w innych sprawach skarżącej, której obiektywizm i bezstronność budzi w jej przekonaniu poważne wątpliwości. Subiektywna ocena skarżącej względem sędziów orzekających w innych sądach jest poza zakresem zainteresowania tutejszego sądu. Także zarzuty kierowane przez skarżącą pod adresem biegłego lekarza sądowego (co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie posiadania powiązań rodzinnych z sędzią WSA Joanną Grzegorczyk – Drozda), który wystawił niekorzystne - zdaniem D. A. - zaświadczenie lekarskie o zdolności skarżącej do stawienia się na rozprawie, co skutkowało poważnymi powikłaniami zdrowotnymi, nie mogły skutkować wyłączeniem sędziego. Nie może ponadto stanowić podstawy wyłączenia subiektywna ocena skarżącej czynności nadzorczych nad komornikami, podejmowanych przez sędziego WSA Bożenę Kasprzak w czasie pełnienia funkcji sędziego sądu powszechnego. Taka ocena nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą i jako taka wykracza poza zakres zainteresowania tutejszego sądu. Skarżąca błędnie ocenia także intencje sędziów m.in. sędziów WSA Pawła Kowalskiego i Bożeny Kasprzak pouczających ją o możliwości ustanowienia pełnomocnika w sprawie, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę brzmienie art. 6 p.p.s.a., ustanawiającego zasadę udzielania pomocy stronom, który stanowi iż, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Realizacja zasady wynikającej z art. 6 p.p.s.a. świadczy jedynie o czuwaniu przez sąd nad należytym zapewnieniem stronie prawa do sądu. Zarzut w tym zakresie jest subiektywnym przekonaniem strony o stronniczości sędziów, niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania i jako taki nie może decydować o wyłączeniu. Dodać wreszcie trzeba, że sędziowie orzekający w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi, w przekonaniu składu orzekającego, żadnych wątpliwości. Podsumowując sąd stwierdził, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącej dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. W tym stanie rzeczy wniosek D. A. o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podlegał oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 19 i art. 18 § 1 p.p.s.a. m.k.o.