I SA/Łd 63/18

Dnia 16 kwietnia 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP:[...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2010 roku oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku z tytułu faktur wystawionych w sierpniu 2010 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego wydziału I WSA w Łodzi z 30 stycznia 2018 r. wpis od skargi na opisaną w sentencji decyzję został określony w wysokości 41.396 zł. W odpowiedzi na doręczony pełnomocnikowi spółki odpis ww. zarządzenia spółka złożyła, na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie "całkowitego zwolnienia od opłat sądowych i wydatków". Referendarz sądowy przyjął, że tak sformułowane żądanie jest równoznaczne z przewidzianym w formularzu żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku spółka podniosła, że nie prowadzi aktualnie aktywnej działalności gospodarczej, a tym samym nie generuje przychodów. Nie posiada również żadnego majątku, z którego mogłyby być pokryte koszty sądowe. Spółka oświadczyła, że na skutek bezprawnych działań organów podatkowych ze sprawnie działającego przedsiębiorstwa stała się podmiotem stojącym na skraju upadłości. Po ewentualnym korzystnym rozstrzygnięciu niniejszej sprawy spółka zamierza kontynuować działalność z uwagi na renomę wypracowaną latami obecności na rynku. W tym celu spółka podjęła m.in. działania sanacyjne. Spółka objęta jest postępowaniem w przedmiocie otwarcia postępowania sanacyjnego przed Sądem Rejonowym dla Ł. Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, sygn. akt [...]. Spółka zwróciła uwagę, że w sprawie o sygn. akt. l SA/Łd 463/17, dotyczącej określenia w podatku od towarów i usług kwoty zobowiązania za maj, czerwiec i lipiec 2010 r. oraz orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku z tytułu wystawionych faktur sąd uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 50.000 zł. W roku 2016 spółka poniosła stratę w wysokości 106.717,33 zł, natomiast strata za pierwsze trzy kwartały 2017 r. wyniosła 92.809,87 zł. Saldo na rachunku bankowym spółki wynosi – 755, 76 zł. Według złożonego oświadczenia stan środków pieniężnych w kasie na dzień 22 lutego 2018 r. również jest ujemny i wynosi 2.017,02 zł. Referendarz sądowy ocenił, że dane zawarte we wniosku są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego spółki i wezwał jej pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie: 1) oświadczenia, czy prowadzenie działalności gospodarczej w formie Spółki z o.o. A. stanowi dla jej wspólników jedyne źródło dochodów, a jeśli nie, to o wskazanie tych źródeł, w szczególności złożenie oświadczenia, czy wspólnicy skarżącej spółki są wspólnikami innych spółek cywilnych lub handlowych, 2) oświadczenia, czy tymczasowy nadzorca sądowy M. A. ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt [...], złożył sprawozdanie o stanie finansowym dłużnika, o którym mowa art. 38 ust. 3 z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.), a jeśli tak, to o złożenie odpisu tego sprawozdania, 3) bilansu i rachunku zysków i strat za ostatni rok, na który spółka powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy (oświadczenie o majątku i dochodach - rubryka 10). W odpowiedzi pełnomocnik spółki nadesłał oświadczenia obu wspólników: A. F. S. oraz A. K. G., oba z dnia 6 kwietnia 2018 r. Wspólnicy oświadczyli, że prowadzenie działalności w formie spółki z o.o. A. nie stanowi źródła dochodu, gdyż ze względu na działanie organów skarbowych od 2013 roku nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej. Obecnie spółka przynosi wyłącznie straty. Z uwagi na ukierunkowane działanie organów skarbowych, mające na celu zniszczenie spółki i podważenie dobrego imienia wspólników podjęta została decyzja o podjęciu działań restrukturyzacyjnych oraz przeciwdziałaniu pogarszania się sytuacji spółki. W związku z tym, jako wspólnicy oprócz pokrywania bieżących strat byli zmuszeni do doinwestowania spółki. Obaj wspólnicy oświadczyli, że zaciągnęli zobowiązania u innych podmiotów, spółek oraz osób fizycznych. Oświadczyli również, że są wspólnikami w innych podmiotach, które na dzień dzisiejszy również nie przynoszą dochodów i wykazują straty. Wspólnik A. F. S. oświadczył ponadto, że ponosi duże wydatki w związku z ciężką chorobą i niepełnosprawnością syna. Oświadczył również że tymczasowy nadzorca sądowy nie składa sprawozdań o stanie finansowym skarżącej spółki, "gdyż nie ma obecnie wymagań w tym zakresie". Ponadto według informacji uzyskanych od nadzorcy, sąd oddalił wniosek spółki o wszczęcie postępowania sanacyjnego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W niniejszej sprawie spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako: "P.p.s.a.") osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W ocenie referendarza wniosek o zwolnienie skarżącej spółki od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Ze złożonych oświadczeń i dokumentów wynika wprawdzie, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Z nadesłanego rachunku zysków i strat wynika, że zarówno w roku 2016 jak i 2017 spółka nie osiągnęła żadnych przychodów. Z dodatkowych oświadczeń wspólników wynika, że już od 2013 roku spółka nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej. Powyższa okoliczność przemawia niewątpliwie za uwzględnieniem wniosku. Referendarz stoi na stanowisku, że nie każda spółka, która nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów, automatycznie zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Każda spółka ma bowiem wspólników i w pierwszej kolejności to na wspólnikach ciąży obowiązek udzielenia pomocy spółce poprzez jej dofinansowanie. Dopiero gdy jest to niemożliwe, tj. gdy wspólnicy wykażą, że nie posiadają środków finansowych by zasilić finansowo spółkę, możliwe jest udzielenie prawa pomocy spółce. Przyjęcie odmiennego poglądu i przyznawanie każdej spółce nieprowadzącej działalności gospodarczej prawa pomocy spowodowałoby, że pomoc ta udzielana byłaby spółkom, których wspólnicy bez nadmiernych wyrzeczeń w zakresie swoich wydatków koniecznych, byliby w stanie ponieść koszty postępowania sądowego, którego stroną jest spółka. Mając na uwadze powyższe referendarz wezwał wspólników do złożenia oświadczeń, czy prowadzenie działalności gospodarczej ramach skarżącej spółki stanowi dla jej wspólników jedyne źródło dochodów, a jeśli nie, to o wskazanie tych źródeł, w szczególności złożenie oświadczenia, czy wspólnicy skarżącej spółki są wspólnikami innych spółek cywilnych lub handlowych. W niemal jednobrzmiących, ogólnikowych i enigmatycznych odpowiedziach wspólnicy oświadczyli, że prowadzenie działalności w ramach skarżącej spółki nie stanowi źródła dochodu, gdyż spółka nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej i przynosi straty. Równocześnie obaj wspólnicy zgodnie oświadczyli, że są wspólnikami w innych podmiotach, które na dzień dzisiejszy również nie przynoszą dochodów i wykazują straty. O ile oświadczenie, iż skarżąca spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie budzi wątpliwości, to oświadczenia obu wspólników, iż inne podmioty w których są wspólnikami również ponoszą straty, są wątpliwe. Wątpliwości te wynikają z nasuwających się pytań: skąd obaj wspólnicy czerpią środki na własne utrzymanie albo na pokrycie kosztów działalności skarżącej spółki w postaci wynagrodzeń i usług obcych, skąd czerpią środki na spłatę pożyczek zaciągniętych na doinwestowanie skarżącej spółki, w jaki sposób wreszcie A. F. S. pokrywa "bardzo duże wydatki" na leczenie, rehabilitację oraz badania ciężko chorego syna - skoro zarówno skarżąca spółka jak i inne podmioty, w których jej wspólnicy są również wspólnikami, przynoszą straty. Kierując do spółki wezwanie do uzupełnienia wniosku referendarz dążył do ustalenia, czy wobec faktu, iż skarżąca spółka nie prowadzi działalności gospodarczej wspólnicy osiągają dochody z innych źródeł. Poza ogólnikową odpowiedzią, że obaj wspólnicy są wspólnikami w innych podmiotach, wspólnicy nie przedstawili żadnych argumentów, które przekonałby referendarza, że nie są w stanie dofinansować skarżącej spółki np. poprzez dopłaty i jedynie uwzględnienie wniosku i zwolnienie spółki z kosztów sądowych zapewni spółce prawo do sądu. Pytania, które wymieniono powyżej prowadzą do wniosku, że pomimo strat jakie przynoszą przedsięwzięcia gospodarcze obu wspólników dysponują oni środkami finansowymi oraz zdolnością do zaciągania pożyczek. Skoro według złożonych oświadczeń wspólnicy dofinansowują skarżącą spółkę, mimo, że spółka nie prowadzi działalności od 2013 r., ponosząc corocznie koszty jej funkcjonowania, np. koszty wynagrodzeń i usług obcych (około 80.000 zł w roku 2017), to należy przyjąć, że są również w stanie doinwestować spółkę w celu uiszczenia wpisu od skargi i ewentualnych dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie jest to tym bardziej uzasadnione, iż skarżąca spółka osiągała w przeszłości znaczne przychody. Można zatem przyjąć, że wspólnicy osiągnęli znaczące dochody z udziałów w skarżącej spółce. W sierpniu 2010 r., tj. w miesiącu objętym zaskarżoną decyzją skarżąca spółka zadeklarowała obrót (podstawę opodatkowania) w wysokości 31.426.291 zł. Nawet jeśli przyjąć, jak dowodzą organy podatkowe że faktyczny obrót był niższy i wynosił 12.610.128 zł (str. 29 uzasadnienia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł., tom V akt podatkowych) to również w tym wypadku nie sposób przyjąć, że w czasie gdy spółka prowadziła działalność gospodarczą aktywnie, wspólnicy skarżącej spółki nie osiągnęli zysku, dzięki któremu obecnie mogą zasilić skarżącą spółkę. Celem instytucji prawa pomocy jest realizacja zasady prawa do sądu w odniesieniu do osób fizycznych i prawnych, których sytuacja majątkowa obiektywnie nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Sprzeczne zarówno z tym celem jak również z treścią art. 199 P.p.s.a., określającego zasadę, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, byłoby udzielenie prawa pomocy takiej spółce z o.o., która wprawdzie nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ale ma wśród wspólników takie podmioty, których sytuacja majątkowa (dochody) pozwala na zasilenie majątku i udzielenie skarżącej spółce dopłat lub pożyczek, co pozwoliłoby spółce ponieść koszty sądowe bez konieczności występowania o udzielenie pomocy ze strony Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. AKE.