I SA/Łd 633/12

Dnia 10 lipca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2005 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu T. G. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 25 kwietnia 2012 roku T. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2005 roku. Do skargi dołączony został formularz PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. R. G. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach T. G. wskazał, iż jedyny posiadany przez niego majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 3,46 ha został zajęty przez urząd skarbowy w związku z toczącymi się wobec niego postępowaniami podatkowymi. Skarżący pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną. Jego jedynym źródłem utrzymania jest emerytura, otrzymywana przez niego kwota wolna od zajęć komorniczych wynosi 1.767 zł miesięcznie i w całości konsumowana jest na wydatki spożywcze ubrania i leki. Wnioskodawca wyjaśnił, iż zamieszkuje w domu stanowiącym własność dzieci dzięki ich życzliwości, a wszelkie wydatki eksploatacyjne ponosi jego córka. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy T. G. wskazał, że aktualnie jego jedynym źródłem utrzymania są dochody z emerytury, które po potrąceniach komorniczych wynoszą 1.473 zł netto miesięcznie. Posiadana przez wnioskodawcę nieruchomość została zajęta przez organy skarbowe, a poza nią nie posiada on żadnego innego majątku ani oszczędności. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością dzieci, nie ponosi żadnych wydatków eksploatacyjnych, gdyż te w całości pokrywa jego córka. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (500 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania i dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny bowiem opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 697). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący co miesiąc na swoje utrzymanie dysponuje kwotą w wysokości 1.473 zł netto z której za niezbędne uznać należy jedynie wydatki na wyżywienie i leczenie bowiem opłaty eksploatacyjne w całości ponosi jego córka. Posiadane przez skarżącego stałe, comiesięczne dochody umożliwiają mu częściową partycypację w kosztach wpisu od skargi oraz poniesienie ewentualnych dalszych kosztów procesu w zdecydowanie niższej wysokości. Odnośnie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w osobie R. G. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się jednak pełnomocnictwo z dnia [...] września 2010 roku udzielone przez skarżącego temu adwokatowi do prowadzenia sprawy dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń – kwiecień 2005 roku przed organami administracji oraz we wszystkich instancjach sądowych. Pełnomocnikowi temu w dniu 26 marca 2012 roku doręczona została decyzja organu II instancji. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem pochodzącym z wyboru, a jego wniosek o ustanowienie tego samego adwokata w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. m.m.