I SA/Łd 635/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. M. B. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] r. ustalającej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 18.920 zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 25.226 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osoba bezrobotną, otrzymującą zasiłek w kwocie 670 zł, który stanowi jej jedyne źródło utrzymania. Ponadto nie posiada żadnych przedmiotów majątkowych ani oszczędności, które mogłaby spieniężyć w celu spłaty zobowiązania. Wnioskodawczyni przesłankę wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wiąże z sytuacją, która powstanie, gdy zaskarżona decyzja zostanie wykonana, a następnie wzruszona, na skutek uwzględnienia skargi. Stwierdziła ponadto, że w razie odmowy wstrzymania wykonania decyzji, wystąpi do organów podatkowych o umożliwienie spłaty zobowiązania w układzie ratalnym. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2013 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wnioskodawczyni wniosła o uwzględnienie przy jego rozpatrywaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie o sygn. akt SK 18/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Taka regulacja prawna prowadzi do wniosku, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową instytucją, a przesłanki uzasadniające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004r., sygn. akt FZ 496/2004, LexPolonica). Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązując stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakłada na nią jednak obowiązku ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. W interesie wnioskodawcy leży zatem takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności i jego uzasadnienie, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniosła, że nie posiada żadnych przedmiotów majątkowych ani oszczędności, które mogłaby spieniężyć w celu spłaty zobowiązania, zaś przesłankę wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wiąże z sytuacją, która powstanie, gdy zaskarżona decyzja zostanie wykonana, a następnie wzruszona, na skutek uwzględnienia skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca nie wykazała, że zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieństwo, iż ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zagrożenie jej istotnych interesów ani też, że poniesie ona jakąkolwiek inną szkodę. Należy podkreślić, że szkoda występuje wówczas, gdy nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05, nie publ.). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04 – nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest określenie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie jakiejkolwiek decyzji określającej zobowiązanie podatkowe ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Ponadto skarżąca – na co sama wskazuje w treści wniosku – może skorzystać z przewidzianej w ustawie Ordynacja podatkowa instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, umorzenia jej w całości lub części wskazując właśnie na ważny interes podatnika lub interes publiczny (art. 67a § 1). Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (vide: postanowienie NSA z dnia 7 października 2009r., sygn. akt II FSK 1549/09). Ze względu na treść art. 64 § 3 w związku z art. 134 p.p.s.a. sąd z urzędu na podstawie akt sądowych dokonał też analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy pomimo, że niewątpliwie inne są przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a inne przyznania prawa pomocy. Wprawdzie postanowieniem z dnia 9 lipca 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, lecz nie oznacza to automatycznie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności wymagają zatem odrębnej oceny pod kątem tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez skarżącą okoliczności takie jak: niski dochód (w chwili obecnej zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy podatniczki w wysokości ok. 600 zł) oraz brak majątku poza domem o pow. 80 m2, wręcz sprzeciwiają się uznaniu, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. Gdyby bowiem nawet organ wszczął postępowanie egzekucyjne i przystąpił do wyegzekwowania wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowego to, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz zasadę zapewnienia minimum egzystencji zobowiązanego, egzekucja administracyjna byłaby bezskuteczna, a jakiekolwiek zajęcia niedopuszczalne. Podnieść nadto należy, iż samo wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. Konkludując Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji wiązało się z realnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub mogło spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. AK.