I SA/Łd 637/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Asesor WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda,, Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. przy udziale--- sprawy ze skargi D. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień-grudzień 2001 roku 1. oddala skargę 2. nakazuje wypłacić adwokatowi R. R. jako pełnomocnikowi z urzędu kwotę 7.200,- (siedem tysięcy dwieście )złotych z Funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. orzekł o odpowiedzialności D.Ż. jako członka zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w okresie od 18 września 2001 r. – 25 kwietnia 2002 r. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień – grudzień 2001 w łącznej kwocie 1 261 063,00 zł oraz 679 196,10 zł. Powyższa decyzja wydana została w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...]określającą zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku VAT za okres styczeń – grudzień 2001 roku w łącznej kwocie 1 984 829 zł oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe od wskazanego zobowiązania podatkowego w wysokości 540 476,70 zł. Zaległości podatkowe Spółki A były przedmiotem prowadzonego przez Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. postępowania egzekucyjnego zakończonego wydaniem w dniu [...] roku postanowienia nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nie prowadzenie przez Spółkę działalności gospodarczej i brak majątku, do którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. W wyniku analizy danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ ustalił, iż D.Ż. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki w okresie 24 lipca 1997 r. – 28 listopada 2000 r. i 18 września 2001 r. – 25 kwietnia 2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że w trakcie postępowania administracyjnego strona skarżąca składała wyjaśnienia, w których kwestionowała prawidłowość wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego A Sp. z o.o. Skarżący twierdził, bowiem, iż upoważnienia do przeprowadzania postępowania kontrolnego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji wymiarowych, podpisane zostało przez D.Ż. w czasie kiedy nie pełnił on już funkcji Prezesa Zarządu Spółki. Organ I instancji wskazał, że od decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego strona, tj. Spółka A nie wniosła odwołania, a tym samym decyzje te stały się ostateczne. Dodał przy tym, iż postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności jest odrębnym postępowaniem podatkowym, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uwzględnienia wyjaśnień złożonych w trakcie przedmiotowego postępowania, a dotyczących wyłącznie postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2000 i 2001 r. W odwołaniu od powyższej decyzji D.Ż. stwierdził, iż upoważnienie do przeprowadzenia kontroli w Spółce A, w wyniku którego wydano decyzje określające tej Spółce wysokość zobowiązania podatkowego za lata 1999, 2000 i 2001 podpisane zostało przez D.Ż., który w tym czasie nie pełnił już funkcji Prezesa Zarządu Spółki. A zatem postępowanie kontrolne nie odbyło się, było bowiem niezgodne z prawe. Tym samym, w ocenie skarżącego, decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego, wydane na podstawie tej kontroli nie mają mocy prawnej. Ponadto napisał, iż ustalenia zawarte w decyzji ustalającej wysokość podatku VAT poczynione zostały "nie w oparciu o dokonaną kontrolę dokumentów firmy, a w oparciu o brak tych dokumentów". D.Ż. zakwestionował zatem prawidłowość ustaleń kontroli przeprowadzonej w Spółce A. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku. Organ odwoławczy stwierdził, iż w trakcie postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego wykazał istnienie następujących przesłanek, warunkujących przeniesienie na byłego członka zarządu spółki z o.o. odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe: • fakt istnienia zaległości podatkowej spółki, w szczególności ustalił, czy decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej została doręczona tej spółce; • pełnienie przez osobę, na którą ma być przeniesiona odpowiedzialność funkcji członka zarządu w okresie kiedy powstała zaległość podatkowa; • bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do spółki. Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, iż decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...], określająca zaległość podatkową A Sp. z o.o. w podatku VAT za 2001 rok, została doręczona Spółce w dniu 11 stycznia 2005 roku. Organ odwoławczy zauważył, iż organ I instancji ustalił, że D.Ż. pełnił funkcję członka zarządu w okresie od 18 września 2001 do 25 kwietnia 2002. W związku z czym przedmiotowa zaległość w podatku VAT Spółki A powstała kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Dyrektor stwierdził ponadto, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunki do Spółki z o.o. A okazało się bezskuteczne. Nie prowadzi ona bowiem od kilku lat działalności pod wskazanym adresem. Ponadto w oparciu o dane uzyskane z Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych ustalono, że A Sp. z o.o. nie posiada majątku w stosunku, do którego można by prowadzić postępowanie egzekucyjne. Organ wskazał następnie przesłanki umożliwiające uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Stwierdził, iż skarżący przesłanek tych nie wypełnił, bowiem: • nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie został zgłoszony wniosek o wszczęcie postępowania układowego; • D.Ż. nie wykazał, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie opadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy; • podatnik nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.Ż. zarzucił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. naruszenie art. 68 § 1, art. 93 § 1 i § , art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 133, art. 134, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 247 § 1 pkt 2, 3, 4, 5, 7. Ponownie podniósł, iż podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do A Sp. z o.o., a następnie orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu Spółki za jej zobowiązania podatkowe była bezprawnie wydana decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...], która nie posiadała mocy prawnej, bowiem przy jej wydaniu naruszono przepisy Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana w dalszej części uzasadnienia p.p.s.a., stwierdzić należy, iż decyzja ta wbrew zarzutom skargi nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Zakres odpowiedzialności członków zarządu spółek handlowych za zaległości podatkowe tych spółek oraz przesłanki umożliwiające zwolnienie się od tej odpowiedzialności reguluje art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.), który stanowi w § 1, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przepis § 2 ogranicza odpowiedzialność członków zarządu, określoną w § 1, do zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Z treści cyt. przepisu wynika, że przeniesienie na członka zarządu spółki odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe wymaga zaistnienia następujących przesłanek: egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, członek zarządu nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przeprowadzone postępowanie podatkowe uzasadnia stwierdzenie, że przesłanki te zostały spełnione. Bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki potwierdzają raporty poborców skarbowych, którzy w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego byli w siedzibie Spółki przy ul. J. w Ł. i nie stwierdzili by Spółka prowadziła działalność gospodarczą. To, że Spółka nie została wykreślona z rejestru sądowego nie jest równoznaczne z faktycznym prowadzeniem takiej działalności. Bezskuteczność egzekucji potwierdzają także informacje z urzędów skarbowych na terenie całego kraju o nie znalezieniu żadnego majątku Spółki A. Z akt nie wynika również by skarżący wskazał mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Podjęcie w tej sytuacji w dniu 7 września 2005 r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki nie narusza prawa. Dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych potwierdzają, że w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki nie stwierdzono istnienia majątku Spółki, z którego można było zaspokoić zobowiązania związane z zaległościami podatkowymi. Fakt nie złożenia wniosku w przedmiocie wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego pozostaje niesporny. Brak podstaw do stwierdzenia naruszenia art.108 §1 i §2 powołanej wyżej ustawy, który stanowi, że o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w decyzji (§ 1), oraz że decyzja, o której mowa w § 1, nie może zostać wydana przed upływem 14 dni od dnia doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, decyzji w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług (§2). O odpowiedzialności skarżącego organ orzekł w decyzji doręczonej w terminie nie naruszającym cyt. przepisu. Odnosząc się do wysuwanej konsekwentnie przez skarżącego argumentacji odnośnie decyzji wymiarowej jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, iż decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego uznano za doręczoną zobowiązanej Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A, w trybie "awizo" z dniem 11 stycznia 2005 roku. Od decyzji tej nie zostało wniesione odwołanie, w związku z czym w dniu wydania decyzji o odpowiedzialności D.Ż. jako Prezesa Zarządu Spółki A za jej zaległości podatkowe była ostateczna. Organ podatkowy, po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, miał prawo orzec o przeniesieniu odpowiedzialności na byłego członka zarządu. Należy podkreślić, iż rozpatrując niniejszą sprawę Sąd Administracyjny badał jedynie prawidłowość wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności. Z uwagi natomiast na ostateczność decyzji wymiarowej Sąd nie miał podstaw do sprawdzania prawidłowości przeprowadzenia postępowania kontrolnego oraz prawidłowości decyzji określającej Spółce A zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Rozpatrując zatem zagadnienie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż w toku postępowania dotyczącego przeniesienia na skarżącego członka zarządu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania i dokonały oceny zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego stosownie do art.191 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie naruszyły więc przepisów postępowania podatkowego, a w szczególności art.122-125 Ordynacji. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).