I SA/Łd 644/03

Dnia 13 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska /spr./, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, NSA Janusz Furmanek, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu w dniu 1 września 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi C.W. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] i [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. 3 I SA/Łd 644-645/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., po rozpoznaniu wniosków C.W. z dnia 27.12. 2002r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] i ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał powyższe decyzje w mocy. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 207 , art. 233 § 1 pkt 1 , art. 248 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926, ostatnia zmiana Dz. U. Nr 169 , poz. 1387 z 2002r. ); art. 262, art. 262 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity DZ. U. Nr 75/2001, poz. 802 z późniejszymi zmianami ) oraz art.4.1 ustawy z dnia 20.03.2002r. o przekształceniach w administracji celnej i o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 41, poz. 365 ). Dyrektor Izby Celnej wskazał, że P.W., działający jako pełnomocnik C.W., wniósł o uchylenie, zmianę lub o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] i decyzji z dnia [...]. Postanowieniami z dnia [...] pełnomocnik C.W. został wezwany do usunięcia braków formalnych obu wniosków z dnia 29 lipca 2002 r poprzez sprecyzowanie zakresu swojego żądania . W odpowiedzi w obu sprawach pełnomocnik strony złożył pismo, z którego wynikało, że żąda weryfikacji decyzji z dnia [...] w trybie art.. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 30 września 2002 r Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawach celnych stosuje się obecnie, zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa , w związku z czym strona może wnosić o zastosowanie art. 265 1 Kodeksu celnego, bądź art. 240 oraz 247 Ordynacji podatkowej , o ile zachodzą przesłanki wymienione w którymś z tych przepisów. W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik C.W. stwierdził, że żądanie swoje opiera na przepisie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej , który przewiduje stwierdzenie nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej. W jego ocenie brak było podstaw prawnych do wznowienia postępowania i wydania w dniu [...] decyzji Nr [...] i decyzji Nr [...]. Po takim sprecyzowaniu wniosków z dnia 29 lipca 2002 r., decyzjami Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] i decyzji Nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny , która weszła w życie 1 stycznia 1998 r. do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV , ustawy Ordynacja podatkowa , z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Wyjaśnił, że w art. 247 Ordynacji podatkowej wymienione zostały enumeratywnie przesłanki, które dają podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wskazał także, że termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określony został w Kodeksie celnym w art. 265 2 pkt 1 i wynosi 3 lata od dnia powstania długu celnego. Nie ma więc w tym wypadku zastosowania art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej , który stanowi, że z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji strona może wystąpić przed upływem roku od doręczenia decyzji. Przepis art. 265 2 pkt 1 ustawy Kodeks celny wszedł w życie z dniem 21 maja 1999 r na mocy ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r o zmianie ustawy Kodeks celny ( Dz. U. Nr 40, poz. 402). Organ zaznaczył, że wnioski pełnomocnika strony o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] Nr [...] i decyzji Nr [...] złożone zostały już w okresie obowiązywania art. 265 2 pkt 1 Kodeksu celnego ( 29.07.2002 r. ). Jednocześnie jednak dług celny powstał przed wejściem w życie przepisów ustawy Kodeks celny. Ponieważ Kodeks celny nie zwiera zapisu o działaniu z mocą wsteczną wskazanego przepisu , trzyletni termin , o którym mowa w art. 265 2 pkt 1 nie może rozpocząć swojego biegu przed dniem 21 maja 1999 r. Mając powyższe na uwadze organ celny stwierdził, że trzyletni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności obu decyzji powinien być liczony od dnia 21 maja 1999 r i zakończył swój bieg w maju 2002 r . Oznacza to, że wnioski strony o stwierdzenie nieważności obu decyzji złożone zostały po upływie terminu. Rozpoznając wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy , Dyrektor Izby Celnej wskazał, że głównym zarzutem wynikającym z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie jest stwierdzenie, że organ celny swoim postępowaniem naruszył zasadę zaufania obywateli do organów państwa. W opinii strony wybrany przez nią ( na wezwanie organu ) tryb załatwienia sprawy spowodował niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że wniosek strony z dnia 29.07.2002r. zawierał prośbę o “uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji" , dotyczył więc różnych trybów postępowania, a więc niezbędne było wezwanie strony do sprecyzowania zakresu żądania. Ponadto organ wskazał, że takie stanowisko reprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29.04.1998r. , w którym stwierdził , że “w przypadku złożenia przez stronę wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej , nie wskazującego jednakże trybu w jakim ma nastąpić wzruszenie decyzji - organ celny winien wezwać stronę pod rygorem pozostawienia jej wniosku bez rozpatrzenia , do usunięcia powyższego braku pisma" ( sygn. akt l SA./Wr 1079/96 ). Nieuzasadniony jest także, w ocenie organu celnego, zarzut strony dotyczący niewyjaśnienia podstawy prawnej do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Wzywając stronę do sprecyzowania trybu w jakim życzy sobie rozstrzygnięcia sprawy , organ celny podał wyczerpująco możliwe podstawy prawne . Do strony należał wybór sposobu rozstrzygnięcia . Przy czym wyboru tego strona powinna dokonać mając na uwadze konsekwencje zastosowania poszczególnych trybów postępowania. Konsekwencji wyboru trybu postępowania strona nie może przerzucić na organ celny , tłumacząc się nieznajomością i niezrozumieniem przepisów. Tym bardziej , że zgodnie z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej Strona może wystąpić z wnioskiem do organu celnego celem udzielenia informacji o nieznanym czy niezrozumiałym przepisie. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. w niniejszej sprawie , wobec jasno sprecyzowanego żądania strony , poprzez wskazanie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w piśmie z dnia 20.11.2002r. , brak było podstaw, by uznać, że Strona nie rozumie bądź nie zna wybranego trybu postępowania. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu decyzji organ l instancji wyczerpująco opisał stan prawny i faktyczny mający zastosowanie w sprawie , co czyni bezpodstawnym zarzut Strony dotyczący kontynuowania postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa celnego, Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że powołanie się strony na inne rozstrzygnięcia Prezesa Głównego Urzędu Ceł w decyzjach dotyczących tej samej sprawy i osoby nie mogą mieć znaczenia dla niniejszego postępowania. Należy bowiem pamiętać, że zaskarżoną decyzją odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności - nie było więc rozstrzygnięcia merytorycznego , co do istoty sprawy , a należy się domyślać, że decyzja, na którą powołuje się strona, była decyzją rozstrzygającą co do istoty . Dodatkowo rzeczą oczywistą jest , że decyzja wiąże stronę i organ ją wydający w indywidualnej sprawie i nie stanowi podstawy do rozstrzygnięcia w innych sprawach. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego podnosił, że decyzje Izby Celnej są tylko pozornie poprawne i starannie uzasadnione. W rzeczywistości zaś łamią zasadę zakazu wykorzystywania przez organ nieznajomości zmian prawa przez obywateli. Wskazywał, że Izba Celna pomija we wszystkich swych decyzjach i postanowieniach fakt braku zawiadomienia pełnomocnika o wznowionych przez siebie postępowaniach z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...][...] oraz fakt, że ten sam brak wystąpił przy wydaniu decyzji z dnia [...]. Strona skarżąca podniosła, że jej żądanie dotyczy weryfikacji decyzji zapadłych na mocy przepisów obowiązujących w roku 1997 w zakresie spraw celnych i na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, które to przepisy dają stronie możliwość skorzystania z trybu nadzwyczajnego w ciągu 5 lat. W odpowiedzi na skargę strona skarżąca wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] i decyzji Nr [...] z dnia [...]. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał skargę, a pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Organy celne zgodnie z obowiązującymi przepisami wezwały pełnomocnika skarżącego do sprecyzowania jakie w istocie żądanie zgłasza, informując w sposób wyczerpujący o aktualnie obowiązujących przepisach postępowania. Wybór żądania należał już wyłącznie do zgłaszającego wniosek. Wynikający z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów nie oznacza, że organ celny winien sugerować lub wskazywać stronie jakie żądanie może zgłosić. Jeżeli żądanie strony jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, lub tak, jak w przedmiotowej sprawie, strona wnosi o zastosowanie kilku trybów, które są niekonkurencyjne , co wywołuje konieczność sprecyzowania żądania, to organ celny nie jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. Organy celne mają jedynie obowiązek , zgodnie z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej , udzielić stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. W ocenie sądu organy celne wywiązały się z tego obowiązku. W pełni uzasadniona jest także ocena, dokonana przez organ, że pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 20.11.2002 r. /data wpływu 22.11.2002r./ jednoznacznie sprecyzował, iż wnosi o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności obu decyzji z [...], powołując się na art. 247 Ordynacji podatkowej. Nie jest także uzasadniony zarzut zastosowania przez organ niewłaściwych przepisów postępowania. Postępowanie w sprawach celnych nie ma odrębnej regulacji proceduralnej. Kodeks celny w art. 262 stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej. Przyjęcie takiego rozwiązania powoduje, że w pierwszej kolejności będą miały zastosowanie przepisy art. 262- 274 Kodeksu celnego, a następnie stosowane odpowiednio postanowienia Ordynacji podatkowej , a dopiero brak stosownych regulacji w dwóch powyższych aktach umożliwi zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca , a więc nie było podstaw do stosowania przepisów k.p.a., jak o to wnosi skarżący. Decyzje od których nie służy odwołanie w postępowaniu w sprawach celnych, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej i przepisach prawa celnego. Instytucje te, wprowadzające wyjątki od zasady trwałości decyzji ostatecznych , nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji normują przepisy art. 248- 252 Ordynacji podatkowej oraz art. 265 2 Kodeksu celnego, które precyzują termin, po upływie którego organ celny nie wszczyna lub odmawia wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2003 r – sygn. V SA 753/02 ( M. Prawniczy 2003/5/194, Palestra 2004/1/229 ) w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3- letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 265 2 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie , niezależne od treści przepisów Ordynacja Podatkowa . Zgodnie z tym przepisem, z uwagi na upływ 3-letniego organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w 1997 r. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że organ nie mógł oceniać legalności przedmiotowych decyzji. Także poza oceną Sądu pozostają więc, podnoszone w odwołaniu, zarzuty odnoszące się do decyzji, co do których złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności. Z powyższych względów, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.