I SA/Łd 648/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant: Starszy specjalista Dorota Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 czerwca 2023 r. nr SKO.4100.50.23 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 rok. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt I SA/Łd 648/23 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 17 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia J. U. decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 w całości. Powyższe rozstrzygnięcie organ wydał w oparciu o ustalony tan faktyczny sprawy, zgodnie z którym J. i P. małżonkowie U. byli w rozpatrywanym okresie właścicielami m.in. zabudowanej działki nr [...] o powierzchni 0,9077 ha, położonej w miejscowości K. Dnia 9 marca 2016 podatnicy złożyli informację o nieruchomościach na rok 2015 w której zadeklarował do opodatkowania: - budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej powierzchni 370,70 m2, - budynki pozostałe o powierzchni 73,10 m2, - budynki letniskowe o powierzchni 72,94 m2, - grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 370,70 m2, - grunty pozostałe o powierzchni 8.706,30 m2. Zgodnie z oświadczeniem ww. grunty i budynki zostały również wprowadzone do ewidencji środków trwałych z dniem 1 września 2015 r. Na podstawie posiadanej dokumentacji decyzją ostateczną z dnia 11 kwietnia 2016 r. organ podatkowy ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 rok. W dniu 31 grudnia 2020 r. P. U. i J. U. złożyli informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych (dopisując, iż jest to korekta informacji o nieruchomościach z dnia 9 marca 2016 r.) za objęty decyzją okres, w ten sposób, że zmieniono powierzchnie użytkowe budynków i gruntów w stosunku do poprzedniej informacji podatkowej, wyłączając ich część jako przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do opodatkowania zadeklarowali: - budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o łącznej powierzchni 177,78 m2, - budynki letniskowe o powierzchni 151,76 m2, - grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 177,78 m2, - grunty pozostałe o powierzchni 8.899,56 m2. Dnia 23 czerwca 2022 r. J. U. złożyła do organu pismo zatytułowane wniosek korekta deklaracji podatkowych, w którym przypomniała o złożonych wcześniej korektach podatku od nieruchomości IN 1. Wskazała, że złożenie korekty informacji IN 1 jest jednocześnie wnioskiem o wszczęcie postępowania i niezbędne jest wszczęcie postępowania za lata objęte korektą. Pismem z dnia 15 lipca 2022 r. Wójt Gminy K. poinformował podatniczkę, że traktuje powyższy wniosek, oraz złożone korekty, jako wniosek o wznowienie postępowania podatkowego z powodu wyjścia na jaw nowych okoliczności, nieznanych organowi w momencie podejmowania decyzji (zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej). Wskazał ponadto, że gdyby żądanie zmiany decyzji podatkowych strona upatrywała na innej podstawie faktycznej i prawnej, organ wzywa ją do wskazania tej podstawy w terminie 7 dni. Brak odpowiedzi skutkować będzie przyjęciem podstawy wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jed. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. – dalej jako: "o.p."). Postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r. Wójt Gminy K. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za wskazany rok. Dnia 11 listopada 2022 roku P. U., na podstawie art. 188 o.p., złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z oględzin budynków na działce nr [...] dokonanych w dniach 22 kwietnia i 24 czerwca 2021 r. oraz decyzji z dnia 6 maja 2021 r. nr FN.3120.80220.1.2021.2022. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. Wójt Gminy K. odmówił przeprowadzenia żądanych przez podatnika dowodów, wskazując że nie jest to niezbędne do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Decyzją z dnia 17 lutego 2023 r. Wójt Gminy K. odmówił podatnikom uchylenia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za wskazany rok. Uzasadniając swoje stanowisko organ odniósł się do treści przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej i przytoczył treść art. 128, art. 261 § 4 oraz art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Wójt wskazał, że powołany przepis art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wyklucza możliwość powoływania się przez stronę na okoliczności i dowody, o których istnieniu wiedziała, ale ich nie powoływała, z uwagi na brak ich "nowości". W związku z tym, zdaniem organu podatkowego, złożenie korekty informacji podatkowej nie jest okolicznością lub dowodem spełniającym ustawową przesłankę. Odnosząc się do wniosku P. U. z dnia 24 listopada 2022 r. o przeprowadzenie dowodu z protokołów oględzin budynków, znajdujących się na działce nr [...], które zostały przeprowadzone w dniach 22 kwietnia i 24 czerwca 2021 r. oraz decyzji nr FN.3120.80220.1.2021.2022 z dnia 6 maja 2022 r., Wójt stwierdził, że nie podziela stanowiska podatnika dotyczącego możliwości prowadzenia postępowania dowodowego na etapie badania, czy zaistniała przesłanka z art. 240 §1 pkt 5 o.p., gdyż takie działanie prowadziłoby do ignorowania nadzwyczajnego charakteru trybu wznowieniowego. Zdaniem organu należy odróżnić badanie dowodu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 240 §1 pkt 5 o.p. od prowadzenia czynności dowodowych w celu uzyskania dowodu, który dopiero można ocenić pod kątem przesłanek z art. 240 §1 pkt 5 o.p. Dokonanie pierwszej z tych czynności jest zasadne i niezbędne w postępowaniu wznowieniowym, natomiast drugi ciąg czynności (nie tylko ocena, ale wcześniejsze gromadzenie dowodów) w sposób niedopuszczalny zaciera różnice między postępowaniem zwykłym a postępowaniem nadzwyczajnym. "Wyjście na jaw" nowych okoliczności powinno poprzedzać wznowienie postępowania i być przyczyną wznowienia, a nie jego rezultatem. J. U. nie podzielając stanowiska Wójta Gminy K. złożyła odwołanie od decyzji z dnia 17 lutego 2023 r. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy przywołał treść art. 240, art. 243 § 1 i § 2 oraz art. 245 § 1 i § 2 o.p., wyjaśniając rozumienie przesłanki wznowienia wskazanej w dyspozycji art. 245 § 1 pkt 5 o.p. Organ podniósł również, że podatek od nieruchomości został ustalony w oparciu o dane zawarte w złożonej przez podatników deklaracji. Co więcej, w deklaracji tej podatnicy zawarli informację "Środek Trwały wprowadzono data 01.09.2015 roku". Zatem, zdaniem Kolegium, nie można uznać, że podatnicy nie znali stanu faktycznego sprawy (tj. że podczas postępowania zwykłego nie wiedzieli jaka część działki o nr ewid. [...] i budynki o jakiej powierzchni są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej). Ponadto organ stanął na stanowisku, że jako "nowego dowodu" uzasadniającego uchylenie decyzji nie można było potraktować dowodu z oględzin budynków na działce nr [...], przeprowadzonych w dniach 22 kwietnia i 24 czerwca 2021 r., bowiem potwierdzał on zakres faktycznego zajęcia działki i budynków na prowadzenie działalności gospodarczej w roku 2021, a nie w latach wcześniejszych. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, aby osiągnąć cel jaki wynika z intencji strony, musiałby on w postępowaniu nadzwyczajnym (wznowieniowym) dokonać ustalenia, jaka część działki i posadowionych na niej budynków zajęta była w latach wcześniejszych na prowadzenie działalności gospodarczej, a nie jest to dopuszczalne, gdyż tryb ten nie może zastępować postępowania zwykłego. Ponieważ strona nadal nie zgadzała się ze stanowiskiem organu, wniosła skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając mu naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 240 ust. 1 pkt 1, art. 180 ust. 1, art. 181, art. 210 ust. 4 i art. 81 ust. 1 i 2 o.p., wskazując, że organ bezzasadnie odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z oględzin budynków i swoim postępowaniem utrudnia podatnikowi uzyskanie zwrotu nienależnie zapłaconych danin. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wójtowi Gminy K. i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z treścią art. 151 cytowanej ustawy, podlega oddaleniu. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi J. U. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 12 czerwca 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 17 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 w całości. Przedmiotowa decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania – art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Decyzja o prowadzeniu postępowania w rozpoznawanej sprawie w trybie wznowienia postępowania należała do organu. Skarżąca pozostawiła organowi w tej kwestii zupełną dowolność ograniczając się do złożenia korekty informacji, o której mowa w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2023 r., poz. 70 – dalej jako: "u.p.o.l."). Zgodnie z powołanym przepisem osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. Stwierdzić należy, że żaden przepis prawa nie zabrania złożenia korekty przedmiotowej informacji, wobec czego jest ona prawnie dopuszczalna i rodzi określone skutki w sferze danin publicznych. W tej sytuacji organ jest obowiązany odnieść się do korekty w sposób prawem przewidziany. W doktrynie zaprezentowano pogląd, który sąd w składzie rozstrzygającym przedmiotową sprawę akceptuje w całej rozciągłości, że zobowiązanie ustalone przez organ podatkowy na podstawie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym może być zmienione zarówno na wniosek podatnika, jak i z urzędu, w trybie wznowienia postępowania i następnie zmiany decyzji na podstawie art. 245 o.p. Składane przez podatnika informacje zmieniające wcześniejsze, nieaktualne, niekiedy od kilku lat, dane są w rzeczywistości wnioskami o wznowienie postępowania z powodu wyjścia na jaw nowych okoliczności, nieznanych organowi w momencie podejmowania decyzji (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.). Nie mogą być one traktowane jako korekty deklaracji w trybie art. 81 o.p. – vide L. Etel (red). Ordynacja podatkowa. Tom 1. Zobowiązania podatkowe. Komentarz aktualizowany Wyd. Lex/el 2023. Stwierdzić zatem należy, że wybór akcji procesowej dokonany przez organ dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okazał się słuszny. W myśl art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W związku z treścią cytowanego przepisu, w ramach postępowania wznowieniowego obowiązkiem organu jest stwierdzić czy takie okoliczności lub dowody zaistniały w realiach przedmiotowej sprawy. Tymczasem organ powołał się na informację złożoną przez skarżącą w dniu 9 marca 2016 r. i ignorując korektę informacji, będącą inspiracją dla wszczęcia niniejszego postępowania stwierdził, że przesłanki tego przepisu nie ziściły się. Zignorował również i to, że skarżąca w toku postępowania wskazywała na istnienie takich okoliczności, zgłaszając wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z oględzin spornej nieruchomości dokonanych w dniach 22 kwietnia 2021 r. i 24 czerwca 2021 r. w ramach postępowania w przedmiocie podatku od spornej nieruchomości za rok 2021, jak również decyzji w tym przedmiocie, potwierdzającej złożoną korektę informacji w przedmiotowej sprawie i wymierzającej podatek zgodny ze złożoną korektą informacji. Organ powołał się w tej mierze na to, iż przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie jest niezbędne do rozpatrzenia sprawy. Podnieść należy, że tak sformułowane uzasadnienie postanowienia o odmowie dopuszczenia dowodu, świadczy o naruszeniu przez organ naczelnej zasady postępowania to jest zasady prawdy obiektywnej, w myśl której organ ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 o.p). Podobna ocena dotyczy stanowiska wyrażonego przez organu II instancji, który zaakceptował błędne uzasadnienie organu I instancji, dotyczące odmowy dopuszczenia dowodu. Dodatkowo zauważyć wypada, że na organie ciążył z urzędu obowiązek posiadania wiedzy, co do treści dowodów wnioskowanych przez stronę i okoliczności, które miały być udowodnione za pomocą zgłoszonych dowodów. Jak stwierdzono wcześniej, powyższe dowody z oględzin zostały dopuszczone w toku postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy K. w podatku od nieruchomości za rok 2021, to jest przez ten sam organ, które prowadził postępowanie w rozpoznawanej sprawie w I instancji. Zważyć należy, że organ postępując w myśl zasady legalizmu (art. 120 o.p.), posiadając wiedzę na temat rzeczywistej powierzchni gruntów i budynków stanowiących przedmiot opodatkowania, w tym w ramach podwyższonej stawki właściwej dla podatników prowadzących działalność gospodarczą, winien z urzędu dokonać korzystnych dla skarżącej zmian w podatkach wymierzonych w nienależnej wysokości. Oczywiście podstawą takich działań nie były same dowody z oględzin i z dokumentu w postaci decyzji administracyjnej, lecz stwierdzone w nich okoliczności faktyczne, to jest rzeczywista powierzchnia gruntów i budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jedynym zdarzeniem, które mogło spowodować odstąpienie przez organ od uwzględnienia wyliczeń ich powierzchni byłoby stwierdzenie zaistnienia zmian dokonanych na spornej nieruchomości między latami 2015 i 2021. Jednak w rozpoznawanej sprawie na takie zdarzenia organ się nie powoływał. Skoro nie stwierdzono powyżej wskazanych zmian, to organ był zobowiązany przyjąć, że w wyniku prowadzonego przezeń postępowania wyszła na jaw prawidłowa powierzchnia tychże przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości, istniejąca przed wydaniem decyzji wymiarowej za rok 2016, nieznana organowi w dacie wydania tejże decyzji. Innymi słowy w takiej sytuacji winien był stwierdzić, że spełniły się przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., czego nie uczynił naruszając tym cytowaną regulację prawną. Powyższego stanowiska nie zmienia fakt, że błędną i niekorzystną dla siebie powierzchnię wskazała sama strona skarżąca w informacji składanej w roku 2016. W świetle rzeczywistych pomiarów uprawnione było przyjęcie, że strona skarżąca pozostawała w błędzie co do powierzchni przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Na skutek tego błędu przez lata strona skarżąca płaciła zbyt wysoki (częściowo nienależny) podatek. Z punktu widzenia art. 2 Konstytucji RP tolerowanie tego stanu i chęć trwania w nim poprzez wydanie niekorzystnej dla podatniczki decyzji przez organy podatkowe urąga standardom demokratycznego państwa prawnego i wymaga eliminacji z obrotu prawnego. Nie jest również, tak jak zdaje się uważać organ odwoławczy, stwierdzając w zaskarżonej decyzji, że zapis w informacji z dnia 9 marca 2016 r. dotyczący wprowadzenia środka trwałego z datą 1 września 2015 r. wskazuje na świadomość J. i P. U. co do rzeczywistej powierzchni zajmowanej na działalność gospodarczą. Zdaniem sądu zapis ten nie przekreśla wykazanego przez stronę skarżącą błędnego stanu wiedzy o przedmiotach opodatkowania podatkiem od nieruchomości, co w konsekwencji stało się przyczyną zapłaty nienależnego podatku. O ile rację ma przy tym organ II instancji stwierdzając w zaskarżonej decyzji, iż w toku postępowania wznowieniowego niedopuszczalne jest ustalanie stanu faktycznego istniejącego w 2016 roku, o tyle myli się, że w ramach tego postępowania miałoby dojść do ustalenia powierzchni budynków i gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. W ramach postępowania prowadzonego w kontekście treści art. 240 § 1 pkt 5 o.p. nie ustala się bowiem stanu faktycznego, a jedynie stwierdza czy tenże stan faktyczny został ustalony z pominięciem istotnych dowodów lub okoliczności. W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni powyższe wywody jako wiążące. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, sąd orzekł stosownie do treści art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składał się wpis od skargi w kwocie 200 zł. A.M.