I SA/Łd 650/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. (tj: Dz.U. 2020 r., poz. 1438 dalej jako u.p.e.a.), w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (tj. Dz.U. 2019 r., poz. 2070) odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec M. R. (dalej: "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...]; [...]; [...]; [...]; [...]. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2021 r. Zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia skarżący nadał na poczcie w dniu 20 maja 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący odebrał postanowienie organu I instancji w dniu 20 kwietnia 2021 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem nadano w polskiej placówce pocztowej w dniu 20 maja 2021 r., a więc po terminie. Organ uznał, iż twierdzenia skarżącego o niemożności odwołania się w ustawowym terminie z powodu zwolnienia lekarskiego są niewystarczające. Z wniosku nie wynika, w jakim stanie zdrowia psychicznego był zobowiązany. Oprócz załączonych zwolnień lekarskich brak jest jakichkolwiek danych mogących uprawdopodobnić, że choroba z powodu której zobowiązany był niezdolny do pracy uniemożliwiła mu nadanie zażalenia. W skardze na to postanowienie skarżący wskazał, że od wielu lat leczy się psychiatrycznie, jest niepoczytalny, cierpi na chorobę dwubiegunową, które to okoliczności uniemożliwiły mu złożenie odwołania w terminie. Do skargi skarżący załączył skierowanie do szpitala psychiatrycznego w Warcie, opinię psychologiczną z dnia 21 września 2020 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 10 lipca 2019 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia 18 stycznia 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na złożenie jej przez skarżącego po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Kontroli Sądu poddano postanowienie SKO o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych. Podstawę prawną postanowienia SKO stanowił przepis art. 59 k.p.a. stosowany w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak stanowi przepis § 2 tego artykułu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ nie kwestionował, że spośród czterech przesłanek przywrócenia terminu, a więc: 1) wniesienie podania o przywrócenie terminu; 2) zachowanie terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu; 3) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był termin i 4) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskodawcy – spełnione zostały trzy pierwsze przesłanki, natomiast nie została spełniona przesłanka ostatnia. To też przesądziło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jak stwierdziło SKO, we wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał jedynie, że nie mógł się wcześniej odwołać, bo jest chory na zwolnieniu psychiatrycznym, na dowód czego załączył dwa zwolnienia lekarskie w terminach 10 kwietnia – 7 maja 2021 r. i 8 maja – 4 czerwca 2021 r. Zdaniem organu, stan chorobowy, czy przebywanie na zwolnieniu lekarskim, mogą w określonych okolicznościach faktycznych uzasadniać przywrócenie terminu procesowego, to powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Skarżący odebrał przesyłkę pocztową osobiście oraz nadał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wraz z zażaleniem w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego. Z wniosku nie wynikało, w jakim stanie zdrowia psychicznego był skarżący. Oprócz załączonych zwolnień lekarskich brak jakichkolwiek danych mogących uprawdopodobnić, że choroba z powodu której skarżący był niezdolny do pracy uniemożliwiła mu nadanie zażalenia. Sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika. Organ zaznaczył, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przebywanie strony na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Nie każda choroba, nawet psychiczna, uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu i to właśnie zainteresowany musi uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu korzystanie ze zwolnienia lekarskiego było okolicznością nie do przezwyciężenia, mimo dopełnienia regułom należytej staranności, co z kolei wymaga wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Jak przy tym podkreślono, postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej prowadzone jest na wniosek strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn spóźnienia strony. Skarżący tymczasem w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że jego choroba uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu. Sąd zasadniczo podziela pogląd organu (pogląd ten odpowiada utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych) i stwierdza, że podobne stanowisko legło u podstaw postanowienia Sądu z dnia 21 października 2021 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd w postanowieniu tym przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków, co jest konieczne do przywrócenia terminu zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżący bowiem załączył do wniosku jedynie zwolnienia lekarskie w okresie 18 grudnia 2020 r. – 22 października 2021 r. Stanowiska tego nie podzielił jednak Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. III FZ 845/21 uwzględnił zażalenie skarżącego na to postanowienie i przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 50 akt sądowych). W uzasadnieniu NSA stwierdził, że nie można zgodzić się z poglądem, że tylko nagła choroba może stanowić okoliczność stanowiącą o braku winy w uchybieniu terminowi, a w konsekwencji, że choroba, na którą cierpi skarżący, z uwagi na jej przewlekłość, nie usprawiedliwia złożenia wniosku po terminie. Zdaniem NSA, o ile pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie, to jednak "nie jest on adekwatny" w stosunku do chorób psychicznych, których objawy mogą wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawinienie (brak zawinienia). Zdaniem NSA, konieczna jest zatem ocena, czy strona, przy dochowaniu najwyższej staranności mogła dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym. Przy czym kryterium należytej staranności jest zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie. NSA zwrócił uwagę, że w okresie biegu terminu skarżący przebywał na zwolnieniu, a jak sam podkreślał – nasilenie choroby jest niemożliwe do przewidzenia, a więc skarżący nie jest w stanie temu zapobiec. Sąd orzekający w sprawie rozpoznanej stwierdza w związku z tym, że – jak wynika z powyższego orzeczenia – skarżący chory psychicznie zawsze może powołać się na nasilenie choroby w konkretnym okresie i tym samym domagać się skutecznie przywrócenia terminu. Organ zaś nigdy nie będzie w stanie wykazać, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu. Wnioski płynące z powołanego postanowienia, jakkolwiek nader liberalne, należy odnieść do oceny odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych. Ich okoliczności były bowiem takie same i skarżący ma prawo oczekiwać, że podobna sytuacja będzie oceniona podobnie. Skoro więc w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem skarżący przedłożył zwolnienia lekarskie w okresie przed, po i w czasie biegu terminu do wniesienia zażalenia (termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg 21 kwietnia 2021 r. i zakończył się 28 kwietnia 2021 r., a skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od 10 kwietnia do 4 czerwca 2021 r.), to należy uznać za uprawdopodobnione (w świetle powołanego wyżej orzeczenia NSA), że nie mógł się odwołać w terminie bez własnej winy. Wskazał na to w skardze powołując się na swe dolegliwości i załączając stosowne dokumenty medyczne na potwierdzenie choroby psychicznej (skierowanie do szpitala psychiatrycznego z 24 lutego 2020 r., opinię psychologiczną specjalisty neuropsychologa z 21 września 2020 r. oraz zaświadczenia lekarzy psychiatrów). W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ powinien zatem przywrócić skarżącemu termin do wniesienia zażalenia. P.C.