I SA/Łd 655/09

Dnia 21 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W dniu 8 lipca 2009 roku M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 18 sierpnia 2009 roku zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku jego uiszczenia wskazując, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 954 zł netto. Skarżący ma na utrzymaniu syna, na rzecz którego łoży alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie. Podatnik jest właścicielem domu o powierzchni 128 m2 położonego na działce o powierzchni 1450 m2, w którym zamieszkuje oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2,6 ha nie posiada innego majątku ani oszczędności, majątek ten obciążony jest hipotekami na rzecz banku i Skarbu Państwa, nadto skarżący spłaca kredyt w banku A., którego miesięczna rata wynosi około 650 zł. Na potwierdzenie powyższego załączył wyciągi z konta bankowego potwierdzające opłacanie alimentów oraz rat kredytowych. Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2009 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swojego dochodu za dwa ostatnie lata kalendarzowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów bądź odpisów zeznań podatkowych, pełnych wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 4 miesiące, udokumentowanie wysokości miesięcznych stałych obciążeń jego gospodarstwa domowego, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał odpis swojego zeznania podatkowego za rok 2007, z którego wynika, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła stratę w wysokości 7.756 zł, z zeznania podatkowego za rok 2008 wynika zaś, iż z tytułu umowy o pracę skarżący uzyskał dochód w wysokości 12.893 zł zaś prowadzona działalność gospodarcza przynosiła w dalszym ciągu stratę, która zamknęła się kwotą 5.034 zł., nadto przedstawił rachunki z których wynika, iż za energię elektryczną płaci około 222 zł miesięcznie, wydatki na telefon komórkowy średnio miesięcznie wynoszą około 226 zł, przedstawił także rachunek za gaz z 14 stycznia 2008 roku na kwotę 2.884 zł jednak bez wskazania jakiego okres czasu dotyczy uiszczona należność. Z przedstawionych decyzji podatkowych wynika, iż w przeliczeniu na miesiąc jego obciążenia z tytułu podatku rolnego oraz od nieruchomości wynoszą około 318 zł. Skarżący nadesłał także kopię wyroku rozwodowego zobowiązującego go do ponoszenia kosztów utrzymania syna w kwocie 400 zł miesięcznie oraz wyciąg z protokołu rozprawy zawierający treść ugody o podział majątku wspólnego z jego byłą żoną, z którego wynika, iż wartość nieruchomość stanowiąca jego adres zamieszkania oszacowana została na kwotę 400.000 zł zaś wartość nieruchomości rolnej we wsi K. oszacowano na kwotę 200.000 zł. Przedstawił także wyciąg z rachunku bankowego w Banku A, w którym posiada kredyt odnawialny z ujemnym saldem, które na dzień 4 maja 2009 roku wynosiło 20.016 zł zaś na dzień 1 września 2009 roku wynosiło 19.890 zł, oraz zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji prowadzonej działalności gospodarczej. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów przedstawionych na wezwanie przez skarżącego wynika, że samodzielnie prowadzi on gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie skarżącego ze stosunku pracy w wysokości około 954 zł miesięcznie. Skarżący zamieszkuje w domu o powierzchni 128 m2 położonym na działce o powierzchni 1450 m2, jest także właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,6 ha nie posiada innego majątku ani oszczędności, jego majątek obciążony jest hipotekami na rzecz banku i Skarbu Państwa. Z nadesłanych zeznań podatkowych skarżącego wynika, iż prowadzona przez niego w 2007 roku działalność gospodarcza przyniosła stratę w wysokości 7.756 zł, zaś w roku 2008 z tytułu umowy o pracę skarżący uzyskał dochód w wysokości 12.893 zł, a prowadzona działalność gospodarcza przynosiła stratę, która zamknęła się kwotą 5.034 zł Z posiadanego dochodu skarżący spłaca kredyt hipoteczny którego rata wynosi około 650 zł miesięcznie, przekazuje alimenty na rzecz syna w wysokości 400 zł miesięcznie oraz opłaca rachunki z tytułu opłat eksploatacyjnych (prąd, telefon, podatek) w wysokości około 726 zł miesięcznie, nie licząc wydatków na gaz. Powyższe czyni niewiarygodnym złożone przez skarżącego oświadczenie o dochodach. Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje on należności z innych tytułów, stanowiące jego zobowiązania prywatnoprawne, których łączna kwota znacznie przekracza wykazany w oświadczeniu majątkowym dochód. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenie majątkowe strony budzi uzasadnione wątpliwości z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika bowiem, iż z wykazanego dochodu w wysokości 954 zł spłaca kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi około 650 zł i przekazuje alimenty na rzecz syna w wysokości 400 zł miesięcznie i ponosi jeszcze wydatki eksploatacyjne w wysokości około 700 zł. Powyższe wydatki w kontekście wykazanych dochodów z uwzględnieniem koniecznych wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego pozwalają przyjąć, iż skarżący nie wykazał wszystkich posiadanych dochodów, a co za tym idzie sąd nie dysponuje pełnymi danymi pozwalającymi na ocenę, czy sytuacja majątkowa skarżącego odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadnia zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie podkreśla, że fakt spłacania kredytu konsumpcyjnego nie może zaważyć na ocenie istnienia po stronie skarżącego przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2005 r., II OZ 475/05) dlatego za naganną uznać należy próbę przerzucanie na Skarb Państwa, a więc w istocie współobywateli ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego strony z uwagi na preferencyjne traktowania przez nią swoich zobowiązań prywatnoprawnych wynikających z zaciągniętych kredytów bankowych. Z uwagi na niewiarygodność oświadczenia majątkowego złożonego przez skarżącego w niniejszym postępowaniu oraz fakt posiadania znacznej wartości majątku nieruchomego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.