I SA/Łd 658/14
PostanowienieWSA w Łodzi2016-10-12
Skład orzekający: Starszy referendarz sądowy Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku uchylenia wyroku sądu administracyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, sąd pierwszej instancji powinien orzec o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
W przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, sąd pierwszej instancji jest właściwy do rozpoznania wniosków o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zarówno w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu kasacyjnym. Wynika to z faktu, że NSA nie orzeka o tych kosztach w drodze odrębnego postanowienia, a sąd pierwszej instancji ma obowiązek rozpoznać te wnioski na podstawie przepisów PPSA i odpowiednich rozporządzeń.Stan faktyczny
B. B. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą podatku VAT. WSA w Łodzi oddalił skargę, przyznając jednocześnie pełnomocnikowi z urzędu koszty pomocy prawnej. Następnie NSA uchylił wyrok WSA i zaskarżoną decyzję, zasądzając od Dyrektora Izby Skarbowej koszty postępowania, ale nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W związku z tym, WSA w Łodzi rozpoznał wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu za postępowanie przed WSA oraz za postępowanie przed NSA.Rozstrzygnięcie
Przyznano radcy prawnemu A. K. kwotę 2400 zł powiększoną o VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed WSA oraz kwotę 1800 zł powiększoną o VAT tytułem wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 października 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków radcy prawnego A. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. K. kwotę 2400 zł (dwa tysiące czterysta) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu – B. B. z urzędu w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, 2/ przyznać i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. K. kwotę wynagrodzenia za sporządzenie, wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu – B. B. z urzędu.
B. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku.
Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014 roku radca prawny D. B., działający z substytucji radcy prawnego A. K. - pełnomocnika z urzędu skarżącego, wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego i oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2014 roku, sygn. akt I SA/Łd 658/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. B. na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku. Jednocześnie Sąd przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu – A. K. kwotę 2400 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
W dniu 6 września 2014 roku radca prawny D. B., działający z substytucji radcy prawnego A. K. - pełnomocnika z urzędu skarżącego, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżając wyrok w całości wniósł o zasądzenia kosztów pomocy prawnej świadczonej na rzecz skarżącego B. B. z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2016 roku (sygn. akt I FSK 1833/14) Naczelny Sąd Administracyjny, wydanym na rozprawie, w której udział wziął radca prawny D. B., działający z substytucji radcy prawnego A. K. (pełnomocnika skarżącego z urzędu), po rozpoznaniu powyższej skargi kasacyjnej uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a także zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 400 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu NSA wskazał, że nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynika to z faktu, że orzeka o tym, w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 1 pkt 8 i § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 716) – dalej: "p.p.s.a.", wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do radców prawnych powyższe zasady od dnia 1 stycznia 2016 roku określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).
Jednakże należy mieć na uwadze, że zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, w niniejszej sprawie reguluje zatem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490), którego przepis § 15 stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 5 oraz niezbędne udokumentowane wydatki radcy prawnego.
Stosownie do § 14 ust. 2 powoływanego rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą:
1) w pierwszej instancji:
a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6,
b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,
c) w innej sprawie - 240 zł;
2) w drugiej instancji:
a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam radca prawny, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł,
d) w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł.
Jak wynika z akt sprawy, radca prawny A. K.- pełnomocnik skarżącego z urzędu, z którego substytucji działał radca prawny D. B., wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu zgłosił na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 30 czerwca 2014 roku (wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed tym Sądem), a następnie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej na rzecz skarżącego z urzędu zawarł w skardze kasacyjnej (wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym), oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
W tym stanie rzeczy, zważywszy na powołany powyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2016 roku (sygn. akt I FSK 1833/14), uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 czerwca 2014 roku (sygn. akt I SA/Łd 658/14) wraz z zaskarżoną decyzją, rozpoznania wymagają oba wnioski pełnomocnika o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zarówno w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Uwzględniając powyższe wnioski jako zasadne, referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 i art. 250 § 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a), § 6 pkt 5 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radcy prawnego oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w sentencji postanowienia.
Ake.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło