I SA/Łd 659/11

Dnia 9 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok postanawia: przyznać skarżącemu – K. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. K. S. złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie J. M. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. We wniosku tym skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że działalność gospodarczą w ramach A s.c. zawiesił w czerwcu 2010 roku. Mieszka sam w wynajętym mieszkaniu. Czynsz wynosi 590 zł miesięcznie. Ponosi także opłaty za prąd. Pozostałą kwotę (ok. 300 zł) przeznacza na wyżywienie. Cały jego majątek, w tym samochód, oraz rachunek bankowy zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na kwotę ponad 120.000 zł. Skarżący podał także, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec małoletnich synów w łącznej kwocie 3.600 zł. Na zaspokojenie tych należności zostały zajęte ostatnie pieniądze z rachunku bankowego i egzekucja została umorzona. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Ponieważ oświadczenia zawarte w powyższym wniosku okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2011 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienia kserokopii zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe (2010 i 2009) oraz wskazania, od kiedy pobiera zasiłek chorobowy i podania kwoty miesięcznego dochodu osiąganego przez niego przed okresem pobierania zasiłku chorobowego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało skarżącemu doręczone w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", tj. poprzez dwukrotne zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej. W zakreślonym terminie, który upływał w dniu 25 lipca 2011 roku, skarżący nie nadesłał dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2011 roku Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 5 września 2011 roku skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji zgodnie z zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2011 roku. Do pisma skarżący załączył wydruki o wysokości i rodzaju zajęć na rachunkach bankowych, kopie dwóch zeznań PIT 36L za lata 2009 i 2010, informacje o średnich dochodach miesięcznych przez uzyskaniem zasiłku chorobowego, decyzję z dnia 30 marca 2011 roku, dokumentacje medyczną oraz zwolnienie lekarskie złożone w ZUS w dniu 8 czerwca 2010 roku, na okoliczność przebywania na zwolnieniu i pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Zarządzeniem z dnia 8 września 2011 roku pismo skarżącego z dnia 5 września 2011 roku uznano za sprzeciw skarżącego od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 19 sierpnia 2011 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, że wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności postanowienia zaskarżonego sprzeciwem i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności, które zdaniem wnioskodawcy przemawiają za korzystnym dla niego rozstrzygnięciem. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien wykazać zatem, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Opłaty sądowe - do których zalicza się także wpis - stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od zasady powszechnego i równego ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego zwolnienie takie może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia na współobywateli ciężaru dotyczącego danej osoby. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna, pozwala na przyjęcie, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy, w tym nadesłanych przez niego dodatkowych dokumentów i informacji wynika w szczególności, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku. Utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości ok. 1.000 zł miesięcznie, a działalność gospodarcza w ramach A s.c. zawiesił w czerwcu 2010 roku. Mieszka sam w wynajętym mieszkaniu. Czynsz wynosi 590 zł miesięcznie. Ponosi także opłaty za prąd. Pozostałą kwotę (ok. 300 zł) przeznacza na wyżywienie. Cały jego majątek, w tym samochód, oraz rachunek bankowy zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na kwotę ponad 120.000 zł. Skarżący podał także, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec małoletnich synów w łącznej kwocie 3.600 zł. Na zaspokojenie tych należności zostały zajęte ostatnie pieniądze z rachunku bankowego. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z dodatkowych informacji i dokumentów złożonych przy piśmie z dnia 5 września 2011 roku dodatkowo wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, a posiadane przez niego rachunki bankowe są zajęte przez Urząd Skarbowy Ł.– Widzew oraz komorników sądowych. Ponadto z załączonej informacji o dochodach za 6 miesięcy 2010 roku wynika, że skarżący nie uzyskuje już dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a jedynym jego źródłem utrzymania jest świadczenia rehabilitacyjne z ZUS w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Mając na względzie wskazane okoliczności oraz fakt, że wysokość wpisu od skargi wynosi 2.181 zł, Sąd doszedł do przekonania, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. P.Z-C.