I SA/Łd 661/12

Dnia 16 lipca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2005 roku do stycznia 2006 roku oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu A. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 25 kwietnia 2012 roku A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2005 roku do stycznia 2006 roku oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki jawnej. Do skargi dołączony został formularz PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. R. Grzejszczaka Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dołączonych do niego na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną oraz synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak od kilku lat przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu) jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych został zajęty przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych, przy czym majątek ruchomy w postaci środków transportu pozostawiony został na przechowanie u A. K. żony wnioskodawcy, która wykorzystuje go w swojej działalności gospodarczej. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego starszego, pełnoletniego syna, z którym jednak nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej G. została zlikwidowana w 2008 roku. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2010 roku odnotowała stratę w wysokości 182.342 zł, jej strata za rok 2011 wyniosła 88.144 zł. Z nadesłanej deklaracji VAT-7 za miesiące styczeń 2012 roku wynika, iż firma żony skarżącego w styczniu br. zanotowała obrót na poziomie 92.000 zł, za luty 62.861 zł, za marzec 98.350 zł, zaś za kwiecień 70.114 zł. Skarżący ani jego żona nie posiadają środków na rachunkach bankowych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że A. K. wspólnie z żoną oraz synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która w ostatnich latach przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu) jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych został zajęty przez organy podatkowe. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego starszego, pełnoletniego syna, który ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Żona skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w styczniu zanotowała obrót na poziomie 92.000 zł, w lutym 62.861 zł, w marcu 98.350 zł, zaś w kwietniu 70.114 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (500zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, które skarżącemu w znaczący sposób zabezpiecza najstarszy syn. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż w ramach działalności gospodarczej jego żona co miesiąc obraca znacznymi kwotami pieniędzy które wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie. Także odnotowana przez nią w roku ubiegłym strata z prowadzonej działalności nie jest już tak drastyczna jak w latach ubiegłych, bowiem kształtuje się na poziomie jej miesięcznych obrotów z tego tytułu. Powyższe w kontekście wysokich obrotów bieżącego roku nie pozwala na przyjęcie tezy o całkowitej niemożliwości partycypacji w kosztach procesu przez skarżącego. Odnośnie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w osobie R. G.. W tym miejscu wskazać jednak należy, że w dwóch innych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem sygn. akt I SA/Łd 1042/11 oraz I SA/Łd 1043/11 wskazany adwokat jest pełnomocnikiem procesowym skarżącego z wyboru. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się pełnomocnictwo z dnia 15 września 2010 roku udzielone przez skarżącego temu adwokatowi do prowadzenia sprawy dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2005 roku do stycznia 2006 roku jako byłego wspólnika G. sp.j. przed organami administracji oraz we wszystkich instancjach sądowych. Pełnomocnikowi temu doręczona została decyzja organu II instancji. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem pochodzącym z wyboru, a jego wniosek o ustanowienie tego samego adwokata w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Mk