I SA/Łd 661/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. oraz za okres od stycznia 2014 r. do września 2014 r. uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Łd 661/16 UZASADNIENIE Decyzją z [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy T. określił P. M. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w miejscowości K. ul. A 1 za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. w kwocie 90 zł za każdy miesiąc oraz za okres od stycznia 2014 r. do września 2014 r. w kwocie po 75 zł za każdy miesiąc. Organ samorządowy wskazał, iż P. M. nie złożył deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. W miejscowości K. przy ul. A 1 zamieszkuje pięć osób. W ocenie organu, wobec braku oświadczenia właściciela nieruchomości co do sposobu zbiórki odpadów, należy naliczyć stawkę opłaty określoną dla odpadów zbieranych i odbieranych w sposób nieselektywny. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które nie są zbierane w sposób selektywny w okresie od lipca do grudnia 2013 r. wynosiła 18 zł od osoby, w okresie od stycznia do września 2014 r. – 15 zł od osoby. Powyższą decyzję – po rozpoznaniu odwołania skarżącego – utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r.) uznając, że wobec niezłożenia deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji określającej wysokość tej opłaty. Została ona ustalona w oparciu o stawki opłaty określone w uchwałach Rady Gminy T. Do wyliczenia opłaty zastosowano stawki dotyczące odbioru odpadów w sposób nieselektywny. Niższa stawka została przewidziana w sytuacji, kiedy właściciel w złożonej deklaracji zobowiązał się do zbierania odpadów w sposób selektywny, czego skarżący nie zadeklarował. Powyższą decyzję SKO w P. uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Łd 740/15. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść przepisów art. 5 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b oraz art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.) - dalej określanej jako: "u.c.p.g." – stwierdzając, że właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi już art. 6h u.c.p.g. W związku z tym, że skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ pierwszej instancji był uprawniony, a zarazem zobowiązany do wydania decyzji w oparciu o art. 6o u.c.p.g. i określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sąd wskazał, iż bez znaczenia w tym zakresie pozostawały okoliczności wskazywane przez skarżącego w odwołaniu i w skardze, sprowadzające się do braku wytwarzania nieczystości, czy też ich samodzielnego (bez udziału gminy) wywożenia z posesji i sprzedaży odpadów. Stosownie do art. 6i ust. 1 u.c.p.g. obowiązek uiszczenia opłaty w odniesieniu do nieruchomości zamieszkanych powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Powstanie tego obowiązku zostało zatem uzależnione od faktu samego zamieszkiwania na danej nieruchomości. W tej sytuacji, zasadnym było określenie skarżącemu, jako właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, na której jest zameldowany i na której zamieszkuje - wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwzględnieniem ilości osób zamieszkujących na nieruchomości. Sąd stwierdził jednak, że nie jest trafnym pogląd, iż skoro skarżący nie złożył deklaracji o selektywnej zbiórce odpadów, to jest zobowiązany do opłat w podwyższonej stawce (nieselektywna zbiórka odpadów). Skarżący nie złożył deklaracji o tym, że nie będzie prowadził selektywnej zbiórki odpadów. W takiej sytuacji należało wyjaśnić – jak zalecił Sąd - czy skarżący prowadzi selektywną zbiórkę odpadów i określić wysokość opłaty zależnie od ustaleń w tym zakresie. Skarżący podnosił, że sam segreguje odpady, które następnie sprzedaje, przedstawił też dowody sprzedaży produktów odpadowych, a do tych okoliczności - z naruszeniem przepisów postępowania - nie odniósł się w sposób wystarczający organ II instancji. Sąd zalecił też, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ocenić w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (przy jego ewentualnym uzupełnieniu), czy skarżący dokonuje selektywnej zbiórki odpadów i określić wysokość opłat za gospodarowanie odpadami z uwzględnieniem sposobu zbierania odpadów komunalnych przez skarżącego. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia P. M. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. w kwocie 90 zł za każdy miesiąc oraz za okres od stycznia 2014 r. do września 2014 r. w kwocie 75 zł za każdy miesiąc. Organ odwoławczy wskazał, iż wysokość miesięcznej opłaty została ustalona w oparciu o stawki opłaty określone w uchwałach Rady Gminy T. Za okres od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. przyjęto stawkę 18 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane w sposób selektywny - § 2 lit. b uchwały Nr [...] z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty ( [...]). Z kolei za okres od stycznia 2014 r. do września 2014 r. przyjęto stawkę 15 zł miesięcznie od osoby zamieszkującej daną nieruchomość, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane w sposób selektywny - § 2 ust. 1 uchwały Nr [...] z dnia [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania wysokości tej opłaty ([...]). Zgodnie z § 1 tychże uchwał, dla właścicieli nieruchomości zamieszkałych wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty. Organ samorządu terytorialnego ustalił, że na wspomnianej nieruchomości zamieszkuje 5 osób, co nie jest przez stronę kwestionowane. Uwzględniając powyższe określono opłatę w okresie od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. w wysokości 90 zł (5 osób x 18 zł) miesięcznie, zaś od stycznia 2014 r. do września 2014 r. w wysokości 75 zł (5 osób x 15 zł) miesięcznie. Do wyliczenia opłaty zastosowano stawkę dotyczącą odpadów zbieranych w sposób nieselektywny. SKO w P. wskazało, że z zestawień sporządzanych przez firmę odbierającą odpady komunalne z ww. terenu w spornym okresie tylko w miesiącu lipcu 2013 r. skarżący wystawił do odebrania kosz na śmieci, który został zaliczony jako odbiór odpadów zbieranych nieselektywnie. We wszystkich pozostałych miesiącach objętych postępowaniem P. M. nie wystawił ani kosza na odpady zbierane nieselektywnie, ani też worków na odpady zbierane w sposób selektywny. Firma B Sp. z o.o. wyjaśniła w piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r., że nieruchomość skarżącego została wyposażona w pojemnik przeznaczony na zmieszane odpady komunalne. SKO w P. zauważyło, iż skarżący przedstawił faktury sprzedaży określonych rodzajów odpadów, tj. żelazo i stal, makulatura, karton, folia bezbarwna, złom aluminium, miedź, mosiądz, ołów, metale, to jednak nie świadczy - w ocenie organu odwoławczego - że uzasadnia to uwzględnienie stawki opłaty dla sytuacji, kiedy na danej nieruchomości odpady są zbierane w sposób selektywny. Te odpady, podlegające sprzedaży, skarżący istotnie segregował. W spornym zaś okresie z nieruchomości został odebrany tylko jeden pojemnik ze zmieszanymi odpadami. Nie odebrano żadnych innych odpadów zebranych selektywnie. Nie można też przyjąć – jak wskazał organ odwoławczy - że w gospodarstwie domowym wytwarzane są tylko takie odpady, które sprzedawał skarżący. Jak podkreślono, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1923) odpady komunalne zostały sklasyfikowane w grupie 20 - odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie, a jak wynika z przedłożonych przez skarżącego faktur większość sprzedanych odpadów pochodzi z innych grup odpadów. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. M. wniósł o chylenie w całości ww. decyzji SKO w P. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy T. Skarżący stwierdził, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dopuszcza sprzedaż odpadów selektywnych i na tą okoliczność strona ma faktury. Z kolei odpady zielone zagospodarowuje w gospodarstwie domowym. Skarżący uznał też, że Sąd w wyroku z dnia 20 października 2015 r. o sygn. akt I SA/Łd 740/15 potwierdził możliwość prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów, co też strona czyni i sprzedaje te odpady. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy podnieść, że niniejsza sprawa była już rozpoznawana przez tut. Sąd, który w wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 740/15 stwierdził, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, była wadliwa. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma zatem charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Odstępstwo od tej zasady związania orzeczeniem sądowym może dotyczyć tylko dwóch sytuacji: pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd; natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324). W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci, np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11). W cytowanym wyżej wyroku WSA w Łodzi wskazał na treść przepisów art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3b, art. 6c ust. 1, art. 6h, art. 6i pkt 1, art. 6m ust. 1, art. 6o pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.) i jednoznacznie stwierdził, iż z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając to na względzie, organ pierwszej instancji był uprawniony, a zarazem zobowiązany, do wydania decyzji w oparciu o art. 6o u.c.p.g., a zatem do określenia skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Bez znaczenia w tym zakresie pozostawały okoliczności wskazywane przez skarżącego w odwołaniu i w skardze, sprowadzające się do braku wytwarzania nieczystości, czy też ich samodzielnego (bez udziału gminy) wywożenia z posesji i sprzedaży odpadów. (...) zasadnym było określenie skarżącemu, jako właścicielowi przedmiotowej nieruchomości, na której jest zameldowany i na której zamieszkuje - wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwzględnieniem ilości osób zamieszkujących na nieruchomości. Sąd w cytowanym wyroku nie podzielił poglądu organów, że skarżący, który nie złożył deklaracji o selektywnej zbiórce odpadów jest zobowiązany do opłat w podwyższonej stawce (nieselektywna zbiórka odpadów). Skarżący nie złożył przecież deklaracji o tym, że nie będzie prowadził selektywnej zbiórki odpadów. Wobec tego Sąd zalecił, aby w takiej sytuacji wyjaśnić, czy skarżący prowadzi selektywną zbiórkę odpadów i określić wysokość opłaty zależnie od ustaleń w tym zakresie. Skarżący podnosił, że sam segreguje odpady, które następnie sprzedaje, przedstawił też dowody sprzedaży produktów odpadowych. Do tych okoliczności, z naruszeniem przepisów postępowania - jak wskazał Sąd - nie odniósł się w sposób wystarczający organ II instancji. Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Łodzi uznał, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu z dnia 20 listopada 2015 r. (I SA/Łd 740/15) są wiążące, gdyż nie nastąpiła zmiana prawa regulująca przedmiotową materię, jak również nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy. Organ odwoławczy uzupełnił jedynie materiał dowodowy o wykaz nieruchomości, z których zostały odebrane odpady komunalne w T. i na tej podstawie uznał, że skoro skarżący w miesiącu lipcu 2013 r. wystawił do odebrania kosz na śmieci, który został zaliczony jako odbiór odpadów zbieranych nieselektywnie, a w pozostałych miesiącach nie wystawiał ani kosza na odpady zbierane nieselektywnie, ani też worków na odpady zbierane w sposób selektywny, to strona powinna być obciążona opłatą w podwyższonej wysokości, jak za odbiór śmieci niesegregowanych. Sąd uznał, iż SKO w P. nie wykonało zaleceń WSA w Łodzi zawartych w wyroku z 20 listopada 2015 r. i nie przedstawiło dowodów, które wskazywałyby, iż skarżący nie dokonuje selekcji odpadów komunalnych. W ocenie Sądu nie przemawia za tym jednorazowy fakt wystawienia w lipcu 2013 r. kosza na śmieci i zakwalifikowanie tej operacji przez firmę odbierająca odpady jako brak segregacji śmieci. Wręcz przeciwnie, nieprzekazywanie firmie B Sp. z o.o. odpadów komunalnych świadczy o tym, że skarżący je zagospodarowuje; sam wskazuje, że część segregowanych odpadów sprzedaje, a odpady zielone zagospodarowuje w gospodarstwie. W ocenie Sądu organ odwoławczy jest też niekonsekwentny w ocenie już zebranego materiału dowodowego, gdyż z jednej strony - w odniesieniu do przedstawionych przez skarżącego faktur na sprzedaż określonych rodzajów odpadów (np. żelaza i stali, makulatury, folii, złomu aluminium, miedzi, mosiądzu, ołowiu) - przyjął, że te odpady skarżący istotnie segregował, a z drugiej strony wskazuje, że nie odebrano żadnych innych odpadów zbieranych selektywnie i nie można przyjąć, iż w gospodarstwie domowym wytwarzane są tylko takie odpady, które sprzedawał skarżący. Organ nie wskazuje jednak jakiego rodzaju inne odpady mogą powstać w gospodarstwie domowym skarżącego, które mogą być zaliczone do tzw. selektywnej zbiórki. Wobec tego Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Organ odwoławczy nie zakwestionował skutecznie faktu prowadzenia przez skarżącego selektywnej zbiórki odpadów (niezłożenie deklaracji w tym zakresie jest bez znaczenia), w sytuacji gdy – jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. - skarżący podnosił, że sam segreguje odpady, które następnie sprzedaje. Aktualne pozostają zatem zalecenia z poprzedniego wyroku, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ocenić w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (przy jego ewentualnym uzupełnieniu), czy skarżący dokonuje selektywnej zbiórki odpadów i określić wysokość opłat za gospodarowanie odpadami z uwzględnieniem sposobu zbierania odpadów komunalnych przez skarżącego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. ds