I SA/Łd 667/10

Dnia 5 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] r. określającą A. D. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki AUDI A4, w wysokości 729 zł. Wymienione decyzje zostały wydane w następstwie postępowania podatkowego, w toku którego organy podatkowe ustaliły następujący stan faktyczny: W dniu 5 maja 2009 r. podatniczka złożyła w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną AKC-U dotyczącą wewnątrzwspólnotowego nabycia wymienionego samochodu osobowego, do której załączyła oświadczenie o stwierdzonych przez rzeczoznawcę uszkodzeniach pojazdu. Podatniczka zadeklarowała i uiściła podatek akcyzowy obliczony według stawki 3,1% ceny nabycia, w wysokości 560 zł. Naczelnik Urzędu Celnego ocenił, że zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego notowanej na rynku krajowym. Organ podał, że według elektronicznej bazy EUROTAX średnia wartość rynkowa sprowadzonego samochodu na dzień 25 kwietnia 2009 r. wynosi 37.300 zł, natomiast strona zadeklarowała podstawę opodatkowania w wysokości 18.056 zł. W związku z powyższym organ podatkowy wezwał podatniczkę do zmiany wysokości podstawy opodatkowania, poprzez skorygowanie złożonej deklaracji pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających podaną w deklaracji wartość pojazdu. W odpowiedzi strona wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hurtowej i detalicznej sprzedaży samochodów osobowych i furgonetek. Podatniczka podjęła współpracę z internetową "A.", gdzie wyceny samochodów dokonują rzeczoznawcy. Sporny samochód kupiła również korzystając z wymienionego serwisu internetowego. Wyjaśniła, że uzasadnioną przyczyną wskazanej w deklaracji wartości pojazdu jest jego powypadkowe pochodzenie. Podniosła, że organ podatkowy nie wziął pod uwagę zmian kursu Euro. Do wyjaśnień strona załączyła umowę o współpracy ze Spółką "A." przetłumaczony rachunek dokumentujący nabycie samochodu, Spółką zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu pojazdu z dnia 28 kwietnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego uznał powyższe wyjaśnienia za niewystarczające i wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym. W toku postępowania podatniczka przedstawiła fakturę VAT z dnia 12 maja 2009 r. dotyczącą sprzedaży przedmiotowego samochodu za cenę 26.230 zł. Nie złożyła natomiast dokumentów dotyczących nabycia części zamiennych służących do naprawy samochodu, jak również opinii rzeczoznawcy. Naczelnik Urzędu Skarbowego obliczył wartość sprowadzonego przez podatniczkę samochodu na podstawie komputerowej bazy danych Eurotax według stanu na kwiecień 2009 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że zmienił wyjściową wartość samochodu (36.400 zł) dokonując "korekty za miesiąc dopuszczenia", "korekty ze względu na przebieg" oraz o "wartość czynników obniżających wartość (-20%)". Ostatecznie określił, że wartość samochodu wynosi 29.584 zł, zaś należny podatek według stawki 3,1%, wynosi 729 zł. W odwołaniu od decyzji Naczelnik Urzędu Celnego podatniczka zarzuciła naruszenie: art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "o.p."), poprzez bezprawne przyjęcie, że baza danych Eurotax stanowi podstawę do ustalenia wartości pojazdu; art. 122 o.p., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich działań w celu ustalenia stanu faktycznego, w szczególności przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; art. 104 ust. 1 pkt 2 oraz art. 104 ust. 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm.), poprzez arbitralną interpretacje przepisów ustawy. Odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Dyrektor Izby Celnej przychylił się do stanowiska zaprezentowanego w tej sprawie przez organ celny pierwszej instancji. Przytoczył definicję średniej wartości rynkowej samochodu osobowego wynikającą z art.104 ust.11 ustawy o podatku akcyzowym, zgodnie z którym średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy. Stwierdził, że organy podatkowe są uprawnione do badania i ustalania średniej wartości rynkowej pojazdów w oparciu o bazy danych Infoexpert i Eurotax. Podał, że przyjęta przez organ pierwszej instancji wartość nabytego samochodu, ustalona na podstawie danych wynikających z Eurotax jest korzystniejsza dla strony, bowiem według katalogu Infoexpert wartość przedmiotowego samochodu mieści się w przedziale cenowym od 36.500 zł do 38.700 zł. Podatniczka zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie w całości. Wniosła również o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego wraz z odsetkami oraz o zwrot poniesionych kosztów sądowych. Zarzuciła, że decyzja wymienionego organu została wydana z naruszeniem: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 181 o.p. oraz art. 104 ust. 1 pkt 2 oraz art. 104 ust. 8 ustawy o podatku akcyzowym. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, że w piśmie z dnia 12 czerwca 2009 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego do skorygowania wysokości podstawy opodatkowania, zaproponowała przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu dokonania wyceny samochodu. Skarżąca zarzuciła, że Naczelnik Urzędu Celnego uwzględnił okoliczność, iż pojazd był uszkodzony, jednocześnie nie wskazał przepisów, w oparciu o które obniżył wartość pojazdu o 20 %. Nie wyjaśnił także dla czego przyjęto, że uszkodzenia samochodu wynosiły 20 % jego wartości, skoro organ podatkowy nie dysponuje fachową właściwą biegłemu. Zarzuciła, że organy podatkowe przy ustalaniu wartości pojazdu posłużyły się programem komputerowym, co jest działaniem bezprawnym, ponieważ nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wyjaśniła, że pojazd który kupiła posiadał uszkodzenia powypadkowe oraz nie był zarejestrowany w kraju, dlatego podstawa opodatkowania jest równa cenie za którą został nabyty (18.056 zł) i może odbiegać od średniej wartości rynkowej samochodów nieuszkodzonych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec zawartego w skardze żądania zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego wraz z odsetkami, Sąd uznał za celowe wyjaśnić, że obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają sądom administracyjnym na uwzględnienie tego rodzaju żądania. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do merytorycznego orzekania o wysokości zobowiązań podatkowych bądź o nadpłacie podatku. Tego rodzaju rozstrzygnięcie mogą wydać jedynie organy podatkowe. Sądy administracyjne zostały powołane do badania zgodności z prawem aktów wydawanych m.in. przez organy podatkowe. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, co oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji. W przypadku gdy sąd administracyjny stwierdzi, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Gdy natomiast naruszenia prawa nie dostrzeże, wówczas oddala skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Analogicznie jak w rozpoznanych już sprawach ze skarg podatniczki (sygn. akt I SA/Łd 37/10, I SA/Łd 38/10, I SA/Łd 39/10) również w niniejszej sprawie zagadnieniem jest ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego. Podstawą opodatkowania jest tu stosownie do art. 104 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym, kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy - w przypadku jego nabycia wewnątrzwspólnotowego. Zgodnie z gramatycznym brzmieniem tego przepisu możnaby przyjąć, że jest to wartość samochodu określona przez sprzedawcę w fakturze, gdyby nie treść przepisu ust.8 powołanego art.104 który stanowi, że "jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku czynności, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego". Średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest natomiast wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy (art.104 ust.11 ustawy o podatku akcyzowym). W ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły prawa biorąc za podstawę ustalenia średniej ceny samochodu zarejestrowanego w kraju, informatory (bazy danych) - "Infoekspert", "Eurotax". Stosownie bowiem do art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Niewątpliwie posługiwanie się wymienionymi publikacjami, które zawierają wiarygodne dane o notowaniach cen samochodów, może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Żaden przepis prawa nie zabrania posługiwania się tego rodzaju publikacjami. Jednocześnie należy podkreślić, że dane z nich wynikające nie mogą być traktowane jako bezwzględnie wiążące, a powinny podlegać ocenie w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego ustalanego w postępowaniu przed organami celnymi, skoro to właśnie organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określa wysokość podstawy opodatkowania w sytuacjach gdy podatnik nie udzieli odpowiedzi, nie dokona zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub nie wskaże przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego (art.104 ust.9 ustawy). W rozpoznawanej sprawie strona przedstawiła istotne ze swego punktu widzenia dowody potwierdzające stan techniczny samochodu. Wyjaśniła, że kupiła samochód uszkodzony, że uszkodzenia te powstały na skutek wypadku. W oświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., złożonym wraz z deklaracją AKC-U, podatniczka wyszczególniła uszkodzenia samochodu (karta 3 akt podatkowych). Do wyjaśnień złożonych na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w trybie art. 104 ust. 8 ustawy o podatku akcyzowym, podatniczka załączyła zdjęcia samochodu (karta 19 akt) oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu (karta 21 akt). W toku postępowania materiał dowodowy został uzupełniony o fakturę VAT z dnia 12 maja 2009 r. dokumentującą sprzedaż spornego samochodu za cenę 26.230 zł. Organy obu instancji nie ustosunkowały się do powyższych dowodów, czym naruszyły art. 187 § 1 o.p., z którego wynika, że organ podatkowy jest obowiązany nie tylko zebrać w sposób wyczerpujący, ale także rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi, iż organy podatkowe nie wyjaśniły przesłanek którymi kierowały się przyjmując, że uszkodzenia samochodu wynoszą 20 % jego wartości. W decyzji organu drugiej instancji znajduje się enigmatyczne stwierdzenie, iż organ pierwszej instancji przyjął "maksymalną 20% korektę ujemną z tytułu uszkodzeń" (str. 3 uzasadnienia). Dyrektor Izby Celnej nie wyjaśnił, przesłanek którymi kierował się przyjmując, że na skutek uszkodzeń powypadkowych wartość samochodu ulegała obniżeniu o 20%. Nie wyjaśnił dlaczego przyjął taką wartość, ani jakimi kryteriami kierował się przyjmując taką, a nie inną korektę. Powyższe stanowi naruszenie art.122 § 1, art.187 § 1 i art.191 O.p., które zobowiązują organy do podjęcia w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonania na jego podstawie swobodnej, a nie dowolnej oceny czy okoliczności sprawy zostały udowodnione. Rozstrzygając ponownie niniejszą sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie zatem rzetelnie ocenić wszystkie dowody, zaś ich ocenę wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu decyzji, w szczególności zaś ocenić czy uszkodzenia samochodu z nie uzasadniają podstaw do obniżenia wartości samochodu wynikającej z katalogu o więcej niż 20%. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a., zaś o kosztach postępowania postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. t.n.