I SA/Łd 67/09

Dnia 2 marca 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – G. T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. G.T., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r. We wniosku tym skarżący podał, że pracuje poza granicami Polski. Nie ma stałej pracy i choć sam korzysta z pomocy osób trzecich, musi także pomagać matce. Jego żona P.T. uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.300 zł. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty. Jednocześnie skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości. Posiada natomiast wierzytelność w wysokości ok. 15.000 zł (od 2004 r.), nieściągalną od 2005 roku. Wskazał ponadto, że ponosi wydatki z tytułu alimentów w kwocie 250 zł na miesiąc oraz z tytułu grzywny sądowej w wysokości 250 zł miesięcznie. Z tych względów wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2009 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, określenia kwoty pomocy finansowej udzielnej skarżącemu przez osoby trzecie, wskazanie kwoty dochodu skarżącego osiąganego poza granicami Polski oraz przedstawienia odpisu (kserokopii) deklaracji podatkowych potwierdzających fakt ponoszenia straty z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 12 stycznia 2010 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego do dnia 26 stycznia 2009 roku. W uzasadnieniu wskazał, że konieczność przedłużenia terminu wynika z faktu, że pełnomocnik skarżącego przekazał matce skarżącego powyższe wezwania, a ponadto przesłał je drogą elektroniczną także skarżącemu. Skarżący podjął czynności w celu wykonania wezwania, jednakże nie jest możliwe przedstawienie ich w zakreślonym terminie siedmiodniowym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżącego zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2010 r. przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych informacji szczegółowo określonych w wezwaniu z dnia 18 grudnia 2009 roku do dnia 26 stycznia 2010 roku. Zarządzenie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 stycznia 2010 roku. Jednakże mimo upływu terminu objętego wnioskiem strony zawartym w piśmie z dnia 12 stycznia 2010 r., skarżący nie złożył dodatkowych informacji i dokumentów potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację majątkową i rodzinną. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. Istotne przy tym jest, iż na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wskazać przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. CBOIS). W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym w sposób bezsporny wynika jedynie, iż skarżący pracuje poza granicami Polski. Jego żona P.T. uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.300 zł. Skarżący posiada wierzytelność w wysokości ok. 15.000 zł (od 2004 r.), nieściągalną od 2005 roku. Ponosi wydatki z tytułu alimentów i grzywny sądowej w wysokości 500 zł miesięcznie. Pozostałe zaś kwestie dotyczące stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych wobec faktu niewykonania zarządzenia z dnia 18 grudnia 2009 roku, a w szczególności: braku przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz odpisu (kserokopii) deklaracji podatkowych potwierdzających fakt ponoszenia straty z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego, niewskazania kwoty pomocy finansowej udzielanej skarżącemu przez osoby trzecie oraz kwoty dochodu skarżącego osiąganego poza granicami Polski - w ocenie Referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nie zostały należycie przez skarżącego wyjaśnione. Tym samym uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 319). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)