I SA/Łd 670/09

Dnia 21 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J.W. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. We wniosku tym skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną E. i 24-letnią córką A. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci 3 domów o powierzchni odpowiednio: 635 m2, 125 m2 oraz 650 m2, a także mieszkania o pow. 50,6 m2 oraz grunty o pow. 15.307 m2, 2.820 m2, 3.970 m2 i inne nieruchomości należące do A J.W. i B E.W., a ponadto sprzęt audiowizualny o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jednocześnie skarżący wskazał, że osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 16.900 zł. Podkreślił przy tym, że wskazana kwota została podana w oparciu o dane za 2008 rok, w którym oznaki kryzysu nie były tak wyraźne. Działalność prowadzona zaś przez jego żonę od grudnia 2004 roku generuje straty. Z kolei córka A. jest osobą współpracującą i dochód miesięczny brutto po jej stronie "nie występuje". Dodał także, iż wysokość wpisu od skarg wniesionych w trzech sprawach wynosi łącznie 36.329 zł, a kwota ta przekracza jego aktualne możliwości finansowe. W uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że z uwagi na konieczność zapłaty zobowiązań rodzina zaciągnęła kredyty bankowe i obecnie nie są w stanie uiścić wpisu w pełnej wysokości, bowiem mają ograniczoną zdolność kredytową. Dodatkowo sytuację pogarsza kryzys, który dotyka także branżę tekstylną. Powoduje on, że nieruchomości są obecnie trudno zbywalne. Ponadto skarżący zakwestionował legalność wydanych w sprawie decyzji, wywodząc w konkluzji, że decyzje te spowodowały konieczność zapłaty podatku w wysokości kilku milionów złotych, wobec czego zapłata wpisu od skargi w pełnej wysokości przekracza jego możliwości finansowe. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2009 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie przez skarżącego i jego żonę wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnych lokat bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą z okresu ostatnich 3 miesięcy, podania kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i wydatkowanych na podstawowe świadczenia wraz z udokumentowaniem tychże wydatków oraz nadesłania odpisów (kserokopii) zeznań podatkowych potwierdzających brak osiągania dochodu przez żonę i córkę z okresu ostatnich 3 miesięcy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wraz z pismem z dnia 7 września 2009 roku nadesłał wyciągi z rachunków bankowych dotyczących działalności gospodarczej, wyciągi bankowe z rachunków osobistych, oświadczenie dotyczące kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i ponoszonych wydatków, oświadczenie dotyczące braku osiągania dochodu przez żonę, a ponadto zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach córki A.W. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną E. i 24-letnią córką A.. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci: 3 domów o powierzchni odpowiednio: 635 m2, 125 m2 oraz 650 m2, a także mieszkania o pow. 50,6 m2 oraz grunty o pow. 15.307 m2, 2.820 m2, 3.970 m2 i inne nieruchomości należące do A J.W. i B E.W., a ponadto sprzęt audiowizualny o wartości przekraczającej 3.000 euro. Skarżący osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 16.900 zł, przy czym kwotę tę z bliżej nieokreślonej przyczyny podał w oparciu o dane za 2008 rok. Działalność prowadzona zaś przez jego żonę od grudnia 2004 roku generuje straty. Z kolei córka A. – jak wskazał skarżący - jest osobą współpracującą i dochód miesięczny brutto po jej stronie "nie występuje". Jednocześnie z oświadczeń i innych dokumentów nadesłanych w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa wynika, że żona skarżącego w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie osiągnęła żadnych dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą B E.W. z siedzibą w P. Z kolei córka skarżącego A.W. z dniem 1 sierpnia 2009 roku została zatrudniona w firmie skarżącego A J.W. na podstawie umowy o pracę zawartej w pełnym wymiarze czasu pracy. Jej wynagrodzenie w miesiącu sierpniu wyniosło 6.100 zł brutto. Miesięczne zaś wydatki rodziny na utrzymanie i opłacenie podstawowych świadczeń wynoszą ok. 10.000 zł. Niemniej jednak skarżący nie przedstawił żadnych rachunków i faktur potwierdzających wykazaną kwotę wydatków rodziny. Ponadto analiza załączonych wyciągów z rachunków bankowych dowodzi, że skarżący w okresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponował kwotami: 42.000 zł, 6.800 zł, 6.850 zł, 8.000 zł, 7.500 zł, 2.650 zł; 4.950 zł (operacje w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy – 19 sierpnia 2009 roku - wykazane jako "wpłaty" na posiadany przez skarżącego rachunek prowadzony przez C). Uwagę zwraca przy tym kwota środków, którymi dysponuje córka skarżącego, która mimo wykazanej kwoty dochodu brutto i braku innych środków finansowych dokonała w dniu 31 sierpnia 2009 roku wpłaty na konto skarżącego w kwocie 86.982 zł (operacja wykazana na rachunku skarżącego – jako "darowizna A.W."). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę opłaty sądowej wskazanej przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co więcej, w ocenie Referendarza sądowego, fakt dysponowania znacznymi środkami finansowymi przez skarżącego z tytułu tzw. wpłat własnych oraz darowizny córki A.W. w dniu 31 sierpnia 2009 roku, nie tylko nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, a wręcz przeciwnie świadczy o tym, iż kondycja finansowa skarżącego i jego rodziny pozwala bezspornie przyjąć, że wnioskodawca dysponuje środkami umożliwiającymi uiszczenie kosztów sądowych, w tym zwłaszcza wpisu sądowego od wniesionej skargi. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny sytuacji majątkowej skarżącego pozostaje przy tym fakt posiadania licznych nieruchomości, w tym 3 domów. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że wobec wskazanych składników majątkowych (nieruchomości) skarżący posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zawarcie umów najmu bądź zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których ów majątek mógłby zostać wykorzystany jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)