I SA/Łd 674/09

Dnia 4 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. i W. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K.i W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym I. K. oraz W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] roku I. K. i W. K., zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w wysokości 2.865 zł, wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] roku oddalającego ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożyli na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazali, że nie posiadają żadnego majątku. I. K. uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.800 zł brutto, a W. K. osiąga dochód także z tego tytułu w wysokości 1.700 zł brutto. Oświadczyli przy tym, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki i na ten cel przeznacza kwotę 1.500 zł miesięcznie. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnili, że znajdują się w ciężkiej sytuacji finansowej. Oboje prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Udziały W. K. w spółce A zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wynagrodzenia małżonków ledwo wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podkreślili, że nie byli w stanie poczynić oszczędności, z których mogliby uiścić wpis, bowiem Spółka A już w 2008 roku przyniosła stratę. Obecnie suma wpisów od skarg w sprawach podatkowych związanych z prowadzeniem spółki A s.c. wynosi ponad 100 tys. zł. Uiszczenie wpisu od skargi miałoby zbyt daleko posunięte negatywne skutki dla ich sytuacji życiowej. Postanowieniem z dnia [...] r. Referendarz sądowy odmówił skarżącym I. K. oraz W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia sprzeciw wnieśli skarżący. W uzasadnieniu sprzeciwu powielili argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, podkreślając w szczególności swoją ciężką sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący występują z kolejnym (trzecim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych do wysokości 5.729 zł. Postanowienie to, z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia z dnia [...] roku zażalenia skarżących, stało się prawomocne. Skarżący zdołali przy tym zgromadzić środki na uiszczenie kosztów sądowych w wyżej wskazanej kwocie. Następnie skarżący wystąpili z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym po rozpoznaniu tegoż wniosku, Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku ze sprzeciwem skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku ponownie odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących złożone na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] roku. Postanowienie to stało się zatem prawomocne. Jak już wielokrotnie wyjaśniano skarżącym w zapadłych w toku postępowania postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy, powyższe okoliczności nie wykluczają możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, gdyż zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Strony, w tym zwłaszcza skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, nie mogą jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając aktualnie złożony (trzeci wniosek) o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawców zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że skarżący prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Nie posiadają żadnego majątku. I. K. uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.800 zł brutto, a W. K. osiąga dochód także z tego tytułu w kwocie 1.700 zł brutto. Na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki i na ten cel przeznacza kwotę 1.500 zł miesięcznie. Udziały W. K. w spółce A zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Małżonkowie nie byli w stanie poczynić oszczędności, z których mogliby uiścić wpis, bowiem Spółka A już w 2008 roku przyniosła stratę. Obecnie suma wpisów od skarg w sprawach podatkowych związanych z prowadzeniem spółki A s.c. wynosi ponad 100 tys. zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonych przez skarżących dowodzi bowiem, że ich sytuacja finansowa uległa zmianie na korzyść. W szczególności wzrósł dochód małżonków z kwoty 5.035,75 zł brutto do kwoty 5.500 zł brutto. Pozostałe wykazane przez skarżących okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej nie uległy zmianie, na skarżącej nadal ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej matki i na ten cel przeznacza kwotę 1.500 zł miesięcznie. O fakcie zajęcia udziałów skarżącego w spółce A także skarżący informowali w uprzednio złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Nie zmieniła się także podnoszona przez skarżących okoliczność, iż suma wpisów od skarg w sprawach podatkowych związanych z prowadzeniem spółki A s.c. wynosi ponad 100 tys. zł. Skarżący nie wykazali przy tym nowych obciążeń zmieniających istotnie na niekorzyść ich sytuację majątkową względem przedstawionej uprzednio kondycji finansowej związanej z koniecznością ponoszenia opłat związanych z utrzymaniem oraz ponoszeniem innych wydatków. Tymczasem ciężar dowodu w tym względzie, jak już wielokrotnie wyjaśniano skarżącym, spoczywa na wnioskodawcy. W tej sytuacji Sąd uznał, że zawarte w oświadczeniach wnioskodawców okoliczności nie przesądzają o pogorszeniu ich sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy w zakresie obejmującym koszty sądowe w całości. W ocenie Sądu wnioskodawcy nie wykazali, że spełniają przesłanki uzasadniające przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.