I SA/Łd 683/09

Dnia 20 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Sz. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok postanawia: odmówić przyznania skarżącemu – K. Sz. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił K. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując to rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji miał na względzie, że źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie, natomiast jego żona, z którą skarżący od 2007 r. pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.860 zł brutto, który w 50 % jest obciążony z tytułu zajęć komorniczych. Skarżący jest właścicielem udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 45.500 zł, nie posiada innego majątku. Sąd uwzględnił, że w 2007 r. K. S. podjął szereg czynności w celu uchronienia posiadanego majątku przed ewentualną egzekucją zobowiązań podatkowych. W maju tego roku dokonał z żoną darowizny mieszkania na rzecz swej córki, natomiast w grudniu faktycznie zlikwidował działalność gospodarczą, którą dotąd prowadził wraz z W. K. w formie spółki cywilnej o nazwie A przekształcając ją w A Sp. z o.o. Mienie, którym zadysponował skarżący było stosunkowo dużej wartości. Wartość mieszkania określono w umowie na 150 tys. zł, z kolei majątek, którym dysponował w ramach spółki cywilnej generował rocznie łączne przychody rzędu 3 mln zł (na skarżącego przypadała połowa tej kwoty). Na przełomie 2007 i 2008 r. z łącznej sumy udziałów w nowo utworzonej spółce z o.o. o wartości nominalnej 241 tys. zł, podatnik wraz ze swym wspólnikiem przekazali swoim córkom A. M. S. i B. K., a także krewnej W. K. H. G. udziały o wartości 150 tys. zł, czyli pozostali współwłaścicielami udziałów o wartości 91 tys. zł. Powołując się na utrwalone orzecznictwo NSA sąd podkreślił, że nie może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych strona, która bez ważnych powodów pozbawiła się wszelkich środków finansowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87). Postanowieniem z 19 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący po raz drugi zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jako nowe okoliczności uzasadniające wniosek powołał straty A spółki z o.o., której udziałowcem pozostaje K. S.l oraz to, że jego udziały w ww. spółce zostały zajęte. Podniósł także, że łączna kwota wpisów we wszystkich sprawach toczących się przed tutejszym sądem z jego udziałem wynosi blisko 100 tys. zł, a skarżący nie ma możliwości odłożenia takiej kwoty. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. ponownie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu sąd wskazał, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie przesądzały o pogorszeniu ich sytuacji materialnej, a ponadto, że część z nich była już uprzednio poddana ocenie sądu pierwszej instancji i sądu odwoławczego. Powyższe rozstrzygnięcie podzielił NSA wydając postanowienie z dnia [...] r. o oddaleniu zażalenia. Po zwrocie akt do sądu pierwszej instancji skarżący złożył [...]r. ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu po raz kolejny powołał się na ciężką sytuację materialną związaną z komorniczym zajęciem połowy wynagrodzenia otrzymywanego przez żonę skarżącego, niską wysokością wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz na straty generowane przez A spółkę z o.o. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie na to postanowienie pełnomocnik skarżącego ponownie powołał się na fakt, że spółka A ponosiła straty już w 2008 r., skarżący jest tylko jej pracownikiem z miesięcznym dochodem na poziomie 1.300 zł oraz że łączne wpisy we wszystkich sprawach, w których stroną skarżącą jest spółka cywilna A lub skarżący wynoszą ok. 100 tys. zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W tym miejscu przypomnieć należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny tego rodzaju wniosek, to jednak rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienie NSA z [...] r. sygn. akt [...]). W obecnie rozpoznawanym, trzecim już wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w istocie nie wskazano na żadne nowe okoliczności, które mogłyby prowadzić do zmiany oceny jego sytuacji finansowej i majątkowej. Nie zmieniły się również potencjalne obciążenia związane z koniecznością uiszczenia opłat sądowych. Skarżący w swoim wniosku ponownie wskazał na wysokość uzyskiwanych przychodów, na straty generowane przez spółkę A oraz na prowadzenie komorniczej egzekucji z majątku małżonki. Sytuacja skarżącego nie różni się zatem w żaden sposób od sytuacji w jakiej pozostawał w czasie podejmowania rozstrzygnięć przez sądy obu instancji, przy rozpatrywaniu wcześniej złożonych wniosków. W szczególności wypada w tym miejscu przypomnieć, że wydając wspomniane już postanowienie z dnia [...] r. NSA brał pod uwagę straty A spółki z o.o., czy też obciążenie dochodów żony wnioskodawcy zajęciami komorniczymi i uznał, że okoliczności te nie uzasadniają zmiany stanowiska zajętego we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd brał wówczas pod uwagę także łączną wartość wpisów obciążających stronę skarżącą we wszystkich postępowaniach toczących się z jej udziałem przed sądem pierwszej instancji. Z tych względów sąd uznając, że brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżących, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 170 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.