I SA/Łd 683/11

PostanowienieWSA w Łodzi2011-08-18

Skład orzekający: Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zostać uwzględniony częściowo poprzez ustanowienie adwokata, gdy skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale poniesienie pełnych kosztów wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale udowodnił, że poniesienie pełnych kosztów spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym został oddalony z uwagi na niewiarygodność przedstawionych danych o stanie majątkowym i dochodach.
Stan faktyczny
Skarżący A. B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi odmawiającą zwrotu kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej. W toku postępowania wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując trudną sytuację materialną, wspólne gospodarstwo domowe z chorą matką oraz straty z działalności gospodarczej. Organ sądowy wezwał go do uzupełnienia dokumentów, które częściowo przedstawił, jednak nie dostarczył zeznania podatkowego ani wyciągów bankowych, co podważyło wiarygodność jego oświadczeń o stratach.
Rozstrzygnięcie
Przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 18 sierpnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy zwrotu kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 2 maja 2011 roku A. B. wstąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] odmawiająca podatnikowi zwrotu kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej "Posnet Bingo HS+". W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż wspólnie ze schorowaną matką emerytką prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest jej emerytura w wysokości 960 zł, bowiem prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Wnioskodawca zamieszkuje w mieszkaniu mamy o powierzchni 42 m2, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Matka skarżącego cierpi na nowotwór i wymaga kosztownego leczenia i rehabilitacji. Podkreślił, że prowadzony przez niego kiosk z papierosami na targowisku "G." przynosi bardzo skromne dochody, które nie pozwoliłyby mu na samodzielne utrzymanie. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2011 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia swojego wniosku poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2010 rok, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie miesięcznych wydatków eksploatacyjnych związanych z mieszkaniem, wskazania wysokości wydatków na leki i rehabilitację matki, pod rygorem odmowy udzielenia prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący udokumentował wysokość świadczenia emerytalnego matki w wysokości 1.085 zł, oraz wysokość miesięcznych kosztów utrzymania czynsz 468 zł, gaz 83 zł energia elektryczna ok. 60 zł, dodatkowo około 80 zł miesięcznie stanowią wydatki na leki matki skarżącego. Wnioskodawca nadesłał także deklaracje VAT-7, z których wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwietniu br. uzyskał przychód w wysokości 25.618 zł, zadeklarowana kwota przychodu ze sprzedaży w maju br. wyniosła 38.427 zł, zaś w czerwcu 29.013 zł. Wnioskodawca nie nadesłał zeznania podatkowego za 2010 rok , nie przedstawiła także wyciągów z rachunku bankowego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. B. wskazał, iż wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jej emerytura w wysokości 1.085 zł bowiem prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu matki, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Miesięczne wydatki eksploatacyjne związane z mieszkaniem zamykają się kwotą około 611 zł (czynsz, prąd, gaz), ponadto około 80 zł miesięcznie stanowią wydatki na leki jego matki. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczne przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie od kwietnia do czerwca br. wahały się w granicach od 25.000 do 38.000 zł. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, nie przedstawił zeznania podatkowego w podatku dochodowym za 2010 rok ani wyciągów z rachunku bankowego, w złożonym oświadczeniu nie wykazał w ogóle miesięcznych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej oświadczając, że ponosi z jej tytułu stratę jednak okoliczności tej w żaden sposób nie udokumentował. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi stały comiesięczny przychód w granicach 25.000-38.000 zł. W tej sytuacji brak wyciągów z rachunków bankowych oraz zeznania podatkowego za ubiegły rok czyni niewiarygodnym twierdzenie skarżącego o stratach z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś referendarza jego postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. Uwzględniając powyższe, oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (100 zł), stosownie do treści art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jednak poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się z uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Konieczność uiszczenia kosztów sądowych podyktowana jest obowiązkiem strony partycypacji w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wysokość przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę pozwala przyjąć, iż jest on wstanie niewielką ich część wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło