I SA/Łd 684/11

Dnia 9 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. B. prawa pomocy. W dniu [...] roku K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, określającej podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2006 roku i pozostawiające odwołanie bez rozpatrzenia. Do skargi podatnik dołączył formularz PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach K. B. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bez stałego dochodu miesięcznego, utrzymującą się dzięki pomocy córki oraz ojca. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 128 m2 oraz samochodu osobowego marki Honda rok produkcji 2001 o wartości około 9.000 zł, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że będąca jego własnością nieruchomość zabezpieczona jest hipoteką kaucyjną na rzecz banku w wysokości 250.000 zł oraz hipoteką na rzecz urzędu skarbowego w kwocie 1.200.000 zł. Skarżącego obciąża również obowiązek spłaty kredytów bankowych w łącznej wysokości około 30.000 zł. Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie faktu zajęcia jego majątku, wysokości miesięcznych rat kredytu hipotecznego i konsumpcyjnego oraz udokumentowanie wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] roku. Termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął bezskutecznie. W dniu [...] r. skarżący uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi w sprawie niniejszej. Postanowieniem z dnia [...], roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia w dniu [...] roku skarżący złożył sprzeciw i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazał, że nie zgadza się z oceną jego sytuacji materialnej, dokonaną w kwestionowanym postanowieniu referendarza sądowego, podnosząc, że od kilku lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a wszystkie składniki majątku obciążone są hipotekami, zaś rachunek bankowy został zajęty przez organ podatkowy. W ocenie K. B. wzywanie go do dodatkowych dokumentów nie znajdowało uzasadnienia w sprawie, gdyż wypełnił wniosek na urzędowym formularzu, a informacje w nim przedstawione zgodnie z wolą ustawodawcy są w jego ocenie kompleksowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są określone ogólnie, co oznacza, że ocenę okoliczności wskazanych we wniosku ustawodawca pozostawił uznaniu sądu. Ciężar dowodu spoczywa jednak na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Należy podkreślić również, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. We wniosku o przyznanie prawa pomocy K. B. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie ma stałych dochodów utrzymuje się dzięki pomocy rodziny. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 128 m2 oraz samochodu osobowego marki Honda rok produkcji 2001 o wartości około 9.000 zł, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Nieruchomość skarżącego jest obciążona hipotekami na rzecz banku i urzędu skarbowego. Na żądanie Sądu skarżący nie udokumentował ani faktu zajęcia jego majątku, ani wysokości miesięcznych rat kredytu hipotecznego i konsumpcyjnego, ani też wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków eksploatacyjnych - czym uniemożliwił prawidłową ocenę, czy środki finansowe, którymi dysponuje pozwalają na pokrycie kosztów niniejszego procesu. Ponadto już samo zestawienie wartości majątku skarżącego z wysokością wymaganych kosztów sądowych (100 zł) wskazuje, że nie zasługuje na wiarę jego twierdzenie o całkowitym braku środków, z których koszty te mogłyby zostać pokryte. Istotne znaczenie również ma okoliczność faktycznego uiszczenia wpisu przed prawomocnym rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, z czego można wnioskować, że skarżący był w stanie ponieść ten wydatek samodzielnie, bez obciążania Skarbu Państwa. Z powyższych względów na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. P.Z-C.