I SA/Łd 690/13

Dnia 16 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – E. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. E.Z., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M.Z., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 1.500 zł pełnomocnik skarżącego złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku tym podano jedynie, że E.Z. znajduje się obecnie na utrzymaniu najbliższej rodziny, nie posiada majątku, jest osobą bezrobotną. Uiszczenie zatem wpisu sądowego przy braku dochodów i majątku podlegającego spieniężeniu, a także środków pieniężnych, jest dla skarżącego warunkiem niemożliwym do spełnienia. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 10 lipca 2013 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia przez wnioskodawcę dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego lokat i rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania źródła i kwoty środków stanowiących aktualne źródło jego utrzymania, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącego jako osoby bezrobotnej, z prawem bądź bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego za 2012 rok oraz wyjaśnienia kwestii posiadania przez niego składników majątkowych wskazanych w zaskarżonej decyzji, w tym: nieruchomości w K. przy ul. A, nieruchomości w P. przy ul. B i samochodu osobowego Audi A-4, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 2 sierpnia 2013 roku poinformował, że skarżący nie posiadał w 2013 roku rachunków i lokat bankowych. Aktualnie skarżący przebywa w N. u znajomych, gdzie zamieszkuje (na podstawie umowy użyczenia lokalu) oraz poszukuje pracy. Jednocześnie pełnomocnik podał, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej. W 2012 roku nie składał zeznania podatkowego ze względu na brak dochodów do opodatkowania. Dodał przy tym, że skarżący nie jest właścicielem wskazanych w wezwaniu składników majątkowych w postaci nieruchomości w K. przy ul. A, nieruchomości w P. przy ul. B i samochodu osobowego Audi A-4. Wszystkie te składniki majątkowe zostały przez skarżącego zbyte w latach 2010-2011. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do przekazania dokumentów potwierdzających powyższe informacje do dnia 19 sierpnia 2013 roku, z uwagi na fakt, że skarżący w dniach 17-18 sierpnia 2013 roku będzie przebywać w P. i przekaże mu te dokumenty. Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2013 roku Referendarz sądowy, przychylając się do wniosku pełnomocnika, przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie powyższych dokumentów. Pismem z dnia 22 sierpnia 2013 roku pełnomocnik skarżącego nadesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie aktu notarialnego z dnia 13 sierpnia 2010 roku dokumentującego sprzedaż nieruchomości położonej w P. przy ul. B (z pominięciem strony 3 aktu notarialnego) oraz aktu notarialnego z dnia 6 sierpnia 2010 roku dokumentującego umowę sprzedaży nieruchomości położonej w K. przy ul. A (także z pominięciem strony 3 tego aktu), zaznaczając, że wypisy z tych aktów przekazuje niezwłocznie po ich sporządzeniu i przekazaniu przez skarżącego. Pełnomocnik wskazał również, że skarżący nie posiada dokumentów potwierdzających sprzedaż samochodu osobowego Audi-4, jego sprzedaż nastąpiła najprawdopodobniej w 2007 roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (w osobie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto wykazanie, iż nie pozostaje ona w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym bądź doradcą podatkowym. Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów źródłowych w sposób jednoznaczny wynika jedynie, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Aktualnie przebywa w N. u znajomych, gdzie zamieszkuje i poszukuje pracy. W 2012 roku nie składał zeznania podatkowego ze względu na brak dochodów do opodatkowania. Nie jest także właścicielem wskazanych w wezwaniu składników majątkowych w postaci nieruchomości w K. przy ul. A, nieruchomości w P. przy ul. B i samochodu osobowego Audi A-4. Zostały one bowiem zbyte przez skarżącego w latach 2007 i 2010-2011. Odnosząc się zaś do pozostałych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy stwierdzić należy, że skarżący, mimo wezwanie, nie wskazał źródła i kwoty środków stanowiących aktualnie źródło jego utrzymania. Niewątpliwie informacje te pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia skarżącego w kwestii niezbędności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak zaś realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę realnych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie wobec braku przesłania w całości aktów notarialnych dotyczących zbycia w latach 2010-2011 składników majątkowych o niewątpliwie znaczącej wartości (nie nadesłano stron dotyczących cen, za które skarżący sprzedał nieruchomości objęte umową sprzedaży) za gołosłowne Referendarz sądowy uznał przedstawione przez pełnomocnika skarżącego oświadczenie, iż w 2013 roku skarżący nie posiadał rachunków ani lokat bankowych. Ponadto dokonując oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego Referendarz sądowy wziął pod uwagę fakt, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z doradcą podatkowym M. Z., który na podstawie udzielonego pełnomocnictwa reprezentuje go w postępowaniu ze skargi wniesionej w niniejszej sprawie, w tym także w zakresie postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność ta, w świetle powołanych wyżej regulacji prawnych, wyklucza możliwość przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu, bez względu na objętą żądaniem osobę owego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów nie zasługuje na uwzględnienie. Brak bowiem należytego przedstawienia sytuacji majątkowej wnioskodawcy przesądza o konieczności uznania, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Także i w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego, należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Fakt bowiem ustanowienia w niniejszej sprawie pełnomocnikiem z wyboru doradcy podatkowego M.Z. został potwierdzony w toku postępowania, począwszy od etapu wniesienia skargi, złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a skończywszy na nadesłaniu przez tego pełnomocnika wyjaśnień dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Jednocześnie podkreślić należy, iż ustanawiając doradcę podatkowego, skarżący dostatecznie dowiódł, że jest w stanie ponieść koszty związane z jego udziałem w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. (MSi)