I SA/Łd 692/13

Dnia 15 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: odmówić przyznania skarżącemu – E. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. E. Z., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 7.776 zł pełnomocnik skarżącego złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku podał, że E. Z. znajduje się obecnie na utrzymaniu najbliższej rodziny, nie posiada majątku, jest osobą bezrobotną. Uiszczenie zatem wpisu sądowego przy braku dochodów i majątku podlegającego spieniężeniu, a także środków pieniężnych, jest dla skarżącego warunkiem niemożliwym do spełnienia. Z uwagi na fakt, że zawarte we wniosku dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 10 lipca 2013 r. zobowiązano pełnomocnika do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego lokat i rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania źródła i kwoty środków stanowiących aktualne źródło jego utrzymania, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącego jako osoby bezrobotnej, z prawem bądź bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego za 2012 r. oraz wyjaśnienia kwestii posiadania przez niego składników majątkowych wskazanych w zaskarżonej decyzji, w tym: nieruchomości w K. przy ul. A, nieruchomości w P. przy ul. B 17 i samochodu osobowego Audi A-4, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący nie posiadał w 2013 r. rachunków i lokat bankowych. Aktualnie skarżący przebywa w Niemczech u znajomych, gdzie zamieszkuje (na podstawie umowy użyczenia lokalu) oraz poszukuje pracy. Jednocześnie pełnomocnik podał, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej. W 2012 r. nie składał zeznania podatkowego ze względu na brak dochodów do opodatkowania. Dodał przy tym, że skarżący nie jest już właścicielem nieruchomości w K. i w P. oraz samochodu osobowego Audi A-4. Wszystkie te składniki majątkowe zostały przez skarżącego zbyte w latach 2010-2011. Dodatkowo nadesłał potwierdzone za zgodność z oryginałem niekompletne, gdyż brakowało wszystkich stron, kserokopie aktu notarialnego z 13 sierpnia 2010 r. dokumentującego sprzedaż nieruchomości położonej w P. przy ul. B 17 oraz aktu notarialnego z 6 sierpnia 2010 r. dokumentującego umowę sprzedaży nieruchomości położonej w K. przy ul. A. Wskazał również, że skarżący nie posiada dokumentów potwierdzających sprzedaż samochodu osobowego Audi-4, jego sprzedaż nastąpiła najprawdopodobniej w 2007 roku. Postanowieniem z 16 września 2013 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego argumentował, że skarżący nie posiada żadnego majątku, a majątek sprzedany w 2010 i 2011 r. stanowił zwrot depozytu. Ponieważ podatnik nie posiadał żadnych źródeł przychodu w 2012 r., dlatego nie złożył zeznania podatkowego. Nie przedstawił też wyciągów z rachunków bankowych, gdyż takich rachunków nie posiada. Odnosząc się do kwestii złożenia aktów notarialnych nie zawierających wszystkich stron pełnomocnik wyjaśnił, że błąd powstał podczas ich kopiowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto wykazanie, iż nie pozostaje ona w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym bądź doradcą podatkowym. Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów źródłowych w sposób jednoznaczny wynika jedynie, że skarżący nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Aktualnie przebywa w Niemczech u znajomych, gdzie poszukuje pracy. W 2012 r. nie składał zeznania podatkowego ze względu na brak dochodów do opodatkowania. Nieruchomość w K. przy ul. A oraz nieruchomość w P. przy ul. B 17 i samochód osobowy Audi A-4 zostały zbyte przez skarżącego w latach 2007 i 2010-2011. Z tytułu sprzedaży nieruchomości skarżący uzyskał w sierpniu 2010 r. łącznie kwotę 290.000 zł. Nie wyjaśnił natomiast jaką kwotę otrzymał ze sprzedaży auta. W sprzeciwie jego pełnomocnik wskazał, że skarżący sprzedał powyższe składniki majątku celem zwrotu depozytu. Jednocześnie nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających taką okoliczność. Odnosząc się zaś do pozostałych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy stwierdzić należy, że skarżący, mimo wezwanie, nie wskazał źródła i kwoty środków stanowiących aktualnie źródło jego utrzymania. Niewątpliwie informacje te pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia skarżącego w kwestii niezbędności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ich brak uniemożliwia faktyczną ocenę realnych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Jedyna informacja dotycząca środków pieniężnych jakie skarżący może posiadać zawarta jest w przedłożonych w uzupełnieniu wniosku aktach notarialnych. Wynika z nich, że w 2010 r. skarżący uzyskał z tytułu sprzedaży dwóch nieruchomości kwotę 290.000 zł. Choć skarżący wskazał, że kwota ta została zwrócona, brak dowodu, który by potwierdzał, że kwotą tą już nie dysponuje. Wymieniona wyżej kwota znacznie przekracza wysokość wpisu w niniejszej sprawie, co więcej pozwala na pokrycie kosztów utrzymania jednej osoby przez kilka lat. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego Sąd wziął pod uwagę fakt, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z doradcą podatkowym M. Z., który na podstawie udzielonego pełnomocnictwa reprezentuje go w postępowaniu ze skargi wniesionej w niniejszej sprawie, w tym także w zakresie postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okoliczność ta, w świetle powołanych wyżej regulacji prawnych, wyklucza możliwość przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów nie zasługuje na uwzględnienie. Brak bowiem należytego przedstawienia sytuacji majątkowej wnioskodawcy przesądza o konieczności uznania, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Także i w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego, należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na ustanowienia w niniejszej sprawie pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie podkreślić należy, iż ustanawiając doradcę podatkowego, skarżący dowiódł, że jest w stanie ponieść koszty związane z jego udziałem w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. AK.