I SA/Łd 694/16

Dnia 18 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 roku o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za marzec 2010 roku oraz zwrotu zapłaconego podatku wraz z odsetkami p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za marzec 2010 roku oraz zwrotu zapłaconego podatku wraz z odsetkami. Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że przedmiotem, jej działalności są gry losowe i zakłady wzajemne. Od lutego 2014 r. znajduje się w likwidacji. Wartość jej środków trwałych zgodnie z bilansem za 2015 rok wynosi 14 723 769,42 zł, a jej kapitał zakładowy stanowi kwota 3 000 000 zł. Według nadesłanego bilansu ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą netto w kwocie 252 505,46 zł. Z kolei saldo jej rachunku bankowego na 31 sierpnia 2016 r. opiewało na kwotę 624,92 zł. Natomiast stan środków w kasie w tej dacie wynosił 10 719,22 zł. Ponadto w 2015 r. spółka osiągnęła dochód w kwocie 696 710,66 zł (według CIT-8). Z załączonych do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 577/16 dokumentów i oświadczeń skarżącej wynika, że źródłem jej utrzymania w bieżącym roku są uczynione przez jej udziałowców dopłaty w wysokości 1 750 zł na każdy udział (akt notarialny z 16 lutego 2016 r.), co daje kwotę 210 000 zł oraz dochód z dzierżawy gruntu należącego do spółki w wysokości 43 792 zł rocznie. Ponadto z deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2016 r. wynika, że także w maju 2016 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 12 750 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 23 września 2016 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu, zwrócił uwagę, że całokształt powyższych okoliczności przeczy twierdzeniom spółki o trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej jej jakąkolwiek partycypację w kosztach procesu. Zwłaszcza wartość posiadanego majątku oraz wykazana kwota środków zgromadzonych w kasie (10 719,22 zł), z uwzględnieniem łącznej kwoty wpisów od czterech aktualnie wniesionych przez spółkę skarg (7 520 zł) uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Spółka nie wykazała bowiem, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Referendarz podkreślił, że fakt zajęcia należących do spółki automatów wraz ze znajdującą się w nich gotówką nie pozbawił jej prawa własności do tego majątku, a jedynie ograniczył możliwości korzystania z niego. Będący zatem w posiadaniu spółki majątek w dalszym ciągu stanowi źródło jej dochodów, co tym samym przesądza o braku możliwości uwzględnienia podniesionej okoliczności w kategoriach przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Ponadto źródłem utrzymania spółki w bieżącym roku są uczynione przez jej udziałowców dopłaty w wysokości 1 750 zł na każdy udział, co daje kwotę 210 000 zł oraz dochód z dzierżawy gruntu należącego do spółki w wysokości 43 792 zł rocznie. Kwoty te wielokrotnie przekraczają sumę wymaganych na obecnym etapie postępowania wpisów od wniesionych skarg. W sprzeciwie spółka zarzuciła błędne ustalenie, że strona ma możliwość pełnego pokrycia kosztów sądowych w sprawie i wniósł o uchylenie wydanego postanowienia i przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano, że wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, wszczęte w celu wyegzekwowania zobowiązań publicznoprawnych opiewających na kilkadziesiąt milionów złotych. Wszystkie rachunki zostały zablokowane, a strona nie jest w stanie spieniężyć posiadanego majątku. Wyrazem niewypłacalności spółki jest podjęcie przez jej zarząd uchwały o postawieniu jej w stan likwidacji. Obecnie spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Spółka nie ma wpływu na swoich udziałowców, a w szczególności nie może ich zmusić do wniesienia dopłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa zatem na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W ocenie sądu analiza wniosku skarżącej spółki nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy zasadnie odmówił zwolnienia jej od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie strona jest zobowiązana do pokrycia wpisu od skargi w wysokości 2000 zł, natomiast we wszystkich pięciu sprawach zawisłych przed tutejszym sądem obciążają ją wpisy sądowe w łącznej kwocie ok. 7 700 zł. Tymczasem, jak słusznie zauważył referendarz, spółka dysponuje majątkiem trwałym (15 mln zł) oraz kapitałem zakładowym (3 mln zł) o wartości wielokrotnie przekraczającej wymienioną wcześniej kwotę wpisu. Nie jest również bez wpływu na ocenę żądania strony fakt, że jeszcze w 2014 r. prowadziła działalność znacznych rozmiarów wykazując obroty rzędu 60 mln zł. Wreszcie, jak przyznaje sama skarżąca, nadal uzyskuje pewne przychody z dzierżawy gruntu należącego do spółki, w rocznej wysokości prawie 44 tys. zł oraz korzysta z dopłat wnoszonych przez udziałowców. Wszystkie te okoliczności potwierdzają tezę o posiadaniu przez stronę skarżącą wystarczających środków na uiszczenie wpisu nie tylko w tej, ale również w pozostałych sprawach. Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie, przede wszystkim wskazać należy, że nie jest prawdą, iż skarżąca nie posiada żadnych środków i nie prowadzi żadnej działalności. Przeczą temu już przedstawione przez spółkę deklaracje podatkowe, z których wynika, że strona nadal korzysta z posiadanego majątku oddając go w dzierżawę, a ponadto wciąż uzyskuje przychody, które następnie wykazuje jako podlegające podatkowi od towarów i usług (w maju 2016 r. ujawniono przychód w wysokości 12 750 zł). Nie jest przy tym rzeczą sądu dochodzenie z jakiego tytułu przychód ten powstał. Również sam fakt likwidacji spółki, tak podkreślany przez pełnomocnika strony, nie przesądza jeszcze o jej niewypłacalności lub utracie płynności finansowej. Wreszcie nie jest również istotne jakimi motywami kierują się wspólnicy odmawiając jej dokapitalizowania, celem przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej, czy też pokrycia kosztów związanych z dochodzeniem przez spółkę swoich praw. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek, mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. W realiach niniejszej sprawy przyjęte przez pełnomocnika założenie, że wspólnicy odmówią dokapitalizowania spółki, nie ma zresztą racjonalnych podstaw, skoro – jak to zostało ujawnione przez spółkę – wspólnicy na początku bieżącego roku zarządzili dopłaty w wysokości 1 750 zł na każdy udział (łącznie 210 tys. zł). Mając na względzie powyższe okoliczności, sąd na podstawie art. 260 § 1 ,i § 2 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. AKE.