I SA/Łd 698/12

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości na 2012 rok 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2.określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. I SA/Łd 698/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy N. – powołując się na przepisy art. 207 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.) oraz uchwałę Rady Gminy Nieborów Nr XVIII/92/2011 z dnia 23 listopada 2011 r. w sprawie ustalania stawek podatku od nieruchomości na rok 2011 - ustalił Pani G. P. wymiar podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie 439,- zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, iż wysokość podatku ustalono na podstawie posiadanej dokumentacji podatkowej oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Opodatkowano budynki mieszkalne o powierzchni 161,20 m2 (stawką 0,55 zł) i grunty pozostałe o powierzchni 1400,00 m2 (stawką 0,25 zł). Podatnik złożył od powyższej decyzji odwołanie, w którym wskazał, iż dotychczas płacił podatek rolny od posiadanych dwóch nieruchomości – położnych w miejscowości B. i Ł. gm. N. Obecnie nieruchomość położona w miejscowości Ł. "przeszła" do Gminy N. Z informacji uzyskanych w Starostwie Powiatowym wynika, iż działki leżące w Gminie N. zostały przekwalifikowane na "budowlane", jednakże podatniczka oświadczyła, że w tym zakresie nie uzyskała żadnych informacji. Do odwołania załączyła odpis księgi wieczystej KW Nr [...]z dnia 27 czerwca 1996 r. Samorządowe Kolegium odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [....]utrzymało w mocy w/w decyzję Wójta Gminy N. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie podstawą opodatkowania były dane z ewidencji gruntów i budynków, przesłane przez Starostwo Powiatowe w Ł. – Wydział Geodezji, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami pismem z dnia 17 stycznia 2012 r. wraz z zestawieniem gruntów położonych w B. należących do Pani G. P. oraz wykaz nieruchomości dla potrzeb ustalenia podatku, złożony przez podatniczkę w 1998 r. i odpis z księgi wieczystej z dnia 2 lipca 1999 r. Klasyfikacja i powierzchnia gruntów jest bezsporna i nie jest kwestionowana prze stronę. Zarzuty odwołującego się dotyczą jedynie wysokości naliczonego podatku od nieruchomości. Zdaniem odwołującej się powinna płacić podatek rolny. Ustalając wysokość podatku od nieruchomości organ pierwszej instancji przyjął za podstawę opodatkowania: grunty pozostałe o powierzchni 1400,00 m2 według stawki 0,25 zł za m2 i budynki mieszkalne o powierzchni 161,20 m2 według stawki 0,55 zł za 1 m2. Organ odwoławczy wskazał, iż wysokość naliczonego podatku w 2012 r. w stosunku do 2011 r. wynika ze zmiany klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków. Zmiana klasyfikacji gruntów powstała w trakcie kompleksowej modernizacji ewidencji gruntów, która została przeprowadzona przez Starostwo Powiatowe w Ł. na zamówienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla potrzeb systemu identyfikacji działek. Skutkiem przeklasyfikowania jest opodatkowanie działki podatnika – Pani G. P. o powierzchni 1400 m2 podatkiem od nieruchomości, w miejsce dotychczas płaconego podatku rolnego. Podkreślono przy tym, że organy podatkowe ustalając podatki nie są uprawnione do dokonywania odmiennych ustaleń, niż te wynikające z ewidencji gruntów. Nie mogą również dokonywać zmian w operacie ewidencyjnym. Skoro z urzędowego rejestru gruntów wynika, że strona odwołująca się jest właścicielem działki o powierzchni 1400 m2, skalsyfikowanej symbolem "B" (od której nalicza się podatek od nieruchomości, a nie podatek rolny), to organ podatkowy ma obowiązek uwzględnić te zapisy ustalając podstawę opodatkowania. Kwestionując dane zawarte w ewidencji gruntów, strona powinna wystąpić o ich korektę w trybie przewidzianym w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Następnie w przypadku uwzględnienia zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych w ewidencji, można wnosić o wzruszenie ostatecznej decyzji ustalającej wysokość zobowiązań podatkowych. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi G. P. wyjaśniła, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, a od 20 lat prowadzi gospodarstwo rolne. Z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że całe gospodarstwo rolne ma powierzchnię 1,06 ha i składa się z dwóch działek: nr [...] położonej w B. i nr [...]położonej w Ł.. Jeszcze raz podkreśliła, iż nie otrzymała od Wójta Gminy N. załączników, z których wynikałoby przeklasyfikowanie nieruchomości rolnej w B., co oznacza, że nastąpiło odłączenie nieruchomości rolnej w B. od gospodarstwa rolnego. Inni właściciele gospodarstw rolnych położonych w B. – jak wskazała skarżąca - płacą podatek rolny od posiadanych gruntów. Jeżeli skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego jako całości i może ono być gospodarstwem agroturystycznym – jak wyjaśniła w piśmie z dnia 30 marca 2012 r. – to nie jest to modernizacja gospodarstwa rolnego i podlega ono opodatkowaniu podatkiem rolnym. Do skargi podatniczka załączyła zaświadczenie Sądu Rejonowego – Wydział Ksiąg Wieczystych w Ł. z dnia 15 marca 1999 r., postanowienie Sądu Rejonowego dla W-M Wydział II Cywilny z dnia [...]r. o uzupełniniu postanowienia o nabyciu spadku; wypis z rejestru gruntów oraz wypis z rejestru ewidencji gruntów – Obręb B. W.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważy, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż klasyfikacja i powierzchnia gruntów jest bezsporna i nie jest kwestionowana przez stronę. Z takim twierdzenie nie można się jednak zgodzić, gdyż zarówno w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i w skardze do Sądu, strona konsekwentnie podważa klasyfikację opodatkowanych gruntów – uważa, iż jej działka położona w miejscowości B. wchodzi w skład gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 1,06 ha, stanowi grunt rolny i powinna być opodatkowana podatkiem rolnym. Organ odwoławczy uznał też, iż wysokość naliczonego podatku w 2012 r. w stosunku do 2011 r. wynika ze zmiany klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów i budynków. Skutkiem przeklasyfikowania jest opodatkowanie działki podatnika o powierzchni 1400 m2 podatkiem od nieruchomości, w miejsce dotychczas płaconego podatku rolnego. Wynika więc z tego, iż w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na opodatkowanie nieruchomości należących do skarżącej. Jednakże w niniejszej sprawie organy podatkowe wydały decyzje w zakresie podatku od nieruchomości nie przeprowadzając stosowanego postepowania. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§1). Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§2). Datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania (§4). Przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się m.in. do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie (art. 165 § 5 O.p.). W związku z tym, jeżeli w niniejszej sprawie stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, uległ zmianie (zmianie uległa klasyfikacja gruntów), to Wójt Gminy N. był zobowiązany do formalnego wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia podatku od nieruchomości, wydając stosowne postanowienie i doręczając je podatnikowi. Niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, mimo istnienia takiego obowiązku, jest naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Czynności podjęte poza postępowaniem podatkowym (tj. wszelkie czynności podjęte przed wszczęciem tego postępowania) nie wywołują żadnych skutków prawnych. Przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania (o ile wydanie takiego postanowienia jest konieczne) nie toczy się bowiem żadne postępowanie (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r. FSK 2113/04, lex nr 179008). W ocenie Sądu, brak prawidłowego zainicjowania postępowania podatkowego wiąże się w niniejszej sprawie z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postepowaniu (art. 123 O.p.) oraz pozbawieniem strony możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 O.p.). Organy obu instancji nie oceniły także materiału dowodowego przedstawionego przez stronę, a mianowicie: odpisu księgi wieczystej Nr [...] z dnia 2 lipca 1999 r., odpisu z księgi wieczystej Nr [...] z dnia 27 czerwca 1996 r., opisu i mapy oraz wypisu z rejestru ewidencji gruntów Obręb: B. W., z których to dokumentów wynika, że skarżąca jest właścicielką zabudowanej i niezabudowanej nieruchomości rolnej o powierzchni 1,06 ha, a działka nr [...] o powierzchni 0,14 ha została sklasyfikowana jako B/Rb III i B/Ra IV. Wprawdzie organ odwoławczy wskazał, iż podstawą opodatkowania były dane z ewidencji gruntów i budynków przesłane przez Starostwo Powiatowe w Ł. – Wydział Geodezji, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami przy piśmie z dnia 17 stycznia 2012 r. wraz z zestawieniem gruntów położonych w B. należących do Pani G. P. oraz wykaz nieruchomości dla potrzeb ustalenia podatku, złożony przez podatniczkę w 1998 r.; jednakże z pisma Starostwa Powiatowego w Ł. z dnia 7 lipca 2000 r. zatytułowanego "Zawiadomienie o zmianie" nie wynika na czym polegała zmiana w jednostce ewidencyjnej: N., Obrębie B. W.. Także z wydruku ewidencyjnego (k. 5 akt sprawy) wynika, że Pani G. P. w obrębie: 3 – B. W., jednostka 304, jest właścicielką gospodarstwa, działki nr [...] sklasyfikowanej symbolem "B" o powierzchni całkowitej do podatku: 1400. Organy podatkowe nie wyjaśniły zatem na czym polegała zmiana kwalifikacji działki nr [...], skoro wcześniej oznaczono ją symbolem "B/Rb III" i "B/Ra IV", a obecnie jedynie "B". Takie postępowanie narusza przepis art. 191 O.p. (ocenę materiału dowodowego sprawy), a także art. 210 § 4 O.p. - uzasadnienie faktyczne decyzji nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Sąd pragnie jedynie podkreślić, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W art. 2 ust. 1 ustawodawca sklasyfikował gospodarstwo rolne jako obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Organy podatkowe obu instancji dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 165 § 1 i 2 oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Nie ustaliły bowiem czy zachodziła potrzeba przeprowadzenia pełnego postępowania podatkowego w sprawie (m.in. zainicjowanego postanowieniem o jego wszczęciu). W ponownym postępowaniu organy podatkowe przede wszystkim zobowiązane będą ustalić, czy stan faktyczny sprawy istniejący w 2012 r. uległ zmianie w stosunku do stanu istniejącego w roku poprzednim; w szczególności muszą zbadać czy uległa zmianie powierzchnia gospodarstwa rolnego podatnika, zgodna z treścią zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Jeżeli okaże się, że istniały różnice pomiędzy stanem faktycznym w 2012 i 2011 r., organ podatkowy pierwszej instancji będzie zobowiązany wszcząć postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2012 r. zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 165 O.p., a następnie dokonać ustaleń faktycznych we właściwej formie, z uwzględnieniem przede wszystkim zasad wskazanych w art. 180 i nast. Ordynacji podatkowej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało uchylić zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 152 tej ustawy określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. mko