I SA/Łd 698/14

WyrokWSA w Łodzi2014-10-28

Skład orzekający: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia WSA Cezary Koziński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury dokumentujące nabycie towarów zostały wystawione przez podmioty, które nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, a jednocześnie podatnik nie wykazał rzeczywistego nabycia towarów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest uzależnione od spełnienia wszystkich wymogów określonych w przepisach, w tym od rzeczywistego nabycia towarów. W sytuacji, gdy faktury dokumentujące nabycie towarów zostały wystawione przez podmioty nieprowadzące działalności gospodarczej, a podatnik nie wykazał rzeczywistego nabycia tych towarów ani nie wskazał innych podmiotów, od których je nabył, organy podatkowe miały prawo zakwestionować prawo do odliczenia podatku naliczonego. Wystawienie pustych faktur, w których wykazano kwotę podatku, rodzi obowiązek zapłaty tego podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Stan faktyczny
Skarżąca B. S. prowadziła działalność gospodarczą i odliczała podatek naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów od czterech podmiotów. Organy podatkowe ustaliły, że trzy z tych podmiotów (B. Sp. z o.o., C., D.) nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, a jedynie wystawiały fikcyjne faktury. Skarżąca nie wykazała rzeczywistego nabycia towarów od tych podmiotów ani nie wskazała innych dostawców. W konsekwencji organy określiły nadwyżkę podatku naliczonego do zwrotu oraz obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano i nakazano wypłatę z funduszy Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwoty 7200 zł powiększonej o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za poszczególne miesiące 2009 r. oraz obowiązku zapłaty podatku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. Ł. K. kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Pismem z dnia 23 maja 2014 roku B. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za poszczególne miesiące 2009 roku oraz zobowiązującą do zapłaty podatku. Z akt sprawy wynika, że B. S. w 2009 r. prowadziła działalność gospodarczą pod firmą A. z siedzibą w P., przy ul. A. 79a/7. W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej w zakresie rzetelności deklarowanych przez podatniczkę podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. ustalono, że strona odliczała podatek naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów (konfekcji i tkanin) o następujących podmiotów: * .B. sp. z o.o. z/s w P., ul. B. 50, * C. z/s w Ł., ul. C. 87, • D. z/s w P., ul. B. 50, oraz • E. z/s w Ł., ul. D. 21. Przeprowadzone postępowania kontrolne wykazało, że jedynym faktycznym dostawcą towarów handlowych – 11 szt. Kurtek była firma E. W pozostałym zaś zakresie strona udokumentowała zakupy fikcyjnymi fakturami. W konsekwencji organ pierwszej instancji w oparciu m.in. o art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) oraz. art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, określił stronie wysokość nadwyżek podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do lutego 2009 r. Ponadto organ I instancji w wydanej decyzji określił obowiązek zapłaty podatku, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług uznając, że faktury VAT dokumentujące sprzedaż dokonaną przez stronę na rzecz podmiotów krajowych (str. 27 – 32 decyzji organu kontroli skarbowej) nie odpowiadają rzeczywistości. Powyższe oznacza zakwestionowanie przez organ w stosunku do faktur VAT mających dokumentować dostawy krajowe obowiązku odprowadzenia podatku należnego. Ponieważ w dokumentacji księgowej Strony brak było dowodów dokumentujących dostawę 11 szt. kurtek nabytych w marcu 2009 r. od firmy E. organ I instancji przyjął, że towar ten został sprzedany w okresie, w którym został nabyty, za kwotę odpowiadającą kwocie nabycia. We wniesionym odwołaniu strona zarzuciła organowi kontroli skarbowej naruszenie przepisów: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy i w konsekwencji niesłuszne przyjęcie, że nie ma podstaw do zwrotu podatku, art. 181 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez przyznanie prymatu zasadzie pośredniości i dopuszczenie dowodów pośrednich jako dowodów w przedmiotowej sprawie. art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania B. S. oraz jej córki – M. S., przy jednoczesnym wykorzystaniu zeznań Strony złożonych w charakterze świadka w innym postępowaniu. art. 192 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, który statuuje zasadę, że okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną w sytuacji, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia zaskarżonej decyzji, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, w szczególności w związku z wykorzystaniem w przedmiotowej sprawie dowodów zebranych w toku postępowania prowadzonego wobec B. S. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu kontroli skarbowej. W motywach własnej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że prawo odliczenia podatku naliczonego jest zasadniczą cechą podatku od towarów i usług, tym niemniej prawo to jest uzależnione od spełnienia wszystkich wymagań, ściśle określonych w przepisach. Organ kontroli skarbowej ustalił, że spółka z o.o. B. została założona 27 maja 1997 r. W dniu 9 maja 2006 r. udziały w ww. spółce nabył obywatel niemiecki, narodowości pakistańskiej, H. U., zamieszkały w Niemczech. Upoważnionym przez ww. osobę do reprezentowania podmiotu w sprawie rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym był N. A., jednak pomimo tego dokumenty rejestracyjne zostały sporządzone i złożone do KRS przez K. D., prowadzącego biuro rachunkowe i wykonującego usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych dla Spółki z o.o. B.. Jako adres siedziby Spółki wskazano: P., ul. B. 50 (adres zamieszkania M. S.). Umowa najmu tego lokalu pomiędzy M. S. a Spółką została podpisana 4 maja 2006 r. Z danych zawartych w systemie "Poltax" wynika, że wskazany przez podmiot rachunek bankowy aktywny był jedynie od 22 kwietnia 1998 r. do 8 lipca 2004 r. Po objęciu udziałów przez H. K. Spółka nie złożyła deklaracji NIP-3 aktualizującej numer rachunku bankowego, co oznaczało że w czasie, gdy udziałowcem spółki był H. K. Spółka nie posiadała aktywnego rachunku bankowego. H. K. został zameldowany przez M. S. w okresie pomiędzy majem a sierpniem 2006 r. Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w P. potwierdził, że H. K. był zameldowany czasowo w P., przy ul. B. 50 w okresie od 2 maja do 1 sierpnia 2006 r. M. S., przesłuchana w charakterze świadka, w toku postępowania prowadzonego wobec jej matki B. S., zeznała że znała H. K. ponieważ był on znajomym jej bliskiego znajomego N. A.. Ponieważ, po trzech miesiącach od wynajęcia lokalu, Spółka B. zaprzestała płacenia czynszu, współpraca ze spółką została zerwana. Z dokumentacji księgowej firmy D. przedstawionej przez M. S. w toku postępowania prowadzonego przez organ kontroli skarbowej wobec ww. osoby za 2009 r. nie wynika, aby M. S. wystawiała jakiekolwiek faktury na rzecz Spółki z o.o. B. z tytułu wynajmu pomieszczeń określonych umową z 4 maja 2006 r. Z wyjaśnień składanych przez K. D. prowadzącego rachunkowość Spółki z o.o. B. wynika, że współpraca z tym podmiotem została podjęta w 2006 r. i w tym samym roku zakończona, ponieważ z podmiotem tym utracony został jakikolwiek kontakt. Spółka z o.o. B. została wykreślona z rejestru czynnych podatników podatku od towarów i usług przez Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Ł. z dniem 9 grudnia 2009 r. Podejmując to rozstrzygnięcie organ podatkowy wskazał, że wykreślenie podatnika nastąpiło na podstawie art. 96 ust. 8 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług, tj. z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem. W okresie 2008-2009 Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. podjął 19 bezskutecznych prób skontaktowania się ze Spółką B. Organ podał, że spółka nie wpłacała również deklarowanych kwot zobowiązania podatkowego (Spółka dokonała jedynie częściowych wpłat z tytułu zadeklarowanego zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2007 r.), nie składała przewidzianych prawem sprawozdań w zakresie deklarowanych nabyć wewnątrzwspólnotowych oraz wynikających z ustawy o rachunkowości w zakresie bilansu i rachunku zysków i strat, nie składała deklaracji CIT-8 odnośnie podatku dochodowego od osób prawnych (zostało złożone jedynie za 2007 r.) W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., przywołane powyżej okoliczności jednoznacznie wskazują, że Spółka z o.o. B. była podmiotem jedynie formalnie zarejestrowanym, w imieniu której - nieokreślona osoba - wypełniała deklaracje podatkowe VAT-7 i faktury mające upozorować obrót gospodarczy. Organ stwierdził, że ww. okoliczności wskazują, że M. S., a w konsekwencji i B. S. miały pełną świadomość co do fikcyjnego charakteru działalności firmy B.. W odniesieniu do firmy C. organ wskazał, że firma ta faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, chociaż jej właściciel zarejestrował się jako podatnik podatku od towarów i usług. Z dokumentów rejestracyjnych ww. podmiotu przesłanych przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wynikało, że zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług zostało złożone w imieniu podmiotu przez R. K. - pełnomocnika ustanowionego w dniu 18 grudnia 2008 r. Podstawą dokonania rejestracji były zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z których wynikało, że M. B. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 9 lutego 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wykreślił wymienionego podatnika z rejestru podatników podatku od towarów i usług uznając, że podatnik nie istniał, a w każdym razie nie było możliwe skontaktowanie się z nim. Przesłuchany w dniu 12 czerwca 2012r. w charakterze świadka J. K. (właściciel nieruchomości, pod adresem której zarejestrowany był. ww. podmiot) zeznał, że znając osobiście R. K. zgodził się na wynajęcie pomieszczenia gospodarczego M. B., którego osobiście nie znał. Wynajmowane pomieszczenie miało powierzchnię około 15 m2 i było puste. Miał to być magazyn materiałów w związku z prowadzeniem hurtowni tkanin. Jednak po 2-3 miesiącach płatności za wynajem lokalu ustały. Wówczas świadek sprawdził, co się dzieje w wynajmowanym pomieszczeniu i stwierdził, że było ono puste, tak jak przy podpisywaniu umowy najmu. Wobec powyższego J. K. z dniem 30 września 2009 r. rozwiązał umowę wynajmu pomieszczenia. Umowę najmu, jak i jej rozwiązanie - w imieniu M. B. - podpisał R. K.. Osoba ta złożyła również do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. deklarację VAT-R odnośnie aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług M. B., zgodnie z którą zmianie uległ organ właściwy w zakresie podatku od towarów i usług w związku ze zmianą miejsca prowadzenia działalności, z P. ul. B. 50, na Ł. — ul. C. 87. Urząd Miejski w P. nie potwierdził okoliczności zameldowania, na przestrzeni lat 2006-2009, przez M. S. obcokrajowca o nazwisku M. B.. Ustalono również, na podstawie informacji przekazanych przez niemieckie władze podatkowe, że na terenie Niemiec w 2009 r. ww. osoba nie złożyła we właściwych miejscowo organach podatkowych żadnych zeznań podatkowych, a pod wskazanymi adresami prowadzenia działalności gospodarczej lub adresem zamieszkania osoba o nazwisku M. B. nie przebywała. W odniesieniu do firmy D. z/s w P., ul. B. 50, organ zakwestionował stronie zakupy udokumentowane 6 fakturami VAT wystawionymi w czerwcu 2009 r. na łączną kwotę netto 40.460 zł (podatek 8.901,20 zł). Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. włączył do akt sprawy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydane wobec M. S. w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. Zgromadzony w postępowaniu prowadzonym wobec M. S. materiał dowodowy wykazał, że córka B. S. odliczała podatek naliczony wynikający z faktur VAT dokumentujących nabycie towarów od firm: B., C., F. z/s w Ł. oraz G. z/s w P., przy czym ustalono, że jedynymi faktycznymi dostawcami towarów handlowych były dwie ostatnie z wymienionych firm. Podsumowując tę część rozważań organ wskazał, że prawo odliczenia podatku naliczonego jest zasadniczą cechą podatku od towarów i usług, tym niemniej prawo to jest uzależnione od spełnienia wszystkich wymagań, ściśle określonych w przepisach. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług przewidują bowiem wiele sytuacji, w których podatnikowi nie przysługuje możliwość skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, do których należy ograniczenie zawarte w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o podatku od towarów i usług. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu kontroli skarbowej zgodnie z którym w ustalonym stanie faktycznym zakwestionowanie obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez ww. podmioty było zasadne. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji w myśl którego 157 faktur VAT mających dokumentować sprzedaż firmy B. S. "A." na rzecz podmiotów wymienionych na str. 24-29 decyzji organu kontroli nie dokumentowało żadnego zdarzenia gospodarczego. Na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług organ uznał, że jeśli zostanie wystawiona faktura, w której wykazano kwotę podatku wystawca jest zobowiązany do jego zapłaty. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia B. S., z których wynika, że towar dostarczany do kontrahentów pochodził z zakupów dokonywanych w firmach C. oraz B.. Oświadczenia te są zgodne z oświadczeniami M. S., która wskazywała, że w przypadku dostaw realizowanych na rzecz podmiotów krajowych większość towarów pochodziła z firmy C. Dodatkowo organ stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania podatniczka podkreślała, że nabywała taką ilość towarów, jaka wynika z ustnego zamówienia odbiorcy. Tymczasem z rozliczenia wszystkich wyspecyfikowanych przez stronę nabyć towarów oraz ich dostaw wynika rozbieżność pomiędzy: • ilością konfekcji wykazanej w fakturach VAT dokumentujących nabycia (168.520 szt.), a ilością konfekcji wykazanej w fakturach VAT dokumentujących dostawy (160.774 szt.). Zatem na koniec 2009 r. strona powinna wykazać na stanie magazynu 7.746 szt. konfekcji a wykazała 0 szt. - oraz • ilością tkanin ujętych w fakturach VAT dokumentujących nabycia (316.195.35 mb), a ilością tkanin wykazaną w fakturach VAT dokumentujących dostawy (321.252.35 mb). Organ wskazał zatem, że w 2009 r. podatniczka sprzedała o 5.057 mb tkanin więcej niż nabyła. Dodatkowo wzywana w toku postępowania do złożenia zeznań nie stawiła się w wyznaczonym terminie. Powyższe okoliczności wskazują zdaniem organu, że faktury VAT mające dokumentować sprzedaż firmy A. w rzeczywistości nie dokumentują żadnych transakcji gospodarczych. W skardze do sądu administracyjnego B. S. zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 122 i art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez: niepodjęcie jakiejkolwiek próby wyjaśnienia niektórych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności nawiązania współpracy z dostawcami pod kątem zachowania należytej staranności w doborze kontrahentów, zebranie i ocenienie materiału dowodowego obejmującego wyłącznie okoliczności niekorzystne przy całkowitym pominięciu tych faktów, które potwierdzają realność przeprowadzonych transakcji. W konsekwencji Strona wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu kontroli skarbowej, zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 1 września 2014 r. stanowiącym uzupełnienie skargi ustanowiony w sprawie pełnomocnik powołał dodatkowo zarzuty naruszenia art. 191 oraz art. 210 par 1 pkt 6 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę dowodów, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia komu, kiedy, na jakich warunkach oraz na podstawie jakiej faktury dokonano sprzedaży kurtek zakupionych przez skarżącą od firmy E., art. 180 § 1, art. 122 oraz art. 188 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez pominięcie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka: M. S., R. K. oraz w charakterze strony B. S., pomimo tego, iż przeprowadzenie tych dowodów miałoby zasadnicze znaczenie dla ustalenia, ze sporne transakcje zakupu odzieży i tkanin miały faktycznie miejsce, od kogo pochodziły te towary, a także, czy skarżąca zachowała należytą staranność i działała w dobrej wierze w związku z tymi dostawami. Dodatkowo pełnomocnik powołał zarzut naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług poprzez bezpodstawne uznanie, że samo wykazanie nierzetelności dostaw pod względem podmiotowym może skutkować uznaniem, że faktury je dokumentujące nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego, w sytuacji, gdy w myśl zasady neutralności podatku VAT i zasady proporcjonalności konieczne jest szczegółowe zweryfikowanie czy sporne dostawy miały miejsce pod względem przedmiotowym, lecz faktycznym dostawcą był inny podmiot i dokonanie w związku z tym weryfikacji, czy podatnik mógł w związku ze spornymi transakcjami podejrzewać, że są one dotknięte jakimikolwiek nieprawidłowościami. Swoją argumentację pełnomocnik uzupełnił również o stanowisko TSUE wyrażoną w postanowieniu z dnia 6 lutego 2014 r. w sprawie C-33/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszym rzędzie podnieść należy, że niepodważone zostały ustalenia organów podatkowych co do tego, że dostawcami konfekcji odzieżowej oraz tkanin dla skarżącej były cztery podmioty: B. Sp. z o.o. w P., C. z Łodzi, D. z P. i E. z Ł.. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia gdyż, zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej, w 2009 r. nabywała towary tylko od wymienionych firm, z wyłączeniem innych podmiotów gospodarczych oraz, że kwoty podatku naliczonego wykazane przez nią w deklaracjach podatku VAT za poszczególne miesiące roku 2009 wynikały z transakcji zakupu przeprowadzonych z powyższymi firmami. Jednocześnie zauważyć należy, że strona skarżąca nie obaliła twierdzeń organów podatkowych co do tego, że trzy spośród wymienionych podmiotów to jest B. Sp. z o.o., C. oraz D. nie prowadziły działalności gospodarczej i zajmowały się jedynie wystawianiem faktur nie dokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zdaniem sądu organy te były uprawnione do poczynienia tego rodzaju ustaleń. Z jednej strony bowiem poza sporem pozostaje, że skarżąca scedowała znaczną część obowiązków związanych z prowadzeniem podmiotu gospodarczego na pełnomocnika – córkę M. S., która w latach 2008 – 2009 zapoczątkowała (a potem kontynuowała) współpracę z wymienionymi dostawcami, sama zresztą prowadząc jedną z firm (D.). Ponadto zajmowała się transportem towarów od dostawców, podpisując stosowną umowę o świadczenie usług transportowych. W związku z tym wszystkie płatności w firmie skarżącej odbywały się w formie gotówkowej, transakcje polegały na przetransportowaniu towaru od dostawcy do nabywcy, z fizycznym pominięciem firmy skarżącej i bez konieczności zatrudniania przez nią kierowców i pracowników magazynowych. W istocie więc skarżąca nie uczestniczyła aktywnie w działaniach firmy zawierzając poczynaniom swej córki oraz kontrahentów. Nie ma zatem żadnych podstaw faktycznych, by stwierdzić, że zachowała wymaganą ostrożność kupiecką lub, że działała w dobrej wierze. Zaprezentowała bowiem całkowitą obojętność i bierność na wszelkie postaci działań gospodarczych, które firmowała. Nie ma wprawdzie podstaw prawnych by uznać tę sytuację za firmanctwo w rozumieniu art. 113 O.p. jednak nie ma również żadnych powodów, by domagać się badania od organów podatkowych stanu świadomości skarżącej, która z całą oczywistością co najmniej godziła się na wszelkie działania, które spowodowały wydanie zaskarżonej decyzji wymiarowej. Z drugiej zaś strony nie budzą wątpliwości ustalenia organów co do charakteru i braku rzeczywistych działań gospodarczych wszystkich trzech wymiennych wyżej podmiotów gospodarczych. I tak odnośnie firmy B. Sp. z o.o. w Ł. sąd I instancji w całej rozciągłości podziela stanowisko organów podatkowych, że prowadzone postępowanie dowodowe nie dostarczyło nawet śladów rzeczywistej działalności gospodarczej tego podmiotu, przy braku stosownej i dającej się zweryfikować dokumentacji zdarzeń gospodarczych i dokumentów źródłowych, które mogłyby potwierdzić prowadzenie takiej działalności. Zwłaszcza istotne jest wyrejestrowanie tego podmiotu z ewidencji podatników VAT, które nastąpiło w grudniu 2009r. Zdaniem sadu jest oczywiste, że owo wykreślenie nastąpiło na skutek zaniechań podatnika w latach 2007-2009, który nie regulował podatków, nie deklarował ich i nie kontaktował się z organami podatkowymi. W tej sytuacji organy miały prawo przyjąć, że B. Sp. z o. o. to firma nie prowadząca działalności gospodarczej, wobec czego nie mogła przeprowadzić transakcji ze skarżącą, udokumentowanych spornymi fakturami zakupowymi. Nie mylą się organy podatkowe wywodząc, że faktury wystawione przez C. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W szczególności świadczy o tym fakt, że w pomieszczeniu przy ul. C., (gdzie miała być prowadzona działalność gospodarcza) nie było warunków prowadzenia takiej działalności. Lokal ma jedynie 15 m2, wobec czego nie można w nim było składować kilkuset tysięcy metrów bieżących tkanin i ponad 110000 sztuk konfekcji damskiej nawet jeśli podane wartości dotyczą całego roku 2009. Ponadto z zeznań właściciela lokalu wynika wprost, że w lokalu tym nie była prowadzona żadna działalność gospodarcza. Nie ma też podstaw by zasadnie podważać ustalenia organów podatkowych co do firmy D.. Organy odmówiły właścicielce tej firmy M. S. prawa do odliczenia VAT z faktur wystawionych tytułem sprzedaży przez firmy C. i B. Sp. z o.o. Wobec stwierdzenia, iż wymienione firmy nie prowadzą działalności gospodarczej organy miały prawo zakwestionować prawo do odliczenia podatku wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towaru od wymienionych firm. Skoro zatem firma M. S., D. nie mogła kupić towarów od wymienionych podmiotów to tym samym nie mogła ich sprzedać firmie skarżącej. Oznacza to, że rację mają organy podatkowe wywodząc, że faktury wystawione przez wymienione podmioty na rzecz firmy skarżącej nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co uzasadnia zastosowanie art. 88 ust. 3a punkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. nr 177 z 2011r. poz. 1054 ze zmianami) i stosowną zmianę zadeklarowanego zwrotu bezpośredniego za poszczególne miesiące 2009 r. Nie jest przy tym tak, jak widzi to strona skarżąca, że organy podatkowe były pozbawione możliwości zapoznania się z zeznaniami M. S., gdyż oddaliły wniosek o jej przesłuchanie w charakterze świadka. Otóż organy dysponowały jej oświadczeniami procesowymi składanymi w toku postępowania w zakresie podatku w stosunku do niej. Z kolei brak przesłuchania R. K. był spowodowany wielokrotnym uchylaniem się przez tego świadka od złożenia zeznań. W tej sytuacji dysponując dowodem w postaci zeznań świadka J. K., który wynajął lokal na potrzeby firmy C. organ odstąpił od przesłuchiwania wymienionego świadka. Zważyć jednak należy, że okoliczność, która miałaby być udowodniona za pomocą zeznań wymienionych świadków to jest rzeczywiste istnienie zakupu towarów po stronie skarżącej nie była tajemnicą obojga wymienionych. Wystarczyło w toku przedmiotowego postępowania podać nazwy podmiotów, które w rzeczywistości sprzedały towar firmie skarżącej, by ze spokojem oczekiwać na weryfikację tej okoliczności przez organy, najpewniej w toku kontroli krzyżowej. Wiedza o takich podmiotach w pierwszej kolejności winna dotyczyć skarżącej jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą a nie jej córki czy osób trzecich, zupełnie z nią niezwiązanych. Z tych względów za zrozumiałe może uchodzić stanowisko o odmowie przeprowadzenia cytowanych wyżej dowodów. Nie może również budzić wątpliwości stanowisko organów podatkowych co do zastosowania art. 108 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku VAT. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. W ocenie organów podatkowych zaakceptowanej przez sąd I instancji faktury zakupu przedstawione przez skarżącą nie dokumentują żadnej rzeczywistej czynności gospodarczej. Nie uprawniają także do odliczenia podatku naliczonego. Jednocześnie skarżąca nie wskazała innych podmiotów, od których nabyła towary, poza 11 kurtkami, o których będzie mowa poniżej. Wniosek wysnuty przez organy, że skoro skarżąca nie nabyła towarów, które dokumentowała pustymi fakturami i nie przedstawiła innych dowodów na nabycie tych towarów to znaczy, że towarów, tych uprzednio nie nabyła zasługuje na akceptację. W tej sytuacji jest oczywiste, że skoro skarżąca towarów tych nie nabyła nie mogła ich następnie sprzedać. Jeśli zaś przedstawiła do rozliczeń puste faktury, w których wykazała kwoty podatku VAT to znaczy, że na podstawie powołanego wyżej art. 108 ust.1 cytowanej ustawy z dnia 11 marca 2004r. jest obowiązana do jego zapłaty. Sytuacja mogłaby wyglądać inaczej gdyby skarżąca przedstawiła była w stanie udowodnić nabycie i sprzedaż towarów. Jednak jedynymi dowodami na te okoliczności zaproponowanymi przez stronę skarżącą były omówione wyżej faktury zakupu i sprzedaży, nieodzwierciedlające rzeczywistej sprzedaży. Wystawienie takich faktur rodzi konieczność zapłacenia podatku VAT uwidocznionego w tych fakturach. Dzieje się tak dlatego, że powołany wyżej przepis przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego wskutek samego wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku od towarów i usług - wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10 grudnia 2009 r. (I SA/Ol 500/09, LEX nr 549860). W ocenie sądu organy podatkowe trafnie przyjęły, że art. 108 ust. 1 ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie i wyliczyły w zaskarżonej decyzji wysokość tego podatku do zapłacenia biorąc za podstawę sumę kwot VAT za poszczególne miesiące roku 2009. Jeśli zaś chodzi o nabycie od E. i późniejszą sprzedaż 11 kurtek to wbrew stanowisku przedstawionemu w uzupełnieniu skargi obrót wymienionymi kurtkami został rozliczony w zakresie podatku naliczonego i należnego w marcu 2009 r., co organy wystarczająco wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. (s. 33-34 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Jedynie na marginesie stwierdzić wypada, że faktury dokumentujące sprzedaż przedmiotowych kurtek nie znalazły się w wykazie faktur podległych obowiązkowi zapłaty podatku w trybie art. 108 ust.1 ustawy o podatku VAT. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu zapadło na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r. poz. 461) J.B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło