I SA/Łd 707/11

Dnia 17 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku i poszczególne miesiące 2005 roku, 2006 roku i 2007 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. FSygn. akt I SA/Łd 707/11 U Z A S A D N I E N I E W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku i poszczególne miesiące 2005 roku, 2006 roku i 2007 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach W. K. podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania są dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.380 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący wskazał, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Posiada udziały w Spółce A sp. z o.o., ale zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wynagrodzenie ledwo wystarcza mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nie osiąga już nawet dochodów z działalności gospodarczej. Jego wcześniejsze dochody nie pozwoliły mu na poczynienie oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pokrycie wpisu od skargi. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia [...] roku wezwano skarżącego do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za ostatni rok podatkowy (2010) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź przesłania odpisu zeznania podatkowego za 2010 rok, nadesłania deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe bądź zaświadczenia z urzędu skarbowego potwierdzającego fakt ich nieskładania oraz wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych (osobistych i firmowych) za ostatnie 4 miesiące oraz wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania skarżącego, a ponadto udokumentowania wysokości miesięcznych stałych obciążeń jego gospodarstwa domowego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia [...] roku przesłał odpis aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] roku, odpis zeznania podatkowego za 2010 rok, pismo ze Wspólnoty Mieszkaniowej o wysokości miesięcznych opłat mieszkaniowych, faktury za energię elektryczną oraz gaz, wystawione na I. K.. Wskazał przy tym, że ponosi wydatki związane z zakupem środków czystości i higieny, których szacunkowa wartość miesięczna to około 60 zł, na wyżywienie wydatkuje ok. 400 zł miesięcznie. Nie posiada żadnych rachunków bankowych ani deklaracji VAT-7, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej i w związku z tym nie składał deklaracji w podatku od towarów i usług. W związku z faktem, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia skarżącego w zestawieniu z nadesłanymi dokumentami źródłowymi załączonymi do pisma z dnia 2 sierpnia 2011 r. budziły wątpliwości, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponownie wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, w tym: wyjaśnienia kwestii partycypowania I. K. i M. K.w kosztach utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje skarżący w Ł., przy ul. A 24 m. 28, jednoznacznego wskazania, czy prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną I. i córką M. (a jeśli tak – zobowiązano do wskazania dochodu i składników majątku do nich należącego, zgodnie z wymogami formularza PPF, a ponadto do nadesłania wyciągów z posiadanych przez te osoby rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące) - w terminie 5 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 13 września 2011 roku wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi sam. Już od paru lat nie mieszka z żoną i córką. Nie partycypują one zatem w kosztach utrzymania lokalu. W dokumentach w postaci nadesłanych rachunków za gaz i prąd widnieje jednak nazwisko żony, a to ze względu na fakt, że podpisywał ona umowę z PGE na ich dostawę do lokalu, w którym obecnie zamieszkuje. Natomiast córka jest właścicielką mieszkania i dlatego na rachunku za czynsz widnieje jej nazwisko. Podkreślił, że w lokalu przy ul. A mieszka sam i samodzielnie ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. Dodał, że jego wynagrodzenie zostało w części zajęte przez organ egzekucyjny. Kwota zajęcia wynosi 222 zł. Postanowieniem z dnia 28 września 2011 roku Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia sprzeciw wniósł W. K.. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, iż Referendarz sądowy w sposób błędny dokonał analizy stanu majątkowego skarżącego. Podatnik ponownie podkreślił swoją trudną sytuację życiową oraz materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów i wyjaśnień skarżącego wynika, że utrzymuje się on z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości około 1.380 zł. Posiada udziały w Spółce A sp. z o.o., ale zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zamieszkuje w lokalu należącym do jego córki. Przy czym lokal ten, jak wynika z załączonego aktu notarialnego z dnia [...] roku, wraz z żoną I. K. w drodze darowizny przekazał córce M.. Miesięczne koszty utrzymania, wydatki eksploatacyjne oraz wydatki związane z wyżywieniem wedle oświadczenia skarżącego stanowią kwotę rzędu 912 zł. Zauważyć jednak w ocenie Sądu należy, na co trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że udokumentowania tychże wydatków nasuwa istotne wątpliwości w kwestii ich rzeczywistego ponoszenia przez skarżącego w pełnej wysokości. Przedstawiony blankiet opłat za gaz opatrzony został terminem płatności: "15.07.2011 r.". Skarżący dokument ten z odręcznym dopiskiem "zapłacone 05.07" nadesłał wraz z pismem nadanym w dniu 2 sierpnia 2011 roku. Nadesłanie zatem całości blankietu z ręcznie dokonanym ww. dopiskiem bez pieczęci placówki bankowej bądź pocztowej na tymże blankiecie w żaden sposób nie dokumentuje faktu rzeczywistego poniesienia tego rodzaju wydatków przez skarżącego, co więcej czyni zasadnym wniosek, że opłaty tej dokonano w drodze przelewu z konta bankowego, którego skarżący, jak sam oświadczył, nie posiada. Analogiczne wątpliwości dotyczą także pozostałych nadesłanych dokumentów mających potwierdzać wydatki skarżącego, w żadnej mierze nie dowodzą one, iż wydatki te skarżący poniósł samodzielnie bez udziału innych członków rodziny. Tym bardziej, że we wcześniej rozpoznawanych sprawach, w których skarżący wnosił o przyznanie prawa pomocy, wskazywał, że w związku z niskimi zarobkami ponosi jedynie połowę wydatków eksploatacyjnych związanych z mieszkaniem (np. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 674/09). Nie bez znaczenia jest także w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. okoliczność, że sytuacja ta niewątpliwie jest wynikiem wcześniej podjętych przez skarżącego świadomych działań zmierzających do wyzbycia się majątku celem jego ochrony przed ewentualną egzekucją, czego przykładem jest choćby zawarta w 2007 roku umowa darowizny mieszkania na rzecz córki na kwotę 100.000 zł. Podobne działania dotyczą także ochrony majątku spółki cywilnej –A s.c., której jednym ze wspólników był skarżący. W szczególności w tym względzie znana jest Sądowi z urzędu okoliczność, że latach 2007-2008 wspólnicy spółki cywilnej A, będący późniejszymi udziałowcami A sp. z o.o., wyprowadzili do niej majątek spółki cywilnej, co skutecznie uniemożliwiło egzekucję z tego majątku. Okoliczności te z całą pewnością nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sam zaś fakt wyzbycia się znacznej części majątku świadczyć może jedynie o niefrasobliwości wnioskodawcy o własne interesy, która w żaden sposób nie uzasadnia przerzucenia kosztów zainicjowanego przez skarżącego postępowania na ogół podatników. Powyższe okoliczności przesądzają zatem o braku możliwości pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego. W obliczu tych okoliczności przyjąć bowiem należy, ze skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało Sąd do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 319). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.