I SA/Łd 717/11

Dnia 18 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 roku oraz luty, marzec i kwiecień 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić "A " Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. przyznania prawa pomocy. I SA/Łd 717/11 USASADNIENIE W dniu [...] "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [....] roku orzekającą o solidarnej odpowiedzialności "A" sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki cywilnej "B" w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2004 roku oraz luty, marzec i kwiecień 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej odpadów i złomu. Znajduje się w bardzo złej kondycji finansowej, gdyż od 2008 roku przynosi straty. Wobec spółki toczą się postępowania egzekucyjne i nie posiada ona żadnych środków na uiszczenie wpisu. Według bilansu ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą w wysokości 13.412 zł, wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 241.000 zł zaś wartość środków trwałych zamyka się kwotą 81.890 zł, oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego. Podniosła, iż nie osiąga obecnie żadnych dochodów, a jej majątek aktem notarialnym z dnia [...] roku został przekazany innemu podmiotowi. Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym za 2010 rok, ostatniego rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za 4 ostatnie okresy rozliczeniowe, wyciągów za ostatnie dwa miesiące z rachunków bankowych skarżącej oraz odpisu aktu notarialnego z dnia [...] roku. W odpowiedzi skarżąca nadesłała m.in. kopie deklaracji VAT-7 za miesiące od marca do czerwca br. potwierdzające, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej oraz akt notarialny z dnia [...] roku nr reper.[...] zawierający tekst jednolity umowy spółki komandytowej, z którego wynika, że jej przedsiębiorstwo jako wkład niepieniężny zostało wniesione do B Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółki komandytowej w A., której wnioskodawczyni jest wspólnikiem. W skład tego przedsiębiorstwa, przeniesionego do ww. spółki komandytowej, należało m.in.: nazwa przedsiębiorstwa, własność środków trwałych o wartości 58.390 zł, własność ruchomości stanowiących wyposażenie o wartości 23.500 zł, własność ruchomości stanowiących środki obrotowe o wartości 174.411 zł, należności od innych podmiotów w wysokości 280.080 zł, zobowiązania wobec innych podmiotów o wartości 401.924 zł, a także środki zgromadzone w kasie oraz na rachunku bankowym w wysokości 33.293 zł. Całkowita wartość wkładu niepieniężnego, wniesionego przez A Sp. z o.o. w Ł, do B Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka Komandytowa, wyniosła 167.751 zł. Zgodnie z § 11 ww. aktu notarialnego skarżąca spółka, jako wspólnik spółki B Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka komandytowa, posiada 50% udziału w jej zyskach. Postanowieniem z [...] r. referendarz sadowy odmówił stronie przyznanie prawa pomocy. W dniu 8 września 2011 r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że spółka nie mogła przewidzieć, że w dniu przekazania przedsiębiorstwa jako wkładu niepieniężnego do spółki komandytowej zostanie wszczęte postępowanie podatkowe przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego Ł. – B.. Zauważono, że A już w 2008 roku przynosiła stratę. Wskazano, że spółka nie posiada też żadnego majątku. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ppsa. Przepis art. 244 tej ustawy, stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tegoż przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie prawnej określa przepis art. 246 § 2 ppsa. Istotne przy tym jest, iż na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że podmiot skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08 opubl. CBOIS). W orzecznictwie sądowym, na tle omawianego przepisu ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1220/08 opubl. CBOIS). Badając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd winien mieć również na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 ppsa. Zauważyć nadto należy, że zgodnie z art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci więc moc niezależnie od treści rozstrzygnięcia. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Mając na uwadze podkreślić należy, że całkowita wartość wkładu niepieniężnego, wniesionego przez A Sp. z o.o. w Ł. do B Sp. z o.o. i wspólnicy – Spółka Komandytowa, wyniosła 167.751 zł. W ocenie Sądu powyższa kwota pozwalała na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie. Trzeba podkreślić, iż wpis sądowy stanowi minimalny ułamek majątku spółki wprowadzonego do spółki komandytowej. Nie sposób zgodzić się z argumentacją sprzeciwu, zgodnie z którą sytuacja finansowa spółki nie ma nic wspólnego z przekazaniem przedsiębiorstwa jako wkładu niepieniężnego do spółki komandytowej. W opinii Sądu jest wręcz przeciwnie, ponieważ z całokształtu okoliczności w niniejszej sprawie wynika, że była to czynność zmierzająca do ochrony majątku przed ewentualną egzekucją. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.