I SA/Łd 722/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski, Sędziowie J. Antosik, Z. Kmieciak (spr.), Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2004 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku z tytułu zobowiązania w podatku dochodowym i podatku od towarów i usług obejmującego okres 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w P. z [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Urząd Skarbowy w P. działając w oparciu o przepis art. 33 § 1, 2 i 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na majątku podatnika – J. S. z tytułu zaniżenia zobowiązania podatkowego powstałego w podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z nie wykazaniem przychodów uzyskiwanych z najmu lokalu użytkowego i lokali mieszkalnych oraz z tytułu zobowiązania podatkowego powstałego w podatku od towarów i usług z powodu nie ujawnienia przychodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz najmu lokalu użytkowego za rok podatkowy 2001. W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego ustalono, iż podatnik jest współwłaścicielem nieruchomości – kamienicy położonej w P., w której wynajmowane są lokale mieszkalne oraz lokal o przeznaczeniu użytkowym - wynajmowany [...] w W. na podstawie umowy zawartej w dniu 1 lutego 2000r. W zeznaniu podatkowym za rok 2001r. podatnik nie wykazał do opodatkowania jako "inne źródło przychodu" przychodów uzyskanych z wynajmowanych lokali mieszkalnych i lokalu użytkowego, pomimo że pobierał należności i wystawiał rachunki uproszczone, oraz przychodów osiągniętych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – usługi fotograficzne opodatkowanych w formie karty podatkowej. Mając na uwadze dokonane ustalenia faktyczne oraz fakt, iż drugim współwłaścicielem nieruchomości jest żona podatnika – B. S., która w zeznaniu podatkowym za rok 2001 wykazała do opodatkowania (stosownie według swego udziału), przychód uzyskany z wynajmowanych lokali zaakcentowano, iż działania polegające na nie ujawnieniu wszystkich źródeł przychodu podejmowane były przez podatnika świadomie, w celu uniknięcia zapłaty należnego podatku. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik podnosząc zarzut naruszenia art. 33 § 1 i 2 pkt 2 oraz § 3 Ordynacji podatkowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 33 Ordynacji podatkowej, ponieważ wymagana zaległość podatkowa wraz z należnymi odsetkami za zwłokę została uiszczona w dniu 15 stycznia 2003r. Decyzją z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego podkreślono, iż nie ujawnienie przez podatnika jako "inne źródła przychodu" - przychodów uzyskiwanych z najmu lokali mieszkalnych i lokalu użytkowego było działaniem podjętym świadomie, nie było wynikiem niewiedzy lub oczywistej omyłki, ponieważ podatnik prowadzi własną działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Ponadto wskazano, iż dodatkową okolicznością świadczącą o świadomym działaniu podatnika, podjętym z zamiarem uniknięcia zapłaty należnych zobowiązań podatkowych była zmiana adresu zamieszkania i związana z tym zmiana właściwości Urzędu Skarbowego, dokonana niezwłocznie po zakończonej kontroli podatkowej. Zaakcentowano, iż dokonana przez podatnika w dniu 15 stycznia 2003r. wpłata w wysokości 17.602,60 zł tylko w części (9.694 zł) dotyczyła spłaty zaległości podatkowej powstałej w podatku od towarów i usług za rok 2001, pozostała część wpłaconej kwoty pokryła zobowiązania podatkowe powstałe w roku 2002. Działając zatem w oparciu o przepis art. 33 Ordynacji podatkowej organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w przypadku podatnika zachodzi uzasadniona obawa, że powstałe zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podtrzymując zarzut naruszenia art. 33 § 1 i 2 pkt 2 oraz § 3 Ordynacji podatkowej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż dokonanie zabezpieczenia na majątku powinno być powiązane z podjęciem takich czynności, których skutkiem jest utrata prawa własności majątku. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Łodzi Ośrodek Zamiejscowy w P. podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosła o jej oddalenie. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 16 marca 2004r., Sąd na zgodny wniosek pełnomocników obu stron odroczył termin rozprawy i zobowiązał strony do przedłożenia dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty zaległych należności podatkowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, strony zgodnie wykazały, że dokonana w dniu 15 stycznia 2003r. wpłata w kwocie 17.602,60 zł dotyczyła spłaty zobowiązań podatkowych powstałych w podatku od towarów i usług za rok 2001. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Analizę zajętego przez organy podatkowe stanowiska wypada zacząć od stwierdzenia, że w związku z art. 17 ustawy z 17.09.2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.nr 169, poz. 1387), w sprawie dokonanego zabezpieczenia znalazł zastosowanie przepis art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 1.01 2003 r. pierwszy z powołanych przepisów stanowi bowiem, że do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie noweli do Ordynacji podatkowej stosuje się przepisy jej art. 33 w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z nim , zobowiązanie podatkowe mogło zostać zabezpieczone na majątku podatnika przed terminem płatności podatku, jeżeli zachodziła uzasadniona obawa, iż nie zostanie ono wykonane. Tę ogólnie sformułowaną przesłankę uzupełniono dodatkowymi kryteriami kwalifikującymi dopiero w wyniku nowelizacji wspomnianego unormowania. Trzeba wobec tego podkreślić, iż użyty w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej zwrot nieostry (zaistnienie uzasadnionej obawy) dawał organom podatkowym znaczną swobodę interpretacyjną. Nie należy jej jednak mylić z dowolnością w interpretacji przepisu prawa, a tym bardziej możliwością swobodnego dopasowania okoliczności sprawy (elementów będącego stanu faktycznego) do nieostro wyrażonej przesłanki ustawowej. Przeciwnie, posłużenie się tą techniką regulacji prawnej (zwrotem nieostrym) zrodziło obowiązek szczególnie wnikliwej oceny, czy pewna okoliczność (fakt) odpowiadają normatywnej przesłance rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu Administracyjnego w Łodzi, wydając kwestionowane decyzje, organy podatkowe obydwu instancji nie wykazały w istocie zaistnienia uzasadnionej obawy co do niewykonania zobowiązania. Sam fakt zmiany miejsca zameldowania wobec dalszego prowadzenia działalności gospodarczej przez J. S. jeszcze takiej obawy nie uzasadniał. Również znany organowi odwoławczemu fakt uregulowania 15.01.2003 r. zobowiązania w podatku VAT wraz z odsetkami (co potwierdzono w piśmie procesowym Izby Skarbowej z dnia [...]) przemawiał za odstąpieniem od zastosowania nadzwyczajnej ze swej natury instytucji prawnej. Sąd podziela pogląd wyrażony we wzmiankowanym już piśmie z 30.03.2004 r., iż decyzje wydane przez Izbę Skarbową i poprzedzające je decyzje Urzędu Skarbowego w P. dotyczyły p rz y s z ł y c h zobowiązań podatkowych (do tego zresztą sprowadza się sens instytucji zabezpieczenia), zauważa wszakże, że prognoza co do wykonania zobowiązań podatkowych wprowadzana jest ze stanu istniejącego, obejmującego wszelkie zachowania podatnika poddające się wymiernej ocenie. W przekonaniu Sądu, tak pojmowanej oceny nie przeprowadzono, formułując nader lakoniczne uzasadnienie decyzji co oznacza, iż sposób interpretacji zastosowanego w sprawie przepisu prawa musi być uznany za dowolny czy wręcz arbitralny. W tym stanie rzeczy, wobec naruszenia powołanego wcześniej przepisu ustawy – Ordynacja podatkowa, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 tej ustawy.