I SA/Łd 731/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę. I SA/Łd 731/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], Nr [...] – wydaną na skutek wniosku P.P. z dnia 9 marca 2009 roku - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił P.P. umorzenia należności : - na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca 1999 roku do listopada 1999 roku, od kwietnia 2002 roku do czerwca 2002 roku, w kwocie 7.252,34 zł (w tym z tytułu składek 2.745,14 zł, z tytułu odsetek 4.428,00 zł, koszty upomnienia 79,20 zł); - na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 roku do listopada 1999 roku, sierpień 2001 roku, od kwietnia 2002 roku do czerwca 2002 roku, w kwocie 1.818,03 zł (w tym z tytułu składek 677,03 zł, z tytułu odsetek 1 .053,00 zł, koszty upomnienia 88,00 zł); - na Fundusz Pracy za okres od czerwca 1999 roku do listopada 1999 roku, wrzesień 2001 roku, od kwietnia 2002 roku do czerwca 2002 roku, w kwocie 705,11 zł (w tym z tytułu składek 242,91 zł, z tytułu odsetek 383,00 zł, koszty upomnienia 79,20 zł). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia zadłużenia z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Organ wskazał, iż P.P. prowadzi działalność gospodarczą, przy czym przychód za 2008 rok wyniósł 20.017,90 zł. Jest właścicielem kilku pojazdów: samochód osobowy marki A nr rejestr. [...] rok prod. 2002, samochód osobowy marki B nr rejestr. [...] rok prod. 2004, samochód osobowy marki C nr rejestr. [...] rok prod. 1994, przyczepy nr rejestr. [...] rok prod. 1983. W ocenie organu pierwszej instancji brak było również podstaw do umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2007 roku, Nr 11, poz. 74 ze zm.). Przepis ten dotyczy tylko składek od osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, przy czym to zobowiązany powinien wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ pierwszej instancji wskazał również, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż P.P. spłaca kredyt bankowy, co oznacza, iż dysponuje środkami finansowymi na pokrycie zobowiązań. W dniu 11 maja 2009 roku wpłynął do organu wniosek P.P. o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku powołał się na przyczynę powstania zadłużenia tj. fakt, iż nie został poinformowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o powstałym zadłużeniu. Dochody z wykonywanej działalności gospodarczej wynoszą 20.000,00 zł, które przeznaczane są na bieżące regulowanie składek oraz utrzymanie rodziny. Wskazał, iż nie posiada pojazdów, ponieważ zostały sprzedane na pokrycie zobowiązań i leczenie. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, iż za powstanie zadłużenia odpowiedzialny jest płatnik składek, ponieważ jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów odpowiada za regulowanie zobowiązań finansowych o charakterze publicznoprawnym, w tym należności z tytułu składek. Dlatego w przypadku braku ich realizacji konsekwencje ponosi płatnik składek. Fakt, iż [...] osiąga dochód w kwocie 20.000,00 zł oraz reguluje bieżące składki oznacza, iż dysponuje środkami finansowymi m.in. na pokrycie zadłużenia. Odnosząc się do argumentu zawartego we wniosku, iż P.P. nie jest już właścicielem w/w pojazdów, organ wyjaśnił, iż do akt sprawy nie załączono dokumentów potwierdzających ten stan. Z informacji będącej w posiadaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika bowiem, iż P.P. figuruje jako właściciel przedmiotowych pojazdów. Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P.P. W swoim środku zaskarżenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 7, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa) poprzez nie przeprowadzenie w sposób rzetelny analizy materiału dowodowego, a zwłaszcza nie odniesienie się do przesłanek umorzenia zaległości. W ocenie skarżącego decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych narusza zasadę praworządności i zaufania obywatela do państwa (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Nadto skarżący wskazał, iż powinien zostać objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym na mocy przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2, jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Podkreślić, więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Podnieść trzeba również, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Zauważyć także należy, że nawet jeżeli występuje któraś z wymienionych w art. 28 ust. 3 sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją szansę na ich wyegzekwowanie. Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że decyzja ta nie narusza przywołanych przepisów prawa co powoduje, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący osiągnął w 2008 roku roczny przychód w wysokości 20.017,90 zł. Ponadto skarżący spłaca regularnie raty kredytu. Już tylko te okoliczności – pomijając podniesioną wcześniej kwestię, że decyzja organu ma charakter uznaniowy - w ocenie składu orzekającego przesądzają o tym, iż nie można mówić całkowitej nieściągalności zaległych składek. Sytuacja materialna skarżącego nie jest bowiem na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd miał również na względzie okoliczność, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 395/07, Lex nr 334125). Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutów skargi, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Tym samym ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7, 11, 77 § 1, 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Poza tym za poprawnością rozstrzygnięcia przemawia fakt, iż z akt sprawy wynika, że skarżący jest właścicielem kilku samochodów osobowych. Podnoszony przez skarżącego w trakcie postępowania argument, iż pojazdy te zostały przez niego zbyte, nie ma o tyle w niniejszej sprawie znaczenia, albowiem skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Organ z kolei dysponował informacją z właściwego rejestru, iż P.P. jest właścicielem wymienionych samochodów osobowych. Jeśli skarżący twierdzi, że jest inaczej, to nic nie stało na przeszkodzie by złożył stosowne dokumenty potwierdzające zbycie pojazdów. Obowiązek przeprowadzenia i zebrania materiału dowodowego, ciążący na organie, nie może być rozumiany bowiem w sposób bezwzględny. Czynności podejmowane przez organ administracji w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu, ponieważ sam organ nie zawsze może obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, gdyż zdarza się często, że tylko strona dysponuje stosowną wiedzą. Tym samym, skarżący nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem administracji w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niego niekorzystnych. Jeśli zatem nie wykaże faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia kwestionujące ustalenia organów, to musi ponieść konsekwencje swojej bierności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 sierpnia 2009 roku, sygn. akt I SA/Ke 237/09, Lex nr 513046). Odnosząc się z kolei do zarzutu skargi, według którego skarżący powinien być objęty postępowaniem restrukturyzacyjnym, na mocy przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, zauważyć wypada, iż jest on niezasadny. W myśl bowiem art. 12 ust. 1 cyt. ustawy wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego następuje na wniosek przedsiębiorcy złożony w terminie do 45 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Postępowanie restrukturyzacyjne wszczyna się w dniu wpływu wniosku do właściwego organu restrukturyzacyjnego. Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący nie złożył wniosku, o którym mowa w przywołanym przepisie, to nie mógł być on objęty tym postępowaniem. W świetle powyższego Sąd uznał, iż organ administracji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie naruszył przywołanych w skardze przepisów, w tym przepisów konstytucyjnych. Zatem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. A.K.