I SA/Łd 738/13

Dnia 13 sierpnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – D. W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie adwokata; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. D.W. złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 24-letnim synem R. i 20-letnim synem A. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 53 m2 i placu o pow. 3000 m2. Jednocześnie skarżąca podała, że uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.200 zł netto oraz z tytułu najmu nieruchomości w wysokości 5.000 zł. Synowie uczą się, nie osiągają żadnego dochodu i pozostają na jej utrzymaniu. Miesięczne wydatki rodziny na utrzymanie i opłaty wynoszą 4.905 zł. Ponadto skarżąca dodała, że w ostatnich miesiącach musiała ponieść wydatek w wysokości ok. 7.000 zł na sprzątanie odziedziczonej posesji, z uwagi na włamanie i dewastację. Skarżąca podkreśliła, że po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków pozostaje jej kwota ok. 1.000 zł, z której musi finansować pozostałe wydatki, tj. wydatki na zakup leków, odzieży, środków czystości i podręczników dla synów. Dodała także, iż synowie chorują na astmę, ona zaś cierpi na zwyrodnieniową chorobę stawów, co powoduje konieczność ponoszenia wydatków na leczenie i rehabilitację. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 26 lipca 2013 roku wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania kwoty środków wydatkowanych miesięcznie na zakup lekarstw i rehabilitację, wyjaśnienia kwestii partycypowania w kosztach utrzymania synów ich ojca, względnie uzyskiwania przez synów alimentów, wyjaśnienia kwestii posiadania dwóch nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją (nieruchomości położonej przy zbiegu ul. A 1 i ul. B i nieruchomości położonej przy ul. C) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma procesowego, które wpłynęło do Sądu w dniu 9 sierpnia 2013 roku, nadesłała dokumenty źródłowe dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 24-letnim synem R. i 20-letnim synem A.. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 53 m2 i placu o pow. 3000 m2. Łączny dochód rodziny, składający się z wynagrodzenia skarżącej i czynszu za najem, zamyka się kwotą 6.200 zł. Synowie nie osiągają dochodu i nie otrzymują alimentów, ich ojciec nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Miesięczne przy tym wydatki rodziny na utrzymanie i opłaty wynoszą 4.905 zł. Rodzina ponosi także wydatki na leczenie i rehabilitację w kwocie 407,70 zł. Na skarżącej ciąży również obowiązek zapłaty za usługę porządkową na terenie odziedziczonej nieruchomości w trzech ratach opiewających na kwotę: 2.000 zł (I rata), 2.600 zł (II rata) i 2.000 zł (III rata) i związany z nim obowiązek spłaty rat kredytowych w wysokości 370,56 zł (rata za sierpień 2013 r.) w związku z kredytem zaciągniętym na poczet zapłaty za powyższą usługę. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie adwokata. Jednocześnie Referendarz sądowy uznał za przedwczesny na tym etapie postępowania wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie, w tym zwłaszcza zestawienie kwoty dochodu i niezbędnych wydatków trzyosobowej rodziny, wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej świadczy wprawdzie o występującym obecnie niewielkich zdolnościach płatniczych, niemniej jednak skarżąca posiada majątek w postaci nabytych w drodze spadkobrania nieruchomości, co pozwala przyjąć, że wnioskodawczyni posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których owe nieruchomości mogłyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Okoliczność ta nie pozwala zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania przez skarżącą pozostałych, innych niż wpis od skargi, kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w całości. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)