I SA/Łd 742/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Asesor WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Protokolant Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w 2001 i 2002 roku oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe J. S. w podatku od towarów i usług za styczeń, marzec-listopad 2001 r., styczeń oraz kwiecień-grudzień 2002 r. w łącznej kwocie 1.707.754,- zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił zobowiązanie podatkowe powstałe w związku z prowadzeniem przez podatnika w latach 2001-2002 działalności gospodarczej pod nazwą P. P. H. U. "A" J.S., z siedzibą w Ł. Powyższa decyzja została wysłana na adres: "A, J. S., ul. P. nr [...], [...] Ł.". Przesyłka mimo dwukrotnego awizowania (w dniach 2 i 10 października 2006 r.), nie została podjęta przez adresata i zwrócono ją do organu podatkowego. W treści potwierdzenia odbioru przesyłki zamieszczono wzmiankę, iż pod wskazanym adresem "adresata nie zastano". Dyrektor UKS uznał zatem, że przesyłka została doręczona w sposób zastępczy w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.), w dniu 16 października 2006 r. W dniu 5 grudnia 2006 r. podatnik złożył odwołanie od ww. decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku wskazał, że decyzja organu I instancji została błędnie wysłana do firmy "A", mimo że Dyrektor UKS posiadał wiedzę, że od dnia 1 stycznia 2003 r. ww. firma nie istnieje. Zdaniem strony organ I instancji nie mógł zatem przyjąć, że skutecznie doręczył wydaną przez siebie decyzję, ponieważ została skierowana do nieistniejącego adresata. Skuteczne doręczenie nastąpiło zdaniem strony dopiero w dniu 23 listopada 2006 r., tj. w dniu w którym podatnik osobiście odebrał zaskarżoną decyzję w Urzędzie Kontroli Skarbowej. Termin do złożenia odwołania upłynął zatem w dniu 7 grudnia 2006 r. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej podatnik nie uprawdopodobnił braku możliwości zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ odwoławczy wskazał przede wszystkim, że w trakcie postępowania wystąpił do Urzędu Pocztowego nr 53 w Ł. z prośbą o przekazanie informacji dotyczących okoliczności doręczenia przedmiotowej decyzji. W odpowiedzi Poczta Polska wyjaśniła, iż w dniu przekazania przesyłki do doręczenia, tj. 2 października 2006 r., adresat przesyłki nie podjął jej, prosząc jednocześnie o pozostawienie "zawiadomienia". W tym samym dniu listonosz złożył przesyłkę w UP Ł. 53 jako awizowaną. Następnie w dniu 10 października 2006 r. pracownik Urzędu Pocztowego sporządził "zawiadomienie powtórne", które listonosz osobiście doręczył adresatowi w tym dniu. Zarówno na pierwotnym zawiadomieniu, wystawionym przez listonosza, jak i zawiadomieniu powtórnym, powielone zostały wszystkie dane adresowe z koperty, data, numer przesyłki, termin odbioru oraz podpis sporządzającego zawiadomienie. W przypadku obu zawiadomień jako adresata wskazano zarówno nazwę firmy, jak i imię i nazwisko podatnika. Odnośnie adnotacji dokonanej przez listonosza na potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki Poczta Polska wyjaśniła, że listonosz zamieścił niewłaściwą informację "adresata nie zastałem". Zawiadomienia zarówno pierwsze, jak i powtórne, zostały bowiem osobiście doręczone J. S., który "nie odmówił przyjęcia przesyłki, lecz poprosił o pozostawienie awiza". W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, należało uznać, że doręczenie w przedmiotowej sprawie nastąpiło w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że doręczenia w całym okresie postępowania, kierowane były na adres korespondencyjny podany przez J. S. Pod tym adresem podatnik był zarówno zameldowany, jak i faktycznie przebywał. Skoro zatem skarżący zamieszkiwał oraz prowadził działalność pod tym adresem, nie sposób było uznać, że wyłącznym powodem nieodebrania przez niego przesyłki było wskazanie na kopercie, obok jej nazwiska, nazwy firmy "A", w sytuacji gdy firma ta nie istniała już, w chwili doręczenia decyzji. Adresatem mógł bowiem być wyłącznie J. S. Przesyłka została skierowana do podatnika, którym w tym przypadku była osoba fizyczna, nie zaś prowadzone przez nią przedsiębiorstwo. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto, że nawet gdyby przyjąć, iż podatnikowi skutecznie doręczono przedmiotową decyzję dopiero w dniu 23 listopada 2006 r., to i tak wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie mógł być uwzględniony. Podanie o przywrócenie terminu należy bowiem wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Tymczasem J. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w Urzędzie Kontroli Skarbowej z uchybieniem tego terminu, który upłynął w dniu 30 listopada 2006 r. W skardze do sądu J. S. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając mu niezgodność z prawem. Podtrzymał argumentację wskazaną we wniosku o przywrócenie terminu. W jego ocenie przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora UKS została doręczona nieprawidłowo, ponieważ była zaadresowana jednocześnie do nieistniejącego podmiotu gospodarczego (firmy "A") oraz do osoby fizycznej (J. S.). Podniósł, że fakt nieprawidłowego zaadresowania korespondencji został w istocie potwierdzony przez organ podatkowy, gdyż po ujawnieniu tej okoliczności wszelka dalsza korespondencja była adresowana dla skarżącego, z adnotacją, iż dotyczy osoby, która w przeszłości prowadziła działalność gospodarczą pod firmą "A". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie naruszył bowiem przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji znajduje swoje oparcie w art. 162 Ordynacji podatkowej. Przepis ten w pierwszym paragrafie stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kolejne dwa paragrafy dotyczą trybu składania podania o przywrócenie terminu, zaś czwarty zastrzega, że przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r. III SA 1436/99, I SA 1072/00 z dnia 19 września 2000 r., I SA 691/01 z dnia 5 października 2001 r.). Przyjmuje się również, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Ustawodawca zakłada bowiem, że od strony postępowania podatkowego można wymagać, by w sposób należyty dbała o własne interesy. Zatem tylko w sytuacji, gdy zachowanie terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, strona zasługuje na to, by przywrócić jej termin. Wśród formalnych przesłanek wniosku o przywrócenie terminu, wskazać należy przede wszystkim termin do złożenia tego wniosku, który wynosi 7 dni i jest liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący osobiście odebrał zaskarżoną decyzję w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu 23 listopada 2006 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożył wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji w dniu 5 grudnia 2006 r. Sąd podziela zatem stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż nawet gdyby przyjąć, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania rozpoczął bieg z dniem 23 listopada 2006 r., to wniosek ten, złożony w dniu 5 grudnia 2006 r., był spóźniony. Termin 7 dni przewidziany w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej upłynął bowiem w takim wypadku w dniu 30 listopada 2006 r. Odnosząc się do kwestii skuteczności doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, skierowanej na adres zamieszkania skarżącego, sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż przesyłka ta została skutecznie doręczona. Ustalenia poczynione przez organ II instancji, oparte w szczególności na wyjaśnieniach Poczty Polskiej, prowadzą jednak do wniosku, że doręczenie tej korespondencji nastąpiło w istocie w trybie art. 153 Ordynacji podatkowej, w miejscu zamieszkania strony, nie zaś – jak to przyjęły organy podatkowe – w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Ten ostatni sposób doręczenia znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy nie jest możliwe jej doręczenie do rąk adresata lub też (w razie nieobecności adresata) do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu. Z treści wyjaśnień złożonych przez Pocztę Polską wynika, że przy pierwszej próbie doręczenia pracownik poczty zastał podatnika, który poprosił go o wydanie awiza. Adresat zatem w istocie odmówił przyjęcia przesyłki, a doręczyciel postąpił w sposób niewłaściwy pozostawiając zawiadomienie o złożeniu korespondencji w urzędzie pocztowym oraz zamieszczając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotację "adresata nie zastałem". Doręczyciel w tej sytuacji, zgodnie z treścią art. 153 § 1 Ordynacji podatkowej, był zobowiązany zamieścić na piśmie adnotację o odmowie jego przyjęcia z podaniem daty odmowy, a następnie spowodować zwrot pisma do organu podatkowego. Datą doręczenia korespondencji był zatem, stosownie do treści art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej, dzień odmowy jej przyjęcia przez adresata tj. 2 października 2006 r. W tym miejscu wskazać należy, że dla skuteczności doręczenia pisma i pośrednio – dla zachowania terminów czynności procesowych rozpoczynających bieg od tego doręczenia – znaczenie ma jedynie to, czy został zachowany tryb doręczania pism w postępowaniu podatkowym, przewidziany w art. 144 i nast. Ordynacji podatkowej. Dla skuteczności doręczenia nie jest natomiast istotne, czy adresat zapoznał się z treścią kierowanego do niego pisma. Dla skuteczności doręczenia w niniejszej sprawie nie miało zatem znaczenia, że skarżący, mając możliwość odebrania pisma, odmówił jego przyjęcia i przez to nie zapoznał się z jego treścią. Odnosząc się do zarzutów podatnika, które opierają się na założeniu, że skarżący pozostawał w błędzie co do tego, do kogo skierowana była przedmiotowa przesyłka, stwierdzić należy, że zarzuty te nie mogą skutecznie uprawdopodobnić braku winy w naruszeniu przez podatnika terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, iż skarżący nie mógł być w błędzie co do tego kto był adresatem przesyłki. Przede wszystkim skarżący wychodzi z błędnego założenia, że może niejako rozdzielić kierowaną na jego adres korespondencję na tę, która jest przeznaczona bezpośrednio dla niego oraz korespondencję związaną z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Podatnik prowadził działalność jako osoba fizyczna, więc w istocie tylko on mógł być adresatem przesyłek, nie zaś prowadzone przez niego przedsiębiorstwo, nawet wtedy, gdy na przesyłce widniałaby wyłącznie nazwa tego przedsiębiorstwa. Podatnik sam podał adres do korespondencji, pod którym stale przebywał i był zameldowany. Pod tym adresem odbierał już wcześniej korespondencję wysyłaną w sprawie. Ponadto skarżący miał świadomość, że prowadzona przez niego firma nie funkcjonowała już od 1 stycznia 2003 r. oraz że toczyło się przeciwko niemu postępowanie podatkowe w przedmiocie zobowiązań powstałych w związku z prowadzeniem tej firmy. Skarżący zatem nie mógł pozostawać w błędzie co do tego do kogo była skierowana przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora UKS. Stosownie zatem do powyższych rozważań, mając na uwadze, że organy podatkowe nie dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa, uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę. J.Z.