I SA/Łd 749/09

Dnia 25 listopada 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu J. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 7 sierpnia 2009 roku J.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 roku. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z dwoma małoletnimi córkami. Obecnie źródłem jego utrzymania są dochody z najmu w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. Jego dochody na przestrzeni ubiegłych lat kształtowały się na poziomie 1960 zł miesięcznie w 2006 roku, 863 zł miesięcznie w 2007 roku oraz 1.568 zł miesięcznie w 2008 roku i w większości podlegały zajęciu przez urząd skarbowy. Wskazał, iż jego konto osobiste także zostało zajęte przez urząd skarbowy do kwoty 683.000 zł. Skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 200 m2 oraz mieszkania o powierzchni 60 m2, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Podkreślił, iż wszystkie wolne środki finansowe przeznacza na spłatę zobowiązań podatkowych, które na dzień 16 września 2009 roku wynoszą ponad 500.000 zł, zaś skarżący do chwili obecnej spłacił już 400.000 zaległości. Zarządzeniem z dnia 23 września 2009 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego, w roku 2007 i 2008 ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.); nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowanie wysokości wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodu miesięcznego oraz wskazanie czy skarżący jest osobą rozwiedzioną czy pozostającą w związku małżeńskim, a jeśli tak udzielenie informacji o sytuacji finansowej i majątkowej małżonki, w przeciwnym wypadku wskazanie wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich córek od ich matki, a także udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy W odpowiedzi podatnik przedstawił zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego o wysokości swoich dochodów w latach 2007 i 2008 z którego wynika, iż jego dochód za rok 2007 wykazany w PIT-37 wynosił 11.028 zł zaś dochód za 2008 rok wynosił 22.307 zł. Nadesłał także umowę najmu należącego do niego mieszkania z dnia 4 lutego 2008 roku zawartą z firmą U. Sp. z o.o. w Warszawie, w której wysokość czynszu z tytułu najmu określona został na kwotę 1.500 zł, a także faktury wystawiane na rzecz wynajmującego przez firmę A.. z tytułu powyższego najmu za okres marzec – maj oraz lipiec – sierpień br, z których wynika, iż wynajmujący poza czynszem z tytułu najmu pokrywa także koszty czynszu za zajmowane mieszkanie oraz opłaty za prąd i gaz. Wyciągi z firmowego konta bakowego w B Bank z okres 30 maja -31 lipca br potwierdzają fakt jego zajęcia przez urząd skarbowy do wysokości wskazanej przez skarżącego. Nadto skarżący oświadczył, że jest kawalerem, mieszka wraz z córkami u swoich rodziców w należącym do nich mieszkaniu i związku z tym nie ponosi żadnych opłat eksploatacyjnych. Matka córek nie płaci alimentów na rzecz dzieci a jedynie kupuje im ubrania i dofinansowuje wakacje. Zarządzeniem z dnia 20 października 2009 roku skarżący został wezwany do wyjaśnienia sprzeczności między oświadczeniem skarżącego, a danymi wynikającymi z Krajowego Rejestru Sądowego i wyjaśnienie czy skarżący nadal posiada udziały i pozostaje Prezesem Zarządu w trzech spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością tj. C Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., D. Sp. z o.o. z siedziba w Ł. oraz E. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. ewentualnie udokumentowania kiedy, za jaką kwotę i na czyją rzecz zostały zbyte oraz udokumentowanie faktu zajęcia i wysokości miesięcznych kosztów utrzymania dwustumetrowej nieruchomości, której właścicielem pozostaje skarżący. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż w chwili obecnej jest jedynym udziałowcem w spółce z o.o. "C", z przedłożonego sprawozdania finansowego z jej działalności za 2008 rok będący pierwszym rokiem działalności wynika, iż jej kapitał zakładowy wynosi 1.000.000 zł i dzieli się na 100 udziałów o wartości 10.000 zł każdy objętych przez J. A.. Rok 2008 spółka zakończyła stratą netto w wysokości 14.217 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, że w roku 2005 skarżący zbył na rzecz swego ojca oraz M. Ł. należące do niego udziały w spółkach "D" oraz "E" za łączną kwotę 170.000 zł, pozostając w obu wskazanych spółkach jedynie Prezesem Zarządu bez wynagrodzenia. Nadto wskazał, iż na będącej jego własnością nieruchomości ciąży hipoteka na rzecz urzędu skarbowego w wysokości 132.939 zł. Przedstawił także rachunki obrazujących wielkość kosztów jej utrzymania, które określił na poziomie 2.335 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. A. wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z dwoma małoletnimi córkami. Obecnie źródłem jego utrzymania są dochody z najmu w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. Jego dochody na przestrzeni ubiegłych lat kształtowały się na poziomie 1960 zł miesięcznie w 2006 roku, 863 zł miesięcznie w 2007 roku oraz 1.568 zł miesięcznie w 2008 roku i w większości podlegały zajęciu przez urząd skarbowy. Wskazał, iż jego konto osobiste także zostało zajęte przez urząd skarbowy do kwoty 683.000 zł. Skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 200 m2 oraz mieszkania o powierzchni 60 m2, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Zarządzeniami z dnia 23 września oraz 20 października 2009 roku skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, oraz wysokość kosztów utrzymania rodziny, a także wyjaśnienia wątpliwości związanych z posiadaniem jeszcze innego majątku poza ujawnionym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi wskazał, iż rzeczywiście w chwili obecnej jest jedynym udziałowcem Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "C" posiadającym udziały o wartości 1.000.000. zł jednak ubiegły rok obrotowy spółka zakończyła stratą 14.217 zł. Wskazał, iż jest kawalerem, matka córek nie płaci alimentów na ich utrzymanie, a jedynie kupuje im ubrania i współfinansuje wyjazdy wakacyjne. Skarżący wskazał także, że wspólnie z córkami zamieszkuje w mieszkaniu rodziców, którzy w całości pokrywają koszty eksploatacyjne. Natomiast koszty eksploatacyjne należącej do niego nieruchomości określił na kwotę około 2.335 zł. W tym miejscu wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa w przedmiotowym postępowaniu służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, ze względu na sprzeczności występujące w jego oświadczeniach oraz brak dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną jego rodziny. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia strony budzą uzasadnione wątpliwości, we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z dwojgiem dzieci i jest jego jedynym żywicielem z dochodów z najmu w wysokości 1.500 zł brutto, podczas gdy następnie wskazuje, iż zamieszkuje z dziećmi w mieszkaniu swoich rodziców, którzy w całości pokrywają koszty związane z utrzymaniem. Podobnie początkowo jedynym majątkiem wskazanym przez skarżącego było wynajmowane mieszkanie oraz nieruchomość o powierzchni 200m 2, jednak w związku z wezwaniem do wyjawienia innych składników majątkowych skarżący potwierdził fakt bycia jedynym właścicielem i udziałowcem Spółki z o.o. "C", w której wartość jego udziałów wynosi 1.000.000 zł. Za niewiarygodne uznać należy także oświadczenia skarżącego dotyczące jego dochodów. W formularzu PPF wskazał, że jego dochody w 2006 roku kształtowały się na poziomie 1960 zł miesięcznie, w 2007 roku stanowiły 863 zł miesięcznie zaś w 2008 roku 1.568 zł miesięcznie i w większości podlegały zajęciu przez urząd skarbowy, ten poziom dochodów znajduje potwierdzenie także w zaświadczeniu z urzędu skarbowego za lata 2007-2008. Tymczasem ze sprawozdania finansowego Spółki z o.o. "C" za 2008 rok wynika, iż spółka ta została założona w 2008 roku, jej kapitał zakładowy wynosi 1.000.000 zł i został w całości pokryty przez jej jedynego udziałowca którym jest skarżący. Powyższe w zestawieniu z wykazanym dochodem strony pozwala na przyjęcie, iż podatnik poza dochodami wykazanymi w formularzu PPF i zeznaniach podatkowych dysponował także innymi dochodami umożliwiającymi czynienie tak znacznych inwestycji. Co za tym idzie w sprawie brak jest pełnych danych pozwalających na ocenę, czy sytuacja majątkowa skarżącego odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadnia zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09 niepubl.). To w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek nie sprostał tak przedstawionym wymogom. Od chwili jego złożenia skarżący przedstawiał swoją sytuację majątkową w sposób wybiórczy, niepełny, pomijając milczeniem wszystkie te okoliczności, które mogły przemawiać przeciwko uwzględnieniu jego żądania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.