I SA/Łd 757/11

Dnia 17 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2006 roku postanawia: odmówić skarżącemu – A. B. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. I SA/Łd 757/11 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] A. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2006 roku. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. B. W związku z treścią wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od tej skargi. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku i uzyskuje dochód miesięczny z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 3.183,09 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudną sytuację finansową prowadzonej przez niego firmy transportowej, w efekcie której przestał regulować ciążące na nim zobowiązania. Podkreślił, że posiadany przez niego środek transportu został zakupiony na kredyt, dlatego też znaczna część jego dochodów przeznaczana była na spłatę zadłużenia z tego tytułu. W związku z nieterminowym regulowaniem płatności musiał zawiesić działalność od dnia 31 sierpnia 2010 r. Mimo wskazanych trudności od 1 kwietnia 2011 r. podjął prowadzenie działalności gospodarczej. Dodał, iż w związku z problemami finansowymi żaden bank nie chce udzielić mu kredytu na zakup drugiego środka transportu (ten, który posiada jest również kupiony na kredyt), dlatego też usługi transportowe świadczy sam, nie zatrudniając żadnych pracowników. Dodał, że jego zobowiązanie w postaci alimentów wobec żony i dzieci wynosi 2.000 zł i nie stać go na żadne dodatkowe obciążenia. Wskazał także, iż obecnie jest na utrzymaniu rodziców, z żoną jest w separacji i nie mieszkają razem. Postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia pismem z dnia [...] został złożony sprzeciw, w którym pełnomocnik skarżącego argumentowała, iż sytuacja skarżącego jest niezwykle trudna, a skarżący we wniosku o PPF podał nieprawidłową wysokość dochodu w kwocie 3.183,09 za 2011 rok. Z zeznania rocznego za 2011 r. wynika natomiast, że w istocie średni miesięczny dochód miesięczny brutto wyniósł 818, 23 zł, co wraz z koniecznością płacenia przez skarżącego alimentów wysokości 2 tys. miesięcznie na dwójkę dzieci oraz zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego oraz podatku VAT w kwocie 200.000 zł powoduje, że skarżący jest niewypłacalny, a jego dochód nie wystarcza nawet na pokrycie niewielkiej części zobowiązań. Podsumowując pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż odmowa uwzględnienia wniosku będzie oznaczać, że A. B. zostanie pozbawiony praw do rozpoznania skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 14 marca 2012 r., poz. 270.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady, przewidzianej w art. 199 p.p.s.a, zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi, zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa, by osoba uboga miała realną możliwość zrealizować prawo do sądu. Udzielenie prawa pomocy powinno się, zatem ograniczać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien, zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją ku temu uzasadnione powody. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy złożony w rozpoznawanej sprawie i porównując sytuację majątkową i rodzinną skarżącego z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania poprzez uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. B. wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku i mieszka u rodziców. Z żoną od 14 grudnia 2009 r. mają ustanowioną rozdzielność majątkową i pozostają w separacji. Żona skarżącego wraz z dziećmi mieszka osobno. Alimenty na dzieci wynoszą 2 tys. miesięcznie, jednak skarżący zapłacił je w miesiącach wrzesień – grudzień 2011 r. oraz w styczniu 2012 r. W związku z problemami finansowymi skarżący sam prowadzi działalność gospodarczą, ponieważ nie ma możliwości finansowych zatrudnienia pracowników, nie jest w stanie także uzyskać jakiejkolwiek pożyczki. Z zeznania podatkowego PIT-36 z a 2011 r. wynika, iż skarżący uzyskał przychód 193.242,56 zł, koszty jego uzyskania wyniosły 168.818,46 zł co dało dochód 24.424,10 zł, strata z prowadzenia działalności gospodarczej za lata ubiegłe wyniosła 11.500 zł, natomiast składki na ubezpieczenia społeczne 3.105,28 zł., co dało dochód netto 9.818,82 zł, co daje 818,23 zł miesięcznie. Przechodząc zatem do analizy złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który w ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługuje, należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący jest zobowiązany do uiszczenia 243 zł, tytułem wpisu od skargi kasacyjnej i są to w tej chwili jedyne koszty sądowe, których uiszczenie obciąża stronę skarżącą. W ocenie sądu skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz rodziny. Sąd zwraca uwagę, że choć sytuacja finansowa skarżącego w istocie jest skomplikowana, to mimo wszystko prowadzi on działalność gospodarczą, która przynosi zysk, od września 2011 regularnie przekazuje żonie alimenty na dwoje dzieci w kwocie 2 tys. miesięcznie, nie ponosi także kosztów utrzymania mieszkania, ponieważ zamieszkuje z rodzicami. Konkludując, Sąd stwierdza, że nie zachodzi w niniejszej sprawie sytuacja, która powoduje, by zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. ds