I SA/Łd 762/11

Dnia 22 lipca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – A. T. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł podatnik złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zakreślając jednak w rubryce nr 4 urzędowego formularza (PPF) zakresu prawa pomocy objętego tymże wnioskiem. W związku z tym zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez wskazanie, czy ubiega się o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (względnie częściowego zwolnienia od kosztów), czy wnosi również o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata, radcy prawnego) - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwania skarżący w drodze pisma z dnia 11 lipca 2011 r. wskazał, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z kolei w zawartym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D.T. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 7.875 zł. Małżonka uzyskuje zaś dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.400 zł. Skarżący oświadczył przy tym, że majątek rodziny stanowi nieruchomość w postaci mieszkania o pow. 98 m2 oraz udział we współwłasności działki rekreacyjnej w J. Jego żona jest współwłaścicielką nieruchomości i nie wyraża zgody na ich sprzedaż. Natomiast w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jest człowiekiem schorowanym, po ciężkim wypadku samochodowym, leczy się "na kręgosłup". Podkreślił, że był zwolniony od wpisu sądowego w sprawach o sygnaturach akt: I SA/Łd 1648/06 i I SA/Łd 1646/06. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić przede wszystkim należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Podkreślić przy tym jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Jednocześnie podkreślić należy, że wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną D. Łączny dochód małżonków zamyka się kwotą 9.275 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 4.637,50 zł. Majątek małżonków stanowią mieszkanie o pow. 98 m2 oraz udział we współwłasności działki rekreacyjnej w J. Skarżący cierpi na schorzenia kręgosłupa. Biorąc zatem pod uwagę zawarte we wniosku oświadczenia skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych oraz kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł Referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej warunkującej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a tym samym uzasadniającej przerzucenie kosztów postępowania ze skargi wnioskodawcy na ogół społeczeństwa. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt, iż łączny dochód małżonków w kwocie 9.275 zł bez większych trudności, nawet przy uwzględnieniu niewątpliwie koniecznych kosztów utrzymania, pozwala skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych związanych z wniesioną skargą. Ponadto nie bez znaczenia dla takiej oceny możliwości płatniczych skarżącego pozostaje fakt, iż małżonkowie posiadają udział we współwłasności działki rekreacyjnej w J. Za zasadnością wniosku nie przemawia jednocześnie fakt, iż skarżący został uprzednio zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skarg w sprawach o sygnaturach akt: I SA/Łd 1648/06 i I SA/Łd 1646/06. Wszakże przyznane wówczas prawo pomocy było wynikiem oceny całokształtu okoliczności majątkowych występujących w dacie orzekania Sądu (a więc w 2007 roku), tymczasem od tej daty upłynęły blisko 4 lata, a skarżący składając aktualnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie wykazał, że sytuacja ta nie uległa zmianie. Wobec powyższego, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)