I SA/Łd 762/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok. uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Łd 762/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. określił S. A. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 51.759 zł z tytułu udziału w firmie Zakłady Mięsne "A" - spółka jawna w upadłości. W odwołaniu z dnia 1 lutego 2011 r. od powyższej decyzji S. A. wniósł o umorzenie zaległego podatku w kwocie 25.710 zł, gdyż nie poczuwa się do winy i do zapłaty wyliczonego podatku. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 25.710 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W odwołaniu od powyższej decyzji A. A. podtrzymał wniosek o umorzenie zaległości podatkowej za 2007 r. wskazując, że za zaistniałą sytuację odpowiedzialny jest syndyk masy upadłości, który powinien ponieść konsekwencje za swoje niedbalstwo i brak kompetencji. Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując w szczególności na konieczność dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym sytuacji ekonomicznej, zdrowotnej i życiowej podatnika i jego rodziny. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. decyzją z dnia [...] r. odmówił S. A. umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 25.710 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji uznano, że sytuacja ekonomiczna, zdrowotna i życiowa podatnika i jego rodziny wskazuje, że udzielenie wnioskowanej ulgi podatkowej leży w "ważnym interesie" podatnika w rozumieniu art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnią córką, do końca stycznia 2013 r. osiągał niewielkie dochody, jego żona osiąga dochody w wysokości 1.100 zł miesięcznie z tytułu umowy o pracę, córka jest studentką i nie osiąga żadnych dochodów. Podatnik nie posiada żadnego majątku trwałego ani obrotowego, jest zadłużony w ZUS-ie, zamieszkuje w lokalu spółdzielczym przekazanym wspólnie z żoną dzieciom. Miesięczne wydatki mieszkaniowe przekraczają kwotę 700 zł, a zaległości z tytułu czynszu wynoszą ok. 3.000 zł. S. A. leczy się na nadciśnienie tętnicze oraz hipercholesterolomię, jego żona jest niepełnosprawna w stopniu lekkim. Podatnik nie jest obecnie w stanie uregulować ciążącej na min zaległości podatkowej. Nie oznacza to jednak konieczności przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej. S. A. jest w wieku umożliwiającym wieloletnią aktywność zawodową, a zaległości powstały w wyniku konkretnych zdarzeń gospodarczych niezależnie od tego, kto (syndyk w imieniu właścicieli, czy sami właściciele) dokonałby tych czynności. Zasadność określenia zobowiązania w kwocie wyższej od kwoty zadeklarowanej przez podatnika wynika z odrębnej decyzji wymiarowej. Kwestia ewentualnej winy syndyka wykracza poza kompetencje organów podatkowych i zakres prowadzonego postępowania podatkowego. Umorzenie wnioskowanych zaległości nie leży w interesie publicznym. Bez wątpienia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. obciążające podatnika powstały bez jego udziału i wpływu - są wynikiem działań syndyka masy upadłości, który prowadził likwidację Zakładów Mięsnych "A". Syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym i odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez syndyka. Wniosek o umorzenie zaległości to w istocie roszczenie odszkodowawcze za szkody wyrządzone przez syndyka, które jednak bezpodstawnie zostało skierowane do organu podatkowego. W skardze do sądu wojewódzkiego na powyższą decyzję S. A. wniósł o jej odrzucenie. Skarżący podnosi, że w sprawie I SA/Łd [...] w dniu 4 października 2010 r. zapadło korzystne dla niego rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowej wpłaty przez syndyka zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za maj 2007 r. Urząd Skarbowy określając zobowiązanie podatkowe za 2007 r. nigdy nie wezwał syndyka i właściciela biura rachunkowego do złożenia wyjaśnień. Podatnik co kwartał otrzymywał informacje sędziego komisarza, że księgowość i bilanse są zgodne. Kontrola dotyczyła okresu, w którym firmą zarządzał syndyk, który wraz z zatrudnionym biurem rachunkowym doprowadził do zaniedbania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 25.710 zł. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres kognicji Sądu jest więc wyznaczony przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie. W rozpoznawanej sprawie, której zakres przedmiotowy wyznacza decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku dochodowym, poza rozstrzygnięciem Sądu muszą pozostać zarzuty strony odnoszące się do postępowania organów podatkowych w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania skarżącego. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało jednak ocenić, że przy jej wydawaniu naruszono przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie podatkowe przeprowadzone przez organ przed wydaniem decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z treści przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy obejmuje też obowiązek szczegółowego wyjaśnienia treści żądania strony w postępowaniu wszczętym na jej wniosek. We wniosku zawartym w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. podatnik wniósł o umorzenie zaległego podatku za 2007 r. w kwocie 25.710 zł z uwagi na fakt, że zarządzanie firmą Zakładu Mięsne "A" przejął syndyk, łącznie z rozliczeniem wobec Urzędów Skarbowych. Tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego zdaje się wynikać, że kwota 25.710 zł nie wiąże się bezpośrednio z działaniami podejmowanymi przez syndyka w ramach zarządu mieniem upadłego, ale z faktem sprzedaży firmy przez syndyka w maju 2007 r. W związku z tą transakcją syndyk dokonał wpłaty zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 25.710 zł. Uzasadnienie wniosku o umorzenie zaległości pozostaje więc w sprzeczności z kwotą wnioskowanej ulgi, ponadto kwota 25.710 zł została już wpłacona na konto Urzędu Skarbowego. W decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] r. określono podatnikowi zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w kwocie 51.759 zł. w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 8 września 2011 r, podatnik podtrzymał wniosek o umorzenie zaległości podatkowej za 2007 r. bez wskazania jej wysokości. Z postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wynika, że kwota należności głównej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 25.983, 60 zł. Z uwagi na występujące sprzeczności i wątpliwości co do treści wniosku należało w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy podatnik rzeczywiście wnosi o umorzenie już uiszczonej kwoty 25.710 zł, czy też innej kwoty pozostałej do zapłaty. Udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej może nastąpić jedynie na wniosek podatnika, który powinien uzasadnić swoją prośbę wskazując na okoliczności przemawiające za jej udzieleniem. Te okoliczności zostały wskazane przez skarżącego dosyć ogólnikowo, a organy w istocie zajęły się oceną okoliczności nie podnoszonych przez podatnika (sytuacja ekonomiczna, zdrowotna i rodzinna strony). Nie jest to oczywiście błędem, ale w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do wskazanych przez stronę przyczyn, które mają uzasadniać udzielenie wnioskowanej ulgi. Z powyższych względów, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, jak jest zaległość podatkowa skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., o umorzenie zaległości w jakiej wysokości wnosi podatnik. Podatnik winien też bliżej sprecyzować okoliczności, które mają uzasadniać udzielenie wnioskowanej ulgi. W postępowaniu o umorzenie zaległości podatkowej strona nie może podnosić zarzutów dotyczących wysokości zobowiązania, które wynika z ostatecznej decyzji wymiarowej, może jednak wskazywać na szczególne okoliczności prowadzące do powstania takiej zaległości. Należy także rozważyć, czy w interesie publicznym nie leży umorzenie zaległości w sytuacji, gdy w toku postępowania egzekucyjnego stwierdzono, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wymaga też wyjaśnienia, jakie kwalifikacje zawodowe posiada podatnik i czy jego stan zdrowi pozwala na przyjęcie, że realne jest podjęcie przez niego pracy zarobkowej. AK.