I SA/Łd 763/11

Dnia 26 lipca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – A. G. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 rok. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od tej skargi, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 6.000 zł brutto. Jego żona uzyskuje zaś dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.700 zł brutto. Podniósł przy tym, że majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu (segmentu) o pow. 180 m2 oraz działki w S. Podkreślił, że żona jest współwłaścicielką nieruchomości i nie wyraża zgody na sprzedaż. Ponadto skarżący oświadczył, że uczestniczył w ciężkim wypadku samochodowym, przeszedł także zawał. Przyznano mu prawo pomocy w sprawach o sygn. akt: I SA/Łd 1650/06, I SA/Łd 1647/06 oraz I SA/Łd 608/07. Z kolei w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że oboje z żoną są osobami schorowanymi, nie mają środków finansowych. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2011 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym: określenia kwoty środków przeznaczanych aktualnie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 14 lipca 2011 roku wskazał, że nie posiada konta bankowego. Jego żona posiada konto, na które otrzymuje tylko emeryturę, którą zaraz wydaje. Oświadczył przy tym, że oboje z żoną nie posiadają żadnych lokat bankowych. Dodał ponadto, że w związku z przebytym zawałem, ciężkim wypadkiem komunikacyjnym, trwałą chorobą (dną moczanową) oraz chorobami jego żony (osteoporozą, schorzeniami tarczycy) wszystkie zarobione pieniądze wydają na leczenie, lekarzy i lekarstwa. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić przede wszystkim należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Podkreślić przy tym jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Jednocześnie podkreślić należy, że wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J. Majątek małżonków stanowią nieruchomości w postaci domu (segmentu) o pow. 180 m2 oraz działki w S. Natomiast łączny dochód brutto małżonków wynosi 7.700 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 3.850 zł. Skarżący, mimo wezwania, nie określił jednak kwoty środków przeznaczanych aktualnie na utrzymanie rodziny oraz podstawowe opłaty eksploatacyjne, pozwalających jednoznacznie ustalić kwotę obciążeń tak kształtującego się budżetu rodziny. Wskazał jedynie, że z uwagi na liczne schorzenia jego i małżonki "wszystkie zarobione pieniądze wydają na leczenie, lekarzy i lekarstwa". Przy czym skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił faktu ponoszenia przez rodzinę wydatków na ten cel. Uwagę zwraca przy tym także okoliczność, iż skarżący, mimo wezwania, nie nadesłał wyciągów z rachunku bankowego jego małżonki, pozwalających zweryfikować kwotę osiąganych przez nią dochodów. Biorąc zatem pod uwagę zawarte we wniosku oświadczenia skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych oraz kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł Referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej warunkującej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a tym samym uzasadniającej przerzucenie kosztów postępowania ze skargi wnioskodawcy na ogół społeczeństwa. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt, iż łączny dochód małżonków w kwocie 7.700 zł, nawet przy uwzględnieniu niewątpliwie koniecznych kosztów utrzymania, pozwala skarżącemu na uiszczenie kosztów sądowych związanych z wniesioną skargą. Jednocześnie nie bez znaczenia dla takiej oceny możliwości płatniczych skarżącego pozostaje fakt, że małżonkowie posiadają działkę w S. Posiadanie tego rodzaju składnika majątkowego pozwala bowiem przyjąć, że skarżący legitymuje się obiektywnie rozumianą zdolnością zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których powyższa działka mogłaby zostać wykorzystana jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Ponadto za zasadnością wniosku nie przemawia także fakt, iż skarżący został uprzednio zwolniony od obowiązku uiszczenia wpisu od skarg w sprawach o sygnaturach akt: I SA/Łd 1647/06 i I SA/Łd 1650/06. Wszakże przyznane wówczas prawo pomocy było wynikiem oceny całokształtu okoliczności majątkowych występujących w dacie orzekania Sądu (a więc w 2007 roku), tymczasem od tej daty upłynęły ponad 4 lata, a skarżący składając aktualnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie wykazał, że sytuacja ta nie uległa zmianie. Dodać przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 608/07 odmówiono mu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tej sytuacji, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 319). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)