I SA/Łd 771/16
PostanowienieWSA w Łodzi2016-10-21
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego został odmówiony, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swojej trudnej sytuacji materialnej. Pomimo oświadczeń o niskich dochodach, analiza zeznań podatkowych z lat poprzednich oraz posiadanie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością podważały twierdzenia o braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 PPSA.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą zobowiązania podatkowego w VAT i solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki cywilnej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 4.230 zł, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od tego obowiązku. Wnioskodawca oświadczył, że jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie w wysokości 711 zł miesięcznie, a jego sytuację materialną pogarszają kredyty i koszty utrzymania syna. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając oświadczenia skarżącego za niewiarygodne w świetle danych o jego wcześniejszej działalności gospodarczej i posiadanych udziałach w spółce.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu S. B. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 października 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2011 roku oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe zlikwidowanej spółki cywilnej p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu S. B. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.
W dniu 29 lipca 2016 roku S. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]2016 roku określającą spółce cywilnej A zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2011 roku oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe zlikwidowanej spółki cywilnej.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.230 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku jego uiszczenia.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, skarżący jest kawalerem ma 10 letniego syna O., który mieszka z matką, jego wyłącznym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 711 zł, które w całości przeznacza na jedzenie, dojazd do pracy, oraz opłaca koszty nauki dziecka w szkółce piłkarskiej. Rodzice wnioskodawcy wyrazili zgodę na nieodpłatne użytkowanie przez niego jednego pokoju z dostępem do kuchni oraz łazienki w należącym do nich domu położonym w Ł. przy ul. C. 6 Wnioskodawca jednak oświadczył, że nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo podatnik wskazał, że ma kredyty wymagalne w banku Bank A na kwotę 93.177 zł, których nie spłaca z uwagi na brak środków. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych skarżącego wynika, że w 2014 roku źródłem utrzymania skarżącego była działalność gospodarcza prowadzona w ramach sp. Cywilnej A, która przyniosła stratę przypadającą na skarżącego w wysokości 399.346 zł oraz prowadzona indywidualnie działalność w postaci warsztatu samochodowego i handlu częściami zlokalizowana w Ł. przy ul P., która przyniosła dochód w wysokości 25.616 zł. W roku 2015 jedynym źródłem dochodów skarżącego była działalność indywidualna w postaci serwisu samochodowego, z której przychody podatnika wyniosły 991.026 zł koszty 778.704 zł dając dochód rzędu 212.322 zł, z której do opodatkowania przypadła jedynie kwota 21.639 zł w związku z odliczeniem straty z 2014 roku. Z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP wynika, że wnioskodawca z końcem listopada 2015 roku zlikwidował swoją indywidualną działalność gospodarczą pod firmą "B. S. B.", prowadzoną. w Ł. przy ul. P.. Wnioskodawca nadesłał także kopie listy płac z okresu ostatnich 3 miesięcy wskazując, że podjął zatrudnienie od lipca br. Z dokumentów tych wynika, że skarżący pracuje w spółce z o.o. Dyrektywa z siedzibą w Warszawie, której [...] oddział mieści się przy ul. P. (aktualny odpis z Centralnej Informacji KRS). Ponadto z akt sprawy niniejszej wynika, że skarżący jest także wyłącznym udziałowcem C sp. z o.o. z siedzibą w Ł., wartość posiadanych przez niego udziałów zamyka się kwotę 100.000 zł. Pod adresem wskazanym jako adres zamieszkania wnioskodawcy zarejestrowana jest firma D B. B. należąca do ojca wnioskodawcy zajmująca się produkcją odzieży i powiązana działalnością handlową z firma skarżącego C sp. z o.o.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi (pkt 4.1 formularza PPF. k.- 43 akt ), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W tym miejscu należy jeszcze podkreślić, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.).
W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego istotnego majątku, jest kawalerem ma 10 letniego syna O., który mieszka z matką, jego wyłącznym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 711 zł, które w całości przeznacza na jedzenie, dojazd do pracy, oraz opłaca koszty nauki dziecka w szkółce piłkarskiej. Rodzice wnioskodawcy wyrazili zgodę na nieodpłatne użytkowanie przez niego jednego pokoju z dostępem do kuchni oraz łazienki w należącym do nich domu, jednak wnioskodawca nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Badając oświadczenia wnioskodawcy referendarz jest uprawniony do ich oceny pod kątem wiarygodności. Nie jest zatem zobowiązany przyjmować bezkrytycznie wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego. Wskazać należy, że z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, że skarżący latach 2014 i 2015 r prowadził działalność gospodarczą stosunkowo znacznych rozmiarów, której roczne przychody przekraczały kwoty kilkuset tysięcy złotych doświadczenie życiowe podpowiada, że przedsiębiorca prowadzący działalność o takiej skali powinien, nawet po kilku latach, dysponować majątkiem umożliwiającym godne warunki utrzymania. Wątpliwości budzi w szczególności okoliczność zlikwidowania w listopadzie 2015 roku doskonalone prosperującej indywidulanej działalności gospodarczej z której przychody podatnika wyniosły 991.026 zł koszty 778.704 zł a w efekcie dochód rzędu 212.322 zł, i podjęcie zatrudnienia w spółce z wynagrodzeniem w wysokości 711 zł miesięcznie. W swoim oświadczeniu złożonym na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca przemilczał także okoliczność pozostawania wyłącznym udziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością C. z siedzibą w Ł., w której jak wynika z danych KRS posiad 1000 udziałów o wartości 100.000 zł.
W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego i niewiarygodność oświadczeń złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi.
Skarżący ani we wniosku, ani w swoich wyjaśnieniach, nie wskazał co stało się ze zgromadzonym przez niego majątkiem. Odmawia udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej rodziców, u których zamieszkuje, choć doświadczenie życiowe podpowiada, że mogli stać się jego beneficjentami zwłaszcza z uwagi na powiązania handlowe istniejące między firmami wnioskodawcy oraz jego ojca. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Tezę tę dodatkowo wzmacnia fakt, że w toczącym się postępowaniu wnioskodawca mimo swojej tragicznej sytuacji finansowej jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
A.Rz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło