I SA/Łd 774/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant St. sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 października 2024 r. nr SKO.418.43.2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 17 października 2024 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy wydane wobec I. J. postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 31 lipca 2024 r. oddalające zarzut wygaśnięcia obowiązków w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 czerwca 2024 r. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Prezydent Miasta Łodzi wszczął wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 czerwca 2024 r., gdzie podstawą egzekucji były niezapłacone należności z tytułu podatku od nieruchomości, ustalone decyzją za III i IV kwartał 2023 r. Z uwagi, iż w sprawie Prezydent Miasta Łodzi jest wierzycielem będącym jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 5 § 1 pkt 1 i art. 19 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dacie podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela (art. 26 § 3a pkt 2 u.p.e.a.). Miało to miejsce dnia 7 czerwca 2024 r. W dniu 10 czerwca 2024 r. wystawiono zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Doręczono je do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 czerwca 2024 r. Odpis zawiadomienia o zajęciu i odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 26 czerwca 2024 r. Oznacza to, że w dniu 14 czerwca 2024 r. nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.), gdyż doręczenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego. W dniu 1 lipca 2024 r. wpłynął do Urzędu Miasta Łodzi zarzut, złożony przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 czerwca 2024 r. Wnosząca zażądała umorzenia prowadzonej egzekucji w związku z uregulowaniem - jej zdaniem - egzekwowanych należności w całości przed wszczęciem egzekucji, bowiem wymagane zobowiązania w podatku od nieruchomości miała uiścić w dniach 18 lipca 2023 r., 28 września 2023 r. i 4 grudnia 2023 r. czekami o kodach autoryzacji [...], [...] i [...]. Prezydent Miasta Łodzi postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. oddalił zarzut zobowiązanej sformułowany w opisanym powyżej piśmie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że zapłata podatku może nastąpić w formie gotówkowej i bezgotówkowej. Stosownie do treści art. 60 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) dalej: O.p., za termin dokonania zapłaty podatku uważa się: - przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub w kasie podmiotu obsługującego organ podatkowy lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z 23.11.2012 r. - Prawo pocztowe, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, w biurze usług płatniczych, w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub w instytucji pieniądza elektronicznego albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta; - w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku podatnika w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego na podstawie polecenia przelewu, a w przypadku zapłaty za pomocą instrumentu płatniczego innego niż polecenie przelewu, zwanego dalej "innym instrumentem płatniczym" - dzień uzyskania potwierdzenia autoryzacji transakcji płatniczej, o której mowa wart. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. Organ zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 61a § 1 O.p. - rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa mogą, w drodze uchwały, dopuścić zapłatę podatków, stanowiących dochody odpowiednio budżetu gminy, powiatu lub województwa, za pomocą innego instrumentu płatniczego, w tym instrumentu płatniczego, na którym przechowywany jest pieniądz elektroniczny. Z powyższych regulacji wynika zatem, że jeśli w danej gminie, bądź danym powiecie zostanie podjęta uchwała o możliwości zapłaty czy to określonych opłat publicznoprawnych (do których stosuje się przepisy O.p.), bądź wszystkich takich opłat publicznoprawnych za pomocą instrumentu płatniczego, to wówczas takie opłaty w tej formie będzie można uiszczać. Rada Miejska w Łodzi dnia 15 kwietnia 2009 r. mocą uchwały Nr LV/1036/09 dopuściła zapłatę podatków jedynie kartą płatniczą. Oznacza to że nie istnieje żadna podstawa prawna do zapłaty podatków czekiem, na co powołuje się zobowiązana. Podsumowując, egzekwowane na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych należności nie zostały zapłacone przed wszczęciem postępowań egzekucyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze Łodzi, orzekając na skutek wniesionego przez I. J. zażalenia, opisanym na wstępie postanowieniem utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy ocenił, że wniesiony przez zobowiązaną zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej podlega oddaleniu z kilku powodów. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują zapłaty podatków czekami. W związku z tym, że przepisy Ordynacji podatkowej regulują formę zapłaty podatków gotówkowo lub bezgotówkowo, jako bezgotówkowe formy zapłaty podatku przewidziano polecenie przelewu oraz zapłatę za pomocą instrumentu płatniczego innego niż polecenie przelewu ("inny instrument płatniczy"), które wymagają autoryzacji. Przy płatności czekiem, która oczywiście jest dopuszczalna w obrocie gospodarczym nie ma wymaganego przepisami O.p. elementu autoryzacji. W ocenie Kolegium, w pojęciu "innego instrumentu płatniczego" użytego w art. 61a § 1 O.p. nie mieści się czek. Ponadto dokument, który skarżąca nazywa "czekiem", nie może być uznany za czek, bowiem w ocenie organu odwoławczego brak mu cech wskazanych w art. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. "Prawo czekowe" (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 462). Organ odwoławczy wskazał również na wątpliwości co do osoby trasata podkreślając, że faktem powszechnie znanym jest, iż instytucje nadzoru finansowego różnych krajów publikowały ostrzeżenia dotyczące działalności rzekomego trasata. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 31 lipca 2024 r. W związku z uregulowaniem należności sformułowała wniosek o uznanie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 7 czerwca 2024 r. W ocenie skarżącej powinien również nastąpić zwrot wraz z odsetkami, świadczeń emerytalnych nienależnie zajętych przez Urząd Miasta Łodzi, począwszy od dnia 1 listopada 2023 r., a organy publiczne odpowiedzialne za opisane naruszenia ukarane grzywną. Skarżąca wniosła ponadto o zwrot kosztów postępowania w całości od organu wydającego zaskarżone postanowienie. Jednoczenie powołała się na zasadę in dubio pro tributario, która jest fundamentem ogólnej zasady obowiązującej w prawie podatkowym. Skarżąca podtrzymała także swoje stanowisko prezentowane na etapie postępowania przed organami, zarzucające naruszenie: - art. 1a pkt 12 lit. a, art. 6 § 1, art. 7 § 3, art. 32aa pkt 1 lit. d, pkt 2; art. 33 § 2, art. 45 § 1, art. 67e § 1, art. 67g, art. 67h u.p.e.a.; - art. 60 § 1, art. 59 § 1 pkt 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 191 O.p.; - art. 353, art. 451 § 1, art. 486 § 2 , art. 921 {7} ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz U. z 2024 poz. 1061), dalej: k.c.; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Stanowisko strony skarżącej sprowadza się do twierdzenia, że egzekwowane zobowiązanie wygasło poprzez zapłatę, która nastąpiła na mocy czeku przekazanego organowi przez skarżącą. W ocenie sądu I instancji stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Po myśli art. 60 § 1 O.p. podatek można zapłacić gotówką (pkt 1) oraz bezgotówkowo (pkt 2). Nie znaczy to jednak, że dopuszczalna jest dowolna forma zapłaty podatku. Zgodnie z cytowanym art. 60 § 1 pkt 2 O.p., w obrocie bezgotówkowym możliwa jest zapłata na podstawie polecenia przelewu lub innego instrumentu płatniczego i to jedynie wówczas, gdy następuje obciążenie rachunku bankowego podatnika, rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo -kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego. Nie ma więc żadnych podstaw by twierdzić, jak zdaje się uważać strona skarżąca, iż czek stanowi inny instrument płatniczy. Obowiązująca ustawa "Prawo czekowe" nie zawiera definicji czeku. Zgodnie z wypracowaną doktrynalnie definicją, czek jest pisemnym poleceniem zapłaty, zwróconym do trasata, wystawionym w formie ściśle przez prawo określonej, a odznaczającym się tą właściwością, że z umieszczonego na nim podpisu, jeżeli to nie jest podpis trasata jako takiego, wynika abstrakcyjne i jednostronne zobowiązanie osoby, od której pochodzi podpis (S. Wróblewski Prawo wekslowe i czekowe Komentarz, Kraków 1936r., s.438). Z kolei ustawa z dnia 19 sierpnia 2011r. o usługach płatniczych (tj. Dz. z 2025 r., poz. 611) określa instrument płatniczy jako zindywidualizowane urządzenie lub uzgodniony przez użytkownika i dostawcę zindywidualizowany zbiór procedur, służących do inicjowania zlecenia płatniczego (art. 2 pkt 10). Zgodnie z jednoznacznym stanowiskiem doktryny, ustawa ta określa zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego – J. Byrski, A. Zalcewicz, ustawa o usługach płatniczych, Komentarz Lex 2024. Z porównania przedmiotu regulacji obu wymienionych ustaw wynika zatem, że normują one zbiory rozłączne, wobec czego wnioskowanie o tym, że czek jest innym instrumentem płatniczym w rozumieniu art. 60§ 1 pkt 2 O.p. jest, jak wskazano wyżej, nieuprawnione. Poza sporem w sprawie pozostaje okoliczność, że podatek od nieruchomości, którego dotyczą egzekwowane należności, należy do podatków lokalnych stanowiących dochód gminy, powiatu lub województwa w rozumieniu art. 61a § 1 O.p. Zgodnie z powołanym przepisem rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa mogą, w drodze uchwały, dopuścić zapłatę podatków, stanowiących dochody odpowiednio budżetu gminy, powiatu lub województwa, za pomocą innego instrumentu płatniczego, w tym instrumentu płatniczego, na którym przechowywany jest pieniądz elektroniczny. Z treści powołanych wyżej przepisów, to jest art. 61a § 1 i art. 60 § 1 punkt 2 O.p. wynika zatem możliwość zapłaty podatków stanowiących dochody gminy za pomocą innego instrumentu płatniczego niż polecenie przelewu. Stanowi to wyraz wdrożenia wymogów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością w celu wprowadzenia nowych unormowań w zakresie wydawania, wykupu i dystrybucji pieniądza elektronicznego oraz tworzenia, organizacji i działalności instytucji pieniądza elektronicznego, a także nadzoru nad tymi podmiotami – S. Babiarz, Komentarz do art. 61a O.p. Lex 2024. Przepis ten wszedł w życie dnia 1 stycznia 2009 r. na mocy ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1318). Możliwość dokonywania zapłaty podatków, stanowiących źródła dochodów budżetów jednostek samorządu terytorialnego, za pomocą innego instrumentu płatniczego (tzn. innego niż polecenie przelewu), uwarunkowana jest uprzednim podjęciem uchwały przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w której zostanie dopuszczony taki sposób zapłaty tych podatków. Od dnia 1 września 2009r. na terenie województwa łódzkiego obowiązuje Uchwała nr LV/1036/09 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2009 r. Pośród przepisów stanowiących upoważnienie ustawowe do wydania tej uchwały, wymieniony został art. 61a § 1 O.p. Zgodnie z § 1 cytowanej uchwały dopuszcza się zapłatę podatków stanowiących dochody budżetu Miasta Łodzi kartą płatniczą. W ocenie sądu I instancji, zapis powyższy należy interpretować w ten sposób, że spośród wszystkich "innych instrumentów płatniczych" zapłaty wymienionych podatków lokalnych można dokonywać jedynie za pomocą karty płatniczej. Nie jest przy tym tak jak widzi to strona skarżąca, iż wyszczególnienie w uchwale jednego instrumentu płatniczego nie wyłącza możliwości dokonania zapłaty podatku przy użyciu innego instrumentu. Interpretacja skarżącej przeczy zasadom logiki i racjonalnego rozumowania. Skoro bowiem art. 61a § 1 O.p. jedynie dopuścił możliwość zapłaty podatku za pomocą innego instrumentu płatniczego niż polecenie przelewu, to wskazanie w uchwale karty płatniczej spośród zbioru wszystkich mogących wchodzić w grę instrumentów płatniczych oznacza, że dopuszczalne jest użycie tylko i wyłącznie tego wymienionego w uchwale instrumentu. Odmienna wykładnia prowadząca do przyjęcia, że wszystkie instrumenty płatnicze mogą być użyte do zapłaty podatków, stanowi nieuzasadnione zaprzeczenie treści cytowanej uchwały, wobec czego nie może być uznana za uprawnioną. Tak więc gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, że czek jest innym instrumentem płatniczym, to w świetle cytowanej uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2009 r. nie byłoby możliwości zapłaty podatku od nieruchomości na podstawie czeku. Oczywiście powyższa uwaga ma, jak wskazano, charakter hipotezy i służyć ma wyjaśnieniu stronie skarżącej niezasadności jej stanowiska. Faktem jest, że postanowienia organów I i II instancji wydane w rozpoznawanej sprawie różnią się argumentacją. Prezydent Miasta Łodzi opowiada się bowiem za stanowiskiem, iż cytowana wyżej uchwała Rady Miejskiej w Łodzi dopuściła zapłatę podatków jedynie kartą płatniczą, co wyklucza możliwość zapłaty podatków czekiem. SKO w zaskarżonym postanowieniu skupia się z kolei na wykazaniu, że dokument przedstawiony przez skarżącą nie spełnia warunków czeku w rozumieniu art. 1 cytowanej ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Organ II instancji koncentruje się przy tym, jak należy przyjąć, na braku autoryzacji dokumentu przedstawionego przez skarżącą, która to kwestia, w ocenie sądu jest bezprzedmiotowa Z przyczyn wskazanych wyżej, w niniejszych motywach w ocenie sądu I instancji obie powyższe argumentacje są niepełne. Niemniej jednak kierunek rozstrzygnięcia zaproponowany przez oba organy jest prawidłowy, gdyż, jak wskazano wyżej, obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości uregulowania podatku za pomocą czeku. Dlatego też odmienność i niepełność argumentacji nie stanowią, zdaniem sądu I instancji, powodu do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych aktów. Pamiętać należy, że ową niezgodność argumentacji należy traktować jako naruszenie prawa procesowego (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm.) dalej: p.p.s.a., w wypadku uchybień proceduralnych zaskarżony akt podlega uchyleniu jedynie wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić zatem należy, że wobec konsekwentnie prawidłowego rozstrzygnięcia stwierdzona odmienność argumentacji nie stanowi podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, ani aktu organu I instancji. Zatem w omawianym zakresie WSA w Łodzi rozstrzygnął sprawę odmiennie od zapatrywania przedstawionego w wyroku tego sądu z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 384/24. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wypada w pierwszym rzędzie ponownie podkreślić, że, w ocenie sądu I instancji czek nie może być uznany za inny instrument płatniczy, w związku z czym zarzut, iż dochodzony obowiązek wygasł na skutek zapłaty czekiem jest niezasadny. W tej sytuacji argumenty dotyczące prawidłowości i ważności czeku złożonego przez skarżącą są nieprzydatne dla uzyskania przez skarżącą korzystnego rozstrzygnięcia. Zarzut skargi dotyczący naruszenia zasad ogólnych uregulowanych w art. 6 – 16 kpa, art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i art. 51 Konstytucji RP, prawa Unii Europejskiej jako nieudokumentowany nie podlegał kontroli sądu administracyjnego, zwłaszcza że sąd ten nie znalazł z urzędu argumentów które mogłyby świadczyć o naruszeniu wymienionych przepisów. Nie jest także uzasadniony zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie sądu organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, zaś jego ocenia nie wykracza poza granice zasady swobodnej oceny dowodów. Nie zostały zatem naruszone art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zauważyć wypada także, iż wbrew stanowisku skarżącej nie było w rozpoznawanej sprawie podstaw do stosowania art. 2a O.p. i orzekania na korzyść podatnika. Po pierwsze, przepis ten obowiązuje w procedurze podatkowej regulowanej ustawą Ordynacja podatkowa, natomiast w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczy rozpoznawana sprawa odpowiednie zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Po drugie, przepis ten znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podczas gdy w rozpoznawanej sprawie organy nie dostrzegły tego rodzaju wątpliwości, zaś sąd I instancji ocenę tę w całości akceptuje. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi po myśli art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji. ds