I SA/Łd 777/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Tomasz Adamczyk ( spr.) Protokolant: Alina Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 roku sprawy ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia zdrowotne. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. umorzył prowadzone postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosku Pana J. K., złożonego 22.06.2009 r., o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym. Wyrokiem z dnia 24.03.2009 r. sygn. akt III AUa 614/08 Sąd Apelacyjny w Łodzi przekazał organowi rentowemu do rozpoznania zgłoszony wniosek dłużnika o umorzenie należności z tytułu składek. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. odmówił wnioskodawcy -Panu J. K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06/1999 do 03/2000, za 04/2002, 06/2002 oraz za 03/2003 w kwocie 2001,13 złotych , w tym z tytułu składek 683,13 zł oraz z tytułu odsetek 1.318,00 zł wyliczonych na dzień 17.04.2009 r. . Wniosek uzasadniono ciężkimi warunkami życiowymi, niską emeryturą, brakiem zachowania zdolności do zarobkowania z uwagi na posiadany umiarkowany stopień niepełnosprawności przyznany na stałe, a także koniecznością ponoszenia wydatków na leki. W wyniku odebrania od podatnika oświadczenia o możliwościach płatniczych płatnika składek ( kwestionariusz z 4.05.2009 r. ) ustalono ,że wnioskodawca pobiera emeryturę w wys. 950,- zł netto, natomiast emerytura żony wynosi 800,- zł netto miesięcznie. Dzieci są dorosłe. Mieszkanie, w którym przebywa Pan J. K. wraz z żoną jest własnością córki Pani A. K. . Podatnik wraz z żoną opiekuje się teściową , która jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Zaległość jest wynikiem nie regulowania składek w związku z prowadzoną jednoosobowo działalnością gospodarczą w zakresie ślusarstwa, opodatkowanej w formie karty podatkowej. Prowadzona działalność została wykreślona z ewidencji z dniem 30.09.2007 r. ( decyzja z dnia [...] r. wydana przez Burmistrza Ł..) W oparciu o tak poczynione ustalenia w odniesieniu do sytuacji materialnej i rodzinnej podatnika organ dokonał subsumcji przyjętego stanu faktycznego pod normę art. 28 ust.3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. , nr 11, poz. 74 ze zm. ) dalej "u.s.u.s." , i w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego postanowił ,że w oparciu o tą normę prawa wniosek podatnika nie może zostać uwzględniony albowiem żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w okolicznościach sprawy. Następnie dokonał oceny ustalonego stanu w oparciu o przepis wskazanej ustawy u.s.u.s. , oznaczony art. 28ust. 3a) oraz wydane na podstawie art. 28 ust.3b) u.su.s. rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31.07.2003 roku ( Dz.U. nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przepisy którego pozwalają w uzasadnionych przypadkach na umorzenie składek mimo braku ich całkowitej nieściągalności ( art.28 ust. 2 i 3 w/w/ ustawy ) , jeśli zobowiązany wykaże , że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności , ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W przepisie tym opisano przykładowo przypadki, których zaistnienie pozwala na rozważenie czy okoliczności indywidualnego przypadku pozwalają na zastosowanie tego rodzaju dobrodziejstwa ustawodawcy. Tak jak w oparciu o poprzedni przepis ustawy systemowej także i w oparciu o rozwiązania prawne zawarte w rozporządzeniu organ odmówił umorzenia, dochodząc do konstatacji ,iż w oparciu o przedstawione dowody nie wykazano ,że podatnik , nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie zaległości składkowych. Podkreślono, że zobowiązany nie przedłożył żadnych innych dowodów charakteryzujących jego sytuację materialną. Od powyższej decyzji podanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. – dalej "Prezesa ZUS" złożył podatnik 22.06.2009 r. zawierające prośbę o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wniósł jedynie o umorzenie odsetek od należności składkowych w wys. 1318,- zł . W odniesieniu do składek za miesiące 06/1999 – 2000 r. podniósł zarzut przedawnienia, natomiast w odniesieniu do okresów 2000 r., 04/2002, 06/2002, 03/2003 oświadczył, że chce je uregulować. Wskazał, że wszystkie składki uregulował we właściwym czasie , a ZUS w roku 2007 nie wykazywał wobec niego żadnej zaległości. Będąc nieświadomy swoich obowiązków zniszczył pokwitowania wpłaty uznając, że tak jak dokumentacja podatkowa winny być one przechowywane tylko przez lat 5. Powiadomienie o zaległościach zostało do niego skierowane dopiero w 9 roku, wobec najstarszej zaległości składkowej. W przedstawionych okolicznościach zwrócił się o pozytywne rozpoznanie jego podania. W oparciu o złożone pismo Prezes ZUS wszczął postępowanie i pismem z dnia 24.06.2009 r. adresowanym do dłużnika wskazał na uregulowania prawne w zakresie podstawy prawnej rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości , zakreślił termin 7 dniowy, w którym oczekuje od Pana J. K. uzupełnienia pisma o posiadane dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie. Końcowo, pouczył podatnika o możliwości wglądu do akt , składania dodatkowych wyjaśnień oraz uczestniczenia w postępowaniu, mając na uwadze stosowne przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ). 26 czerwca 2009 roku Pan J. K. potwierdził przyjęcie wskazanego pisma. W dniu 7 lipca 2009 roku do Inspektoratu ZUS w Łowiczy wpłynęło pismo Pana J. K. adresowane do Prezesa ZUS, w który oświadczył ,że wycofuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu odsetek w związku z ubieganiem się o rozłożenie zadłużenia na raty. Pismo jest napisane w sposób czytelny i podpisane przez jego autora. Powyższe stanowiło podstawę do podjęcia decyzji przez Prezesa ZUS z dnia [...] r. nr [...] o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem z 22.06.2009 r. będącego w swej istocie prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa ZUS jako organ II instancji. Organ II instancji w uzasadnieniu wskazał ,że w wyniku czynności dłużnika polegającej na skutecznych wycofaniu wniosku skierowanego do Prezesa ZUS doszło do umorzenia postępowania. Powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 ustawy systemowej oraz art.105 par. 1 k.p.a. postępowanie zostało umorzone. Strona została pouczona o możliwości zaskarżenia powyższej decyzji. Decyzję tą podatnik odebrał 24 lipca 2009 r. W dniu 17 sierpnia 2009 roku Pan J. K. złożył pismo do Prezesa ZUS w Ł. , w którym wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w sumie 2000 zł. W jego treści wskazano, że jest to okres od 06.1999 r. aż do 31.03.2000 r. . W przedmiotowym piśmie podtrzymano argumentację z poprzedniego podania skierowanego do Prezesa ZUS z dnia 22.06.2009 r., dodatkowo podniesiono ,że podatnik z przyczyn dotyczących jego zdrowia musiał przejść na wcześniejszą emeryturę, że jest ona niska z powodu nie dysponowania stosownym dokumentami, stanowiącymi podstawę jej wyliczenie wobec likwidacji zakładów pracy , w których był zatrudniony i niemożliwości otrzymania wymaganych zaświadczeń opisujących okresy zatrudnienia i osiągane zarobki. Nawiązał do posiadanego stopnia niepełnosprawności. Podniósł ,że nie złożył dokumentów charakteryzujących jego sytuację materialną w przeprowadzonym postępowania dowodowym albowiem tego mu nie wyjaśniono. Dodał, że okazał pracownicom ZUS opłaty w wys. "300,- zł w jednym dniu ". W tych okolicznościach ZUS pismem z dnia 20.08.2009 roku , odebranym przez Pana J.K. 24.08.2009 r. zwrócił się z prośbą o wskazanie w jaki sposób należy traktować złożone do Prezesa ZUS opisane wyżej pismo, datowane 17.08.2009 r. – czy jako odwołanie od decyzji nr [..] z [...] r. ( decyzji I instancji ) czy też nowy wniosek o umorzenie. Pismem z dnia 24.08.2009 r. odpowiadając na zapytanie ZUS Pan J. K. powiadomił ,że ponowny wniosek z 17.07.2009 r stanowi skargę na decyzję nr [...] z dnia [..] r. W związku z tym wniosek ten kieruje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Opisano dotychczasowy przebieg postępowania oraz przesłanki umorzenia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W przypadku naruszeń prawa mogących mieć wpływa na wynik sprawy Sąd zobowiązany jest uchylić akt lub czynność. Badając niniejszą sprawę w ramach wskazanych zasad i posiadanych uprawnień oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa , które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu nie doszło do naruszeń prawa, o jakich mowa w art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Sąd w niniejszej sprawie nie dokonuje wprost oceny zasadności zastosowanego prawa materialnego oraz prawa procesowego przez organ I instancji oraz przesłanek , które legły u podstaw decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych oraz odsetek. Ramy tego postępowania określone są jedynie czynnością skarżącego – złożoną skargą, domagającego się skontrolowania decyzji Prezesa ZUS w zakresie umorzenia prowadzonego postępowania w sprawie przed organem odwoławczym. Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego podatnik w granicach posiadanych i przyznanych mu przez ustawodawcę uprawnień , wynikających z obowiązującego prawa ( ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych ) realizował je przed organami , wnioskując o umorzenie posiadanych zaległości. Wobec odmowy uwzględnienia zgłoszonego wniosku przez organ I instancji dokonał czynności – złożył podanie do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy, mającej służyć kontroli instancyjnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , jednakże czynności tej zaniechał w kolejnym piśmie, którego treść wyraźnie wskazuje ,że miał on zamiar dobrowolnie rozliczyć się z zadłużenia ( in fine pisma z dnia 7.07.2009 r. ) .Czynność procesowa – cofnięcie odwołania, unicestwiła prowadzone postępowanie odwoławcze ze skutkiem umarzającym. Jak wynika z brzmienia art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Z regulacji tej wynika, ze w ramach tzw. zasady rozporządzalności strona nie jest skrępowana żadnymi normami, które uniemożliwiałyby jej dysponowanie zainicjowanym postępowaniem , aż do wydania decyzji przez organ II instancji . W stanie faktycznym sprawy decyzja merytoryczna organu II instancji w przedmiocie wniosku o umorzenie nie zapadła. Na organ odwoławczy został jednak z woli ustawodawcy nałożony obowiązek kontrolowania tego rodzaju zachowań strony w wyniku, których mogłoby dojść do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Z uzasadnienie decyzji o umorzeniu nie wynika, żeby takie organicznie zostało dostrzeżone, co oznacza, że brak było podstaw do wydania postanowienia o odmowie umorzenia postępowania odwoławczego. Podnieść przy tym należy , że skarżący niezadowolony z decyzji organu I instancji z [...] r. o odmowie umorzenia należności składkowych w każdym czasie może ponowić swój wniosek, stosownie go argumentując, wskazując, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uregulować należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny bądź też, iż zachodzi stan całkowitej nieściągalności, o jakim traktuje art. 28a ust.1 i 2 ustawy systemowej. Prawo do cofnięcia odwołania jest korelatem prawa do wniesienia odwołania. Strona ma możliwość dysponowania jej uprawnieniami materialnymi i procesowymi. Jak wynika z treści pisma cofające odwołanie ma ono charakter bezwarunkowy, co w ocenie sądu upoważniało organ do uznania ,że taka była wola Pana J. K., wyrażona w jego treści. Podniesiony w skardze podstawowy argument przemawiający przeciwko umorzeniu postępowania ten mianowicie, iż skarżącemu nie wyjaśniono w prowadzonym postępowaniu, że miał złożyć dokumenty ( dowody ) charakteryzujące jego sytuację materialną ( in fine pisma z dnia 17.08.2009 r. ) nie może stanowić o zasadności skargi albowiem podatnik został o tym w sposób wyraźny i jednoznaczny pouczony w piśmie organu z dnia 24.06.20099 r. , którego przyjęcie pokwitował 26.06.2009 roku. Organ nie ma obowiązku kilkakrotnego informowania strony o przyznanych jej uprawnieniach w zakresie składania dokumentów oraz wyjaśnień. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. , a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.