I SA/Łd 781/13

Dnia 31 lipca 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – T. C. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie. T.C., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 1.500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. Jedyny majątek małżonków stanowi dom o pow. 210 m2 w stanie surowym. Skarżący oświadczył przy tym, że jest bezrobotny i nie osiąga żadnych dochodów. Jego żona natomiast osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1900 zł brutto (800 zł netto), podkreślając, że pozostała część wynagrodzenia została zajęta przez poborcę skarbowego. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że stan materialny jego gospodarstwa jest na tyle trudny, że oboje z żoną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazał przy tym, że także sprzedaż należącej do nich nieruchomości została zablokowana przez poborcę skarbowego w związku z decyzjami podatkowymi. Ponadto skarżący dodał, że oboje z żoną wydali wszystkie posiadane oszczędności na prowadzenie spraw sądowych i ich aktualna sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów kolejnych postępowań. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 15 lipca 2013 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia przez skarżącego dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny i wydatków na podstawowe opłaty eksploatacyjne, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącego jako osoby bezrobotnej, wyjaśnienia kwestii posiadania nieruchomości wskazanych w zaskarżonej decyzji, w tym nieruchomości przy ul. A i ul. B, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje oraz przedstawiania dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wynagrodzenia żony skarżącego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 23 lipca 2013 roku nadesłał dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącego jest częściowo zasadny. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Jednocześnie podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych, dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. Skarżący jest bezrobotny i nie osiąga żadnych dochodów. Natomiast średnie miesięczne wynagrodzenie jego żony z tytułu umowy o pracę, stanowiące jedyne źródło utrzymania rodziny, wynosi 1.766,65 zł brutto (1416,62 zł netto). Przy czym jest ono objęte zajęciem komorniczym na kwotę 235,24 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie ponoszą wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi w wysokości ok. 418 zł miesięcznie. Majątek małżonków stanowią przy tym nieruchomości w postaci domu o powierzchni 210 m2 w stanie surowym oraz, jak wynika z przedłożonych aktów notarialnych – także nieruchomości (udział we współwłasności wynoszący 1/2) w postaci działki o obszarze 4 ary 84 m2 położonej w Ł. przy ul. B, a także działki położonej w Ł. przy ul. B o obszarze 2 ary 62 m2. Ponadto analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych małżonków dowodzi, że małżonkowie nie posiadają na tych rachunkach wolnych środków, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Uwzględniając przedstawione powyżej okoliczności oraz fakt, iż przed tutejszym Sądem zawisły aktualnie 2 sprawy ze skarg skarżącego, w których łączna wysokość wpisów wynosi 2.229 zł należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego w celu zachowania jego prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych, niemniej jednak skarżący wraz z żoną posiadają majątek w postaci nieruchomości, co pozwala przyjąć, że wnioskodawca posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których owe nieruchomości mogłyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Okoliczność ta nie pozwala zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości, w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. (MSi)