I SA/Łd 791/07

Dnia 26 września 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia NSA Piotr Kiss Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieuznania zarzutu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 roku 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie nieuznania zgłoszonego przez A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. zarzutu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 roku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu 22 grudnia 2005 roku wierzyciel – Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległość A Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług i skierował go do egzekucji administracyjnej. W dniu 23 grudnia 2005 roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł., występujący tym razem w roli organu egzekucyjnego, dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego w Banku PEKAO S. A. XI Oddział w Ł.. Zawiadomienie o zajęciu Bank otrzymał w dniu 23 grudnia 2005 roku. Po nieskutecznej próbie osobistego doręczenia zawiadomienia o zajęciu zobowiązanemu, w dniu 27 grudnia 2005 roku dokument ten przesłano pocztą. Przesyłka nie została podjęta w terminie, awizowano ją dwukrotnie: po raz ostatni w dniu 9 stycznia 2006 roku. Ostatecznie zawiadomienie doręczono w dniu 13 stycznia 2006 roku prezesowi zarządu spółki. Z rachunku bankowego częściowo zrealizowano zobowiązania Spółki. W dniu 20 stycznia 2006 roku zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonego obowiązku i zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec upływu 5 lat od dnia 31 grudnia 2000 roku do dnia doręczenia stronie tytułu wykonawczego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł., działając jako wierzyciel na podstawie art. 17§ 1 w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.), uznał zarzut za nieuzasadniony. Zaznaczył, iż w sprawie doszło do przerwania terminu przedawnienia wskutek zastosowania pierwszej czynności egzekucyjnej. Skarżąca spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że w niniejszej sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie doszło do zajęcia wierzytelności po myśli art. 80 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed upływem terminu przedawnienia. Podkreślił, że zawiadomienie zobowiązanego o zajęciu nie musiało nastąpić przed upływem terminu przedawnienia. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k. p. a. w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na powyższe postanowienie A Sp. z o. o. w Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 12 i 77 k. p. a. wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniosła, iż podatnika nie zawiadomiono o czynności egzekucyjnej przed upływem terminu przedawnienia, co w ocenie spółki było elementem niezbędnym dla przerwania tego terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż podane w jej zarzutach. Postanowienie organów obu instancji dotknięte jest wadą kwalifikowaną, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., skutkującą koniecznością stwierdzenia nieważności. Postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia 6 listopada 2006 r., było orzeczeniem wydanym w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawierającym stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z akt administracyjnych, a w szczególności z tytułu wykonawczego (k. 2 - 3) oraz z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego (k. 1) wynika, że Naczelnik[...]Urzędu Skarbowego w Ł. występował w sprawie niniejszej w podwójnej roli, a mianowicie wierzyciela oraz organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy wprost okoliczność tę zaznaczył (postanowienie organu II instancji – k. 25). W tych okolicznościach zajęcie przez Naczelnika stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznać należy za bezprzedmiotowe, a to z poniższych względów. Stwierdzić należy, iż w przypadku zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przepis rzeczywiście przewiduje obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela. Przyjąć jednak trzeba, iż obowiązek ten obciąża organ egzekucyjny jedynie wówczas, gdy wierzyciel jest odrębnym podmiotem od organu egzekucyjnego. Natomiast w przypadku, gdy pomiędzy wierzycielem a organem egzekucyjnym występuje tożsamość podmiotowa, zwracanie się o zajęcie stanowiska "do samego siebie" nie powinno zachodzić wobec braku logiki, jak też celowości takiego postępowania. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 2007 roku o sygn. akt I FPS 4/06, niepubl. przyjął, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, jest bezprzedmiotowe. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, na podstawie art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. pozostaje powyższym stanowiskiem związany. Reasumując, jedność organu egzekucyjnego oraz wierzyciela sprawia, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. jest bezprzedmiotowe i wydane bez podstawy prawnej. Stwierdzenie to prowadzi przy tym do oceny, iż zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. Warto zaznaczyć, że wykładnia językowa nie może być jedyną, która podlega zastosowaniu przy interpretacji przepisów prawa przez organy administracji. Na okoliczność tę zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu cytowanej wyżej uchwały. Dla przeprowadzenia subsumcji stanu faktycznego do właściwego przepisu prawa nie wystarczy oprzeć się na jego literalnym brzmieniu. Wprost przeciwnie – należy odwołać się do co najmniej trzech możliwych reguł wykładni (językowej, systemowej i funkcjonalnej) i wybrać to znaczenie przepisu, które prowadzi do logicznie akceptowalnych wniosków. Z pewnością nie można przyjąć było takiego znaczenia przepisu (opartego jedynie o reguły wykładni językowej), które zrodziło konieczność uzyskania w kwestii zgłoszonych zarzutów stanowiska wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tj. do dokonywania czynności z samym sobą. Dodatkowo podnieść należy, iż w przypadku stwierdzenia wadliwości postępowania o charakterze kwalifikowanym, wymienionej w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a. Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia nieważności aktu wydanego w takim postępowaniu. Ustawodawca nie pozostawia w tym zakresie Sądowi wyboru co do formy rozstrzygnięcia, nie daje jakiejkolwiek swobody w tym przedmiocie. Norma dekodowana z art. 145 § 1 pkt 2 p. p. s. a. jest jasna i bezwarunkowa; norma ta nakazuje stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poddębicach. O kosztach postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 200 p. p. s. a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).