I SA/Łd 798/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2007 i 2008 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 13 lipca 2009 r. A. spółka z o.o. w Ł. wystąpiła o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie 31.335,90 zł oraz za 2008 r. w kwocie 803.296,65 zł. W uzasadnieniu spółka wskazała, że na skutek uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r., w dniu [...] została wydana nowa decyzja dotycząca należnego podatku za ten okres. Na skutek tej decyzji powstała nadpłata w wysokości 248.393,- zł, a ponieważ w podatku od nieruchomości za lata 2003-2006 zaistniała niedopłata w kwocie 219.951,60 zł, do zwrotu za rok 2007 pozostawała różnica w kwocie 28.441,40 zł. Na żądaną przez podatnika za 2007 r. kwotę 31.335,90 zł składały się ponadto bezpodstawnie pobrane koszty egzekucyjne oraz odsetki od ww. różnicy. Z kolei jeżeli chodzi o część żądania dotyczącą nadpłaty podatku za 2008 r. strona wskazała, że do dnia złożenia wniosku nie doręczono jej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za ten okres. Ponieważ zatem organ podatkowy nie dotrzymał terminu trzech miesięcy, o którym mowa w art. 77 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zmianami, powoływanej dalej jako "o.p."), cały zapłacony za ten okres podatek wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi winien zostać zwrócony wnioskodawcy. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za wskazane wyżej lata 2007-2008. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie art. 79 § 1 o.p. postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może być wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie. Postępowania podatkowe w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego strony za lata 2003-2008 nie zostały zakończone. Decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za lata 2003-2006 zostały wydane w dniu [...]. Od tych decyzji strona złożyła w dniu 7 lipca 2009 r. odwołania wnosząc o ich uchylenie. Odwołania zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 15 lipca 2009 r. Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2007 r. została wydana w dniu [...]. W dniu 10 czerwca 2009 r. spółka złożyła odwołanie od tej decyzji, które zostało przekazane organowi drugiej instancji w dniu 24 czerwca 2009 r. Z kolei decyzja w przedmiocie określenia podatku od nieruchomości za 2008 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, została wydana przez organ pierwszej instancji w dniu [...]. Podsumowując Prezydent Miasta wskazał, że do rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nadpłaty konieczne jest uprzednie skonkretyzowanie zobowiązania w podatku, którego nadpłata dotyczy. W niniejszej sprawie dopiero po zakończeniu postępowań, w których decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych za lata 2003-2008 staną się decyzjami ostatecznymi, mogą być wydane decyzje w przedmiocie nadpłaty podatku. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony podniósł zarzut naruszenia art. 77 § 3-4, art. 165a i art. 207 § 2 o.p. W jego ocenie wniosek, z którym wystąpił podatnik dotyczył wykonania czynności materialno-technicznej zwrotu nadpłaconego podatku. Podatnik nie żądał natomiast wszczęcia postępowania podatkowego. Ponieważ organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że nie ma podstaw do zwrotu, tj. odmówił przyznania, że stronie przysługuje określone uprawnienie, powinien był w takiej sytuacji wydać decyzję, czyli rozstrzygnąć merytorycznie indywidualną sprawę podatnika. Pełnomocnik podtrzymał ponadto stanowisko, iż w świetle art. 77 § 3-4 o.p. podatnikowi przysługiwało w sprawie prawo domagania się zwrotu nadpłaconego podatku. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zakwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w istocie powtórzył stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponownie odwołał się do treści art. 79 o.p. i wynikającego zeń kategorycznego zakazu wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w czasie trwania postępowania w zakresie określenia zobowiązania podatkowego za ten sam okres. W skardze na to postanowienie pełnomocnik spółki, wnosząc o jego uchylenie, podniósł zarzut naruszenia: - art. 5 o.p. poprzez uznanie, iż wniosek strony skarżącej dotyczył stwierdzenia nadpłaty w zakresie zobowiązania podatkowego, co do którego toczyło się postępowanie podatkowe; - art. 79 § 1 o.p. poprzez utrzymanie na tej podstawie postanowienia organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy wniosek strony nie dotyczył stwierdzenia nadpłaty ale jej zwrotu, a ponadto nie dotyczył zobowiązania, co do którego toczyło się postępowanie podatkowe, lecz kwoty przenoszącej to zobowiązanie; - art. 77 § 3 i § 4 o.p. przez odmowę zastosowania tych przepisów w niniejszej sprawie; - art. 122, 187 § 1 oraz 191 o.p. przez naruszenie zasady prawdy materialnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony ponownie podniósł, że istotą żądania strony był zwrot nadpłaconego podatku, w sytuacji, o której stanowił art. 77 § 3 i § 4 o.p. Pełnomocnik podkreślił, że wniosek ten od początku został błędnie potraktowany przez organy podatkowe jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty złożony w oparciu o art. 79 § 1 o.p. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo. W pierwszym rzędzie podnieść wypada, że żądanie strony, zawarte we wniosku inicjującym postępowanie organu dotyczyło odmiennej kwestii niż ta, która stała się przedmiotem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Strona skarżąca konsekwentnie, od początku niniejszego postępowania domaga się zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2007 i 2008, tymczasem organy podatkowe, z równą konsekwencją odmawiają wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w tym podatku za wymienione lata. Zdaniem sądu stanowisko organów podatkowych jest błędne. Art. 79 § 1 o.p., stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia organu II instancji nie ma zastosowania w sprawie. Reguluje on bowiem sytuację, w której strona postępowania występuje z żądaniem stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji, gdy trwa kontrola podatkowa lub postępowanie wymiarowe w zakresie zobowiązania, w którym strona upatruje istnienia nadpłaty. Cel tego rodzaju uregulowania jest jasny. Daje ono prymat postępowaniu wymiarowemu i zapobiega istnieniu w obrocie prawnym obok siebie decyzji wymiarowej i decyzji stwierdzającej nadpłatę. Wydanie decyzji wymiarowej wyklucza możliwość składania wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zaś wysokość zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji podatnik zwalczać w drodze instancyjnej względnie inicjując postępowania nadzwyczajne. Regulacja jednak zmienia się – jak w rozpoznawanej sprawie – wówczas, gdy decyzja wymiarowa, mocą której określono zobowiązanie podatkowe, zostanie uchylona. Wówczas, zgodnie z art. 77 § 1 punkt 1 litera b o.p. zdarzeniem kreującym istnienie nadpłaty staje się owo uchylenie decyzji wymiarowej. Nie ma wówczas potrzeby występowania z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, bo istnienie nadpłaty jest już stwierdzone uchyleniem decyzji wymiarowej. Już wówczas, bowiem spełnia się przesłanka istnienia nadpłaty, o której mowa w art. 72 § 1 punkt 1 o.p. (nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek),wobec czego nie ma potrzeby toczyć sporu z organem o stwierdzenie jej istnienia. Tak więc wniosek w trybie art. 77 jest wnioskiem o zwrot nadpłaty a nie żądaniem wszczęcia postępowania o jej stwierdzenie, zaś obowiązkiem organu, w przypadku jego zgłoszenia jest zbadanie przesłanki zwrotu nadpłaty, którą przewiduje art. 77 § 1 o.p., to jest uchylenia decyzji wymiarowej, z której wynikała wysokość zobowiązania podatkowego. W przypadku ziszczenia się owej przesłanki organ ma obowiązek zwrócić podatnikowi nadpłatę, zaś jej wysokość jest uzależniona od zachowania terminów o których mowa w art. 77 § 3 i § 4 o.p. Redakcja omawianego przepisu, a zwłaszcza uzależnienie obowiązku i terminu zwrotu nadpłaty oraz jej wysokości od zachowania określonych w nim okresów czasu wskazuje jednoznacznie, że zwrot nadpłaty przysługuje podatnikowi zwłaszcza wówczas, gdy uchylona zostanie nieostateczna decyzja wymiarowa. Zresztą w odmiennym przypadku ochrona podatnika przed zwłoką organów w zwrocie nadpłaty ustanowiona w omawianym przepisie stałaby się iluzoryczna, co dodatkowa wskazuje na konieczność jego stosowania także do uchylonych decyzji nieostatecznych. Jedynie na marginesie sąd zaznacza, że powyższe rozważania dotyczą zasadności żądania strony skarżącej domagającej się zwrotu nadpłaty, a nie jej wysokości regulowanej, jak wyżej wskazano w art. 77 § 3 i § 4 o.p. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji. P.Pij.