I SA/Łd 80/14

Dnia 14 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie zaliczenia kwoty ze zwrotu w podatku od towarów i usług za sierpień 2012 roku na zaległość w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 rok i 2008 rok oraz na odsetki stałe od niezapłaconych w terminie zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień i październik 2011 roku oraz na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 roku postanawia: 1. przyznać skarżącemu – A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. B. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie zaliczenia kwoty ze zwrotu w podatku od towarów i usług za sierpień 2012 r. na zaległość w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2007 i 2008 r. oraz na odsetki stałe od niezapłaconych w terminie zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za wrzesień i październik 2011 r. oraz na zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką I. B.. Matka osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 1.000 zł. Jej majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 42 m2. Skarżący ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a jego dochody w całości pochłaniają wydatki związane z prowadzoną działalnością w postaci m.in. opłat ZUS, "placowego", podatków, usług księgowych, serwisu kasy fiskalnej, zakupu paliwa, opłat za energię elektryczną, opłat parkingowych i ubezpieczenia samochodu. Skarżący wskazał przy tym, że z uwagi na schorzenia matki, rodzina ponosi wydatki na zakup lekarstw i rehabilitację. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 21 lutego 2014 r. wezwano wnioskodawcę do jednoznacznego określenia kwoty dochodu (straty) miesięcznego brutto osiąganego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (zgodnie z rubryką nr 10 urzędowego formularza PPF), określania kwoty wydatków przeznaczanych na opłaty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, utrzymanie rodziny, podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich 3 miesięcy - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał dokumenty dotyczące wydatków na leki i opłaty eksploatacyjne, deklaracje VAT-7, dokumenty bankowe potwierdzające dokonanie wpłat gotówkowych, blankiety dotyczące płatności składek w ZUS oraz odcinek określający kwotę świadczenia przysługującego jego matce i B. B., zamieszkującemu pod tym samym adresem. Oświadczył przy tym, że jego matka nie posiada rachunków bankowych. Skarżący zaś nie posiada środków na rachunku bankowym. W związku z nadesłanymi dokumentami zarządzeniem z dnia 21 marca 2014 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie, kim dla niego jest zamieszkujący pod tym samym adresem B. B. oraz czy pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ewentualnie w jakiej wysokości partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, które wspólnie zajmują, wskazanie roku produkcji posiadanego samochodu Opel Combo, nadesłanie odpisu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące styczeń i luty 2014 r. oraz aktualnego zeznania podatkowego wnioskodawcy (za 2012 lub 2013 r.) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że B. B. jest jego ojcem i zamieszkuje wspólnie z rodziną. Ojciec partycypuje w kosztach utrzymania wspólnie z matką. Skarżący podał przy tym, że stan jego konta bankowego wynosi -7,98 zł, rok produkcji Opla Combo to 2002 r. Skarżący nie załączył jednak odpisu z księgi przychodów i rozchodów za styczeń-luty 2014 r., nie nadesłał też aktualnego zeznania podatkowego. W kwestii zaś wyciągów bankowych wskazał, że prosi, aby Sąd zwrócił się o te wyciągi do A Banku w Ł.. Postanowieniem z 9 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że stan jego konta bankowego wynosi – 7,98 zł, a nie jak błędnie wskazano w postanowieniu -798 zł. Wniósł by nie łączono jego dochodów z dochodami rodziców. Skarżący podkreślił, że nie stać go na opłacenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Z treści art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami – I. B. i B. B.. Matka osiąga dochód z tytułu renty w wysokości 1.000 zł, a ojciec w kwocie 1.075,39 zł. Oboje partycypują w kosztach utrzymania rodziny, w szczególności – jak wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 1522/13, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu - matka skarżącego ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i podstawowymi opłatami w łącznej kwocie ok. 957 zł. Z kolei dla skarżącego istotne obciążenie stanowią wydatki związane z płatnością składek ZUS, które łącznie w okresie od września do grudnia 2013 r. opiewały na kwotę 3.080,94 zł. Skarżący, jak podaje, ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż miesięczne przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie od października do grudnia 2013 r. wahały się w granicach od 19.202 zł do 20.214 zł. Natomiast w styczniu 2014 r. dochód ten stanowił kwotę 1.549,31 zł (według załączonego rozliczenia – Roczna struktura dochodu dla roku 2014 –k. 28). Ponadto w tym kontekście uwagę zwraca fakt, iż skarżący, nie nadesłał wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, ani na wezwanie referendarza ani w załączeniu do sprzeciwu. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty bankowe potwierdzają jedynie kwotę dokonywanych przez skarżącego wpłat gotówkowych w łącznej wysokości 2.739,23 zł w okresie od listopada 2013 r. do lutego 2014 r. Nie dokumentują one zatem w żadnej mierze rzeczywistego salda posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego. Fakt ten, wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie nakłada na Sąd obowiązku wystąpienia do banku po stosowne wyciągi z rachunków bankowych, gdyż to rolą skarżącego jest wykazanie spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, a zatem wyłącznie na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia wyciągów z tychże rachunków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznać należało, że skarżący nie przedstawiając wyciągów z rachunku bankowego, odpisu z księgi przychodów i rozchodów za styczeń-luty 2014 r. oraz aktualnego zeznania podatkowego nie wykazał, że obecnie ponosi stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić przy tym należy, że to w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Wbrew zarzutom podnoszonym w sprzeciwie fakt, iż rodzice uczestniczą w kosztach prowadzenia gospodarstwa domowego ma istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych skarżącego, bowiem ponoszenie części tych kosztów przez inne osoby powoduje, że skarżącemu pozostaje więcej środków, niż wówczas, gdyby wydatki na utrzymanie ponosił w całości samodzielnie. Mając na uwadze brak wyczerpującego przedstawienia przez skarżącego jego sytuacji finansowej oraz fakt powiększenia budżetu rodziny o dochód ojca skarżącego, Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co tym samym uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Niemniej jednak w ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, poniesienie przez skarżącego całkowitych kosztów postępowania w niniejszej sprawie wiązałoby się z istotnym ograniczeniem możliwości poczynienia niezbędnych dla rodziny wydatków związanych z utrzymaniem, rehabilitacją oraz zakupem lekarstw dla matki i ojca skarżącego i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy, aczkolwiek jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych podyktowana jest obowiązkiem partycypacji strony w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dokonywane cyklicznie przez skarżącego wpłaty na rachunek bankowych (tytułem: "zasilenie konta") pozwalają przyjąć, że w ramach przychodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący jest w stanie wygospodarować ich część na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co tym samym uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Dodatkowo za taką oceną możliwości płatniczych skarżącego przemawia fakt, iż wykazany dopiero na obecnym etapie postępowania dochód uzyskiwany przez ojca skarżącego, niewątpliwie zwiększa kwotę budżetu domowego 3-osobowej rodziny, umożliwiając tym samym skarżącemu uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. mko