I SA/Łd 800/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. H. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi I. H. i A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zaległego podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 oraz umorzenia odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 3 listopada 2017r. W dniu 12 lipca 2017 roku I. H. i A. H. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] roku odmawiającą skarżącym rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 oraz umorzenia odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego i akt sprawy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, w którym pozostaje jeszcze dwóch synów. Źródłem utrzymania rodziny jest renta pobierana przez skarżącego, której wysokość w związku z potrąceniami komorniczymi wynosi 687 zł netto miesięcznie, świadczenie 500+ w wysokości 1000 zł miesięcznie zasiłek rodzinny w wysokości 219 zł. miesięcznie, a także dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, który w 2017 roku do czerwca wynosił średnio 1.900 zł miesięcznie (deklaracje VAT-7, informacja podatkowa). Skarżący jest właścicielem dwóch niezabudowanych działek położonych w P. przy ul. A 70 i 72 o łącznej pow. 4.392 m2 oraz zabudowanej nieruchomości przy ul. B 23 na której skarżąca prowadzi swoją działalność gospodarczą. Państwo H. są także użytkownikami wieczystymi będącej przedmiotem sporu w sprawie niniejszej zdewastowanej nieruchomości przy ul C w P. o pow. 6.320 m2. Skarżący oświadczyli, że nie uzyskują żadnych dochodów z posiadanych nieruchomości. Małżonkowie nie mieszkają wspólnie lecz każde u swoich rodziców. Nie udokumentowali także faktu ponoszenia jakichkolwiek opłat za mieszkanie bądź innych wydatków niezbędnego utrzymania. A. H. oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, I. H. oświadczyła, że nie ma rachunku na potrzeby swojej działalności gospodarczej przedstawiła jedynie zestawienie wybranych transakcji ze swojego rachunku bankowego na które składają się wpłaty z tytułu programu 500+ oraz zasiłku rodzinnego. Małżonkowie oświadczyli, że z pomocą rodziców spłacają zaległości podatkowe w ratach po 2.000 zł miesięcznie jednak okoliczności tej nie udokumentowali. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku skarżących I. H. i A. H. przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawcy dysponują stałymi miesięcznymi dochodami, nie wykazali także okoliczności ponoszenia jakichkolwiek wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, które według oświadczeń złożonych w toku postępowania podatkowego pokrywane są przez ich rodziców. Wobec powyższego referendarz uznał, że dochód rodziny na poziomie ok. 3.600 zł netto miesięcznie, pozwala na wygospodarowania kwoty 250 zł stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi i ewentualnie dalszych kosztów sądowych, których wysokość będzie już niższa. Ponadto wskazano, że wątpliwości w zakresie rzeczywistej kondycji finansowej gospodarstwa domowego skarżących pogłębił fakt nie przedstawienia mimo wezwania kompletnego wyciągu z rachunku bankowego skarżącej. We wniesionym sprzeciwie I. H. wskazała, że nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, a ponadto małżonkowie nie mieszkają wspólnie. Podatniczka oświadczyła, że jej małżonek mieszka u swoich rodziców i tam korzysta z wyżywienia. Strona mieszka zaś z matką, która pomaga udzielając lokum, pokrywając częściowo koszty wyżywienia Wnioskodawczyni oraz jej dzieci. Ponadto wskazała, że z mężem podejmują wspólne decyzje dotyczące dzieci i wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zwartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Z akt sprawy wynika, że źródłem utrzymania rodziny małżonków H., (zamieszkujących osobno zgodnie ze złożonym oświadczeniem) jest renta pobierana przez skarżącego, której wysokość w związku z potrąceniami komorniczymi wynosi 687 zł netto miesięcznie, świadczenie 500+ w wysokości 1000 zł miesięcznie zasiłek rodzinny w wysokości 219 zł. miesięcznie, a także dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, który w 2017 roku do czerwca wynosił średnio 1.900 zł miesięcznie Skarżący jest właścicielem dwóch niezabudowanych działek położonych w P. przy ul. A 70 i 72 o łącznej pow. 4.392 m2 oraz zabudowanej nieruchomości przy ul. B 23 na której skarżąca prowadzi swoją działalność gospodarczą. Państwo H. są także użytkownikami wieczystymi będącej przedmiotem sporu w sprawie niniejszej zdewastowanej nieruchomości przy ul C w P. o pow. 6.320 m2. Skarżący oświadczyli, że nie uzyskują żadnych dochodów z posiadanych nieruchomości. Ponadto, mimo jasno sformułowanego wezwania nie udokumentowali zarówno opłat za mieszkanie, jak i innych wydatków niezbędnego utrzymania rodziny, jak również ponoszenia kosztów ratalnej spłaty 2000 zł miesięcznie na poczet zaległości podatkowej, co deklarowali w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Okolicznością nie pozwalającą na prawidłową ocenę kondycji finansowej skarżącej jest także fakt nadesłania jedynie zestawienia wybranych transakcji z rachunku bankowego I. H., nie zaś przedstawienia wyciągu za ostatnie dwa miesiące, do czego strona była zobowiązana zgodnie z zarządzeniem z dnia 22 września 2017r. Po dokonaniu analizy całości nadesłanych w ocenie Sądu należało uznać, że strona skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Należy podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Samo oświadczenie strony, że pozostaje w sytuacji, która nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, nie daje podstaw, aby przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji przyjąć należy, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. Powyższe okoliczności wskazują na to, że strona jest wstanie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi w kwocie 250 zł. W związku z tym sąd – na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. DB