I SA/Łd 800/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: Referent stażysta Anna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi I. H. i A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległego podatku od nieruchomości za lata 2008 - 2016 oraz umorzenia odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] . Prezydent Miasta P. odmówił I. H. i A. H. rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 w łącznej kwocie 287.597,96 zł oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie 100.662 zł i opłaty prolongacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania podatników zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że I. H. prowadzi od grudnia 2015 r. działalność gospodarczą w zakresie obróbki metali i nakładania powłok na metale. Działalność jest prowadzona na nieruchomości przy ul. A 23 w P. Na rozpoczęcie działalności otrzymała dofinansowanie w formie dotacji ze Starostwa Powiatowego w P. w kwocie 22.000 zł. W 2015 r. dochód z działalności wyniósł 6.457,20 zł brutto. W okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. dochód z działalności wyniósł 8.011,49 zł. Pani I. H. pobiera świadczenia na dwoje dzieci - zasiłki rodzinne oraz świadczenia wychowawcze w łącznej kwocie 1.207 zł na miesiąc. A. H. z dniem 10 lipca 2015 r. zawiesił działalność gospodarczą którą prowadził od 1992 r. na nieruchomości przy ul. A 23 w P.. Pan A. H. ma problemy zdrowotne. Obecnie przebywa na rencie chorobowej. Zgodnie z decyzją ZUS z dnia 19 lipca 2016 r. świadczenie miesięczne wynosi od 1 sierpnia 2016 r. 910,72 zł netto. A. H. posiada samochód ciężarowy marki VW T4 z 1994 r., dwa samochody marki Nissan Patrol z 1996 r. i 1997 r. oraz dwie przyczepy. I. i A. H. są ponadto użytkownikami wieczystymi zabudowanej nieruchomości o pow. 6.320,90 m2, położonej w P.. przy ul. B -ul. C, na której znajduje się budynek niemieszkalny o pow. 4.592,00 m2, nabytej w 2002 r. od Syndyka masy upadłości "A". Budynek jest w złym stanie technicznym. W decyzjach w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości przedmiotowy budynek i grunty opodatkowane zostały jako grunty i budynki pozostałe. Według oświadczenia Pana A. H., na nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Starania mające na celu zbycie ww. nieruchomości lub jej wydzierżawienie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Małżonkowie I. I A. H. nie mieszkają razem. Jak wyjaśnili, jest to uwarunkowane względami osobistymi oraz tym, by nie generować dodatkowych kosztów. Pani I. H. z dziećmi mieszka u swoich rodziców przy ul. D 99 w P.., natomiast Pan A. H. mieszka u swoich rodziców przy ul. A 31C w P.. Podatnicy nie ponoszą kosztów utrzymania, bowiem te koszty pokrywane są przez ich rodziców. Pani I. H. "dokłada się do zakupów spożywczych." Matka A. H. pokrywa koszty prywatnego przedszkola, do którego uczęszcza B. H. Rodzice skarżących deklarują pomoc w spłacie zadłużenia z tytułu podatku od nieruchomości, dotyczącego nieruchomości położonej w P.. przy ul. B. Mogą to być jednak tylko "drobne kwoty", wygospodarowane w miarę możliwości, bowiem są emerytami, ponoszą wydatki związane z utrzymaniem własnych nieruchomości, swoich rodzin, a dodatkowo dzieci i wnuków (to stanowi już znaczną pomoc), ponoszą wydatki na leczenie. Zdanie organu w sprawie nic nie wskazuje na to, by trudności w uregulowaniu zaległości podatkowych były "incydentalne" lub by w ostatnim czasie wystąpiły jakieś zdarzenia losowe, które uniemożliwiłyby spłatę zaległości. Przyznają to sami podatnicy, którzy wskazują iż od kilku lat nie mogą znaleźć dzierżawcy ani zbyć zadłużonej nieruchomości, tym bardziej, że znajdujący się tam budynek jest w złym stanie technicznym. Wskazano, że iż już w momencie nabycia w 2002 r. od "A" Spółka z o.o. w P. w upadłości, prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. B w P.. oraz prawa własności znajdującego się na niej budynku, obiekt ten był w "złym stanie technicznym" (okoliczność ta znana była SKO z akt wcześniej prowadzonej sprawy dotyczącej umorzenia zaległego podatku od tej nieruchomości za lata 2008 – 2014). Nabywając taką nieruchomość podatnicy musieli się liczyć z koniecznością poniesienia na nią określonych nakładów, by można było prowadzić na niej działalność gospodarczą lub udostępnić ją innym podmiotom. Poza tym podejmując decyzję o nabyciu nieruchomości podatnicy powinni być świadomi tego, że będą obowiązani uiszczać podatki oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Niekorzystna koniunktura i sytuacja ekonomiczna w kraju dotyka większości podatników. Niepowodzenia finansowe, czy też nietrafione inwestycje nie mogą skutkować obowiązkiem udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych. Sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej i podatkowej jest przerzucanie ciężaru podjętych decyzji co do inwestycji majątkowych, z którymi wiążą się obciążenia publiczno-prawne, na budżet Państwa czy gminy, a w konsekwencji na ogół społeczeństwa. Argumentacja podatników, iż obecna sytuacja spowodowana została kryzysem gospodarczym w kraju jest mało wiarygodna, bowiem problemy z zapłatą należnego podatku od nieruchomości położonej w P.. przy ul. B wystąpiły już od chwili jej nabycia. W latach 2003 - 2007 zobowiązania podatkowe były na wnioski podatników wielokrotnie rozkładane na raty. Od 2008 r. zobowiązani zaprzestali płacenia należnego podatku od ww. nieruchomości, co spowodowało dodatkowo, iż mają też do uregulowania odsetki. Zapłata podatku od innych posiadanych przez podatników nieruchomości następuje z opóźnieniem. W przedmiotowej sprawie organ I instancji, na podstawie ww. materiału dowodowego, ocenił przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Działając w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego przyjął, że nie ma podstaw do udzielenia ulg na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Sytuacja skarżących nie jest konsekwencją nieprzewidzianych zdarzeń losowych, które miałyby miejsce w ostatnim czasie. Kolegium wiadomym jest z urzędu, z prowadzonego w latach 2014 -2015 postępowania dotyczącego udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych, iż już wtedy Pan A. H. wskazywał na problemy zdrowotne oraz brak dochodów z prowadzonej wówczas działalności gospodarczej. Nic więc nie wskazuje na to, by problemy zdrowotne czy finansowe skarżącego miały charakter incydentalny. Wręcz przeciwnie, można zaobserwować pewną poprawę w sytuacji dochodowej skarżących. A. H. ma przyznaną rentę, zaś I. H. rozpoczęła w grudniu 2015r. prowadzenie działalności gospodarczej, która przynosi dochody, chociaż niewielkie. Miesięczne dochody I. i A. H. kształtują się na poziomie 1.912,16 zł (renta oraz średni miesięczny dochód z działalności gospodarczej). Oprócz tego I. H. pobiera świadczenia na dwoje dzieci z MOPR w P. (miesięcznie jest to kwota 1.207 zł). Posiadane środki nie pozbawiają ich możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny, tym bardziej, że nie ponoszą kosztów utrzymania, bowiem te pokrywane są przez ich rodziców, u których mieszkają. Izabela i A. H. posiadają zabezpieczenie majątkowe, czego brakuje wielu rodzinom. A. H. jest właścicielem niezabudowanych działek położonych w P.. przy ul. E 70 i 72 o łącznej pow. 4.392 m2 oraz zabudowanej nieruchomości o pow. 1.392 m2, położonej w P.. przy ul. A 23, na której I. H. prowadzi działalność gospodarczą. Małżonkowie są też użytkownikami wieczystymi zabudowanej nieruchomości o pow. 6.320,90 m2 położonej w P.. przy ul. B. Posiadają też majątek ruchomy (samochody, przyczepy). Mogą też liczyć na pomoc rodziców i z takiego wsparcia korzystają. Według oświadczeń podatników, nie zalegają z opłacaniem składek ZUS oraz podatkiem do Urzędu Skarbowego. Podkreślono, iż wyjątkowy charakter ulg w spłacie zaległości podatkowych - rozłożenia zaległości na raty, umorzenie odsetek od zaległości - stanowi wyłom od zasady powszechności opodatkowania. To też powoduje, że okoliczności przedstawiane przez skarżących nie mogą stanowić podstawy do ich udzielenia. Choroba A. H., czy też fakt urodzenia przez I. H. drugiego dziecka (nastąpiło to w 2012 r.), nie są okolicznościami nadzwyczajnymi, które mogłyby stanowić przesłankę do udzielenia wnioskowanych ulg. Podatnicy wystąpili z wnioskiem o udzielenie ulg w postaci rozłożenia zaległości na raty po 2000 zł oraz umorzenie odsetek i opłaty prolongacyjnej. W ocenie SKO organ I instancji odmawiając udzielenia wnioskowanych ulg, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Należy podkreślić, że w przypadku podatników ubiegających się o udzielenie ulg w spłacie zaległości podatkowych w postaci rozłożenia tych zaległości na raty oraz umorzenia odsetek, o ważnym interesie podatnika muszą decydować zobiektywizowane kryteria, a nie subiektywne przekonanie o konieczności udzielenia wnioskowanych ulg (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 211/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie: CBOSA). Rozgraniczenie sprzecznych interesów osób ubiegających się o udzielenie ulg oraz budżetu gminy i danie priorytetu jednemu z nich, na tle okoliczności konkretnej sprawy, jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Ważąc słuszny interes podatnika organ musi rozważyć także interes publiczny - interes fiskalny państwa (samorządu lokalnego), jak i interes innych podatników, którzy mimo niekiedy trudnej sytuacji materialnej i finansowej wywiązują się ze swoich obowiązków podatkowych. Dodać należy, na co też zwrócił uwagę organ podatkowy I instancji, iż przy podjęciu decyzji o rozłożeniu zaległości na raty, musi istnieć pewność, że podatnik będzie miał realne szanse spłacać zaległości podatkowe wedle ustalonych zasad. Wysokość ustalonych do spłaty rat musi mieć pokrycie w udokumentowanych dochodach podatników. Inaczej pomoc będzie miała charakter iluzoryczny. Zadeklarowana przez skarżących wysokość rat po 2.000 zł z terminem płatności na koniec każdego miesiąca, pochłonęłaby całe ich dochody (bez świadczeń na dzieci), a przecież skarżący mają też do uregulowania bieżące zobowiązania podatkowe od posiadanych przez nich nieruchomości, nie mówiąc o innych należnościach (ZUS, podatek dochodowy). W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję I. H. oraz A. H. wnieśli o jej uchylenie. Skarżący podnoszą, iż nieruchomość położoną w P.. przy ul. B nabyli w 2002 r., kiedy A. H. był zdrowy. Chorować zaczął od 2008 r. i nie mógł wykonywać żadnej pracy. Najpierw przebywał na zwolnieniach lekarskich, otrzymywał zasiłek rehabilitacyjny, a od lipca 2015 r. przebywa na rencie w związku z chorobą zawodową. Skarżący zaznaczają, iż nie mieszkają razem, gdyż nie posiadają własnego mieszkania, a na wynajęcie mieszkania ich nie stać. Wyjaśniają też, iż ustnie informowali, że budynek przy ul. B nie jest podłączony do wodociągu, dlatego też nie posiadają faktur za zażycie wody. Zużycie energii jest małe, gdyż energia służy tylko do oświetlenia zewnętrznego i podłączonego alarmu (budynek był kilkakrotnie okradany, a organy ścigania nie ustaliły sprawców). Niemożność wydzierżawienia lub sprzedania nieruchomości powoduje, że nie przynosi ona dochodów, a generuje zaległości podatkowe. Dalej skarżący podnoszą, iż korzystają z pomocy rodziców, którzy są starszymi schorowanymi ludźmi i ponoszą wydatki na leczenie. Skarżący uważają, iż w ich przypadku występuje ważny interes podatnika, uzasadniający rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Jako obiektywne i nadzwyczajne przypadki wskazują na chorobę A. H., nieplanowaną ciążę I. H., choroby rodziców - rak, udar, śmierć, a także sytuację ekonomiczną w kraju i na świecie. Skarżący dodają, iż I. H. prowadzi działalność usługową (czyszczenie strumieniowo - ścierne) na nieruchomości należącej do A. H., położonej w P.. przy ul. A 23. Uzyskane z działalności dochody przeznacza na spłatę zobowiązań podatkowych. Skarżący wskazują, iż ich syn K. H. stanie się pełnoletnim w ciągu 5 lat, podejmie pracę i pomoże im spłacać zadłużenie. Spłata zadłużenia nastąpi więc w terminie krótszym niż wyliczył to Urząd (16 lat). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Zarzutom skargi nie można w części odmówić słuszności. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że przed sądem administracyjnym następuje ocena prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd administracyjny uznał, że narusza ona przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne (w tym podatkowe) prowadzone przed wydaniem przez organ decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek taki wynika w szczególności z treści przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm.). W szczególności organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.). Skarżący wystąpili z wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej w postaci rozłożenia na raty (po 2000 zł miesięcznie) zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 oraz umorzenie odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej. W toku postępowania organy wyjaśniły sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową wnioskodawców wskazując w szczególności, że sytuacja finansowa wnioskodawców jest trudna a w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 O.p. Jako zasadniczą przyczynę odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi wskazano brak pewności, że podatnicy będą mieli realne szanse na spłatę rat w wysokości po 2000 zł. Organy podniosły, że ustalone raty muszą mieć pokrycie w udokumentowanych dochodach strony, inaczej pomoc będzie miała charakter iluzoryczny. W ocenie organów wnioskodawcy z uwagi na wielkość swoich dochodów i bieżących zobowiązań nie są w stanie spłacać rat w kwocie 2000 zł miesięcznie. Tymczasem założenie to nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Już w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. organ I instancji wskazał, że wnioskodawcy w okresie 3 miesięcy (od 31.10.2016r. do 31.01.2017r.) dobrowolnie uiścili na poczet zaległości podatkowej łącznie kwotę 9.700 zł. W odwołaniu od tej decyzji podatnicy wskazali na kolejną wpłatę w kwocie 2.000 zł w lutym 2017r., a organ drugiej instancji nie zakwestionował tej okoliczności. W skardze do sądu administracyjnego jak i w piśmie procesowym z dnia 26 marca 2018r. skarżący wskazali, że dokonują kolejnych wpłat w kwotach po 2000 zł miesięcznie, a łączna suma wpłat wyniosła 35.700 zł. Okoliczność ta wymaga zweryfikowania i poddaje w wątpliwość ustalenie, że skarżący nie będą w stanie uiszczać rat w kwotach po 2000 zł miesięcznie. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że rozłożenie całej zaległości na raty po 2000 zł miesięcznie nie jest dopuszczalne, gdyż okres spłaty zaległości przekroczyłby 16 lat. Jednak nie ma przeszkód prawnych, aby ustalić spłatę zaległości w zaproponowanych ratach przez okres np. kilku lat i ustalić termin płatności pozostałej kwoty w całości. Oczywiście wymagałoby to zbadania, czy wnioskodawcy w przyszłości będą mieli możliwość dokonania spłaty zaległości, a w szczególności jaki są perspektywy osiągnięcia wyższych dochodów z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Skarżący nie uchylają się od spłaty istniejących zaległości, podejmują duży wysiłek, aby chociaż w części je uregulować i taka podstawa zasługuje na wsparcie. Mając powyższe na uwadze, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) należało orzec jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżących należy w pierwszej kolejność ustalić aktualną kwotę zaległości w podatku od nieruchomości, wyjaśnić czy wnioskodawcy w dalszym ciągu dokonują wpłat w zaproponowanych ratach oraz bliżej wyjaśnić, jakie są perspektywy osiągnięcia przez wnioskodawców wyższych dochodów w przyszłości, a także, czy podejmują oni aktywne działania mające na celu zbycie, czy wynajęcie nieruchomości z posiadaniem której związana jest zaległość podatkowa. Dopiero po bliższym wyjaśnieniu tych okoliczności możliwa będzie ponowna ocena wniosku o udzielenie wskazanej przez podatników ulgi podatkowej. P.C.