I SA/Łd 808/12

Dnia 1 października 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2/ odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A.B. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał jedynie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką I.B. Matka osiąga dochód z tytułu bardzo niskiej renty. Jej majątek stanowi mieszkanie o pow. 42 m2. On zaś ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast jego przychody i dochody w całości pochłaniają wydatki związane z prowadzoną działalnością w postaci opłat ZUS, "placowego", podatków, serwisu kasy fiskalnej, zakupu ropy, opłat za energię elektryczną, gdyby nie pomoc matki, zaprzestałby prowadzenia tej działalności. Skarżący wskazał przy tym na schorzenia matki i konieczność zakupu lekarstw. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 5 września 2012 roku wezwano wnioskodawcę do udokumentowania faktu ponoszenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poprzez nadesłanie stosownych deklaracji podatkowych (np. VAT-7 za trzy ostatnie miesiące), wskazanie kwoty renty pobieranej przez jego matkę, określania kwoty wydatków przeznaczanych na utrzymanie rodziny, podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw oraz nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich 3 miesięcy, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 17 września 2012 roku nadesłał dokumenty dotyczące jedynie wydatków na leki i opłaty eksploatacyjne, zeznanie podatkowe PIT-36 oraz odcinek określający kwotę świadczenia przysługującego jego matce. Do pisma nie załączył jednak żadnych dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (np. deklaracji podatkowych VAT-7 za trzy ostatnie miesiące), nie nadesłał także wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką I.B. Matka osiąga dochód z tytułu renty w wysokości 1143,14 zł. Ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i podstawowymi opłatami w łącznej kwocie ok. 704 zł. Skarżący, jak podaje, ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i pozostaje na utrzymaniu matki. Uwagę jednak zwraca fakt, że skarżący w żadnej mierze nie udokumentował faktu ponoszenia tejże straty. W szczególności skarżący nie nadesłał deklaracji podatkowych VAT-7 za 3 ostatnie miesiące. Z całą przy tym pewnością w kategoriach realizacji tego obowiązku nie można traktować nadesłania zeznania podatkowego za 2011 r., zwłaszcza, że z zeznania tego wynika, iż w roku tym skarżący osiągnął dochód w wysokości 23.918 zł. Ponadto podkreślić należy, że skarżący nie nadesłał także wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym zwłaszcza rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznać należało, że skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego zarządzeniem Referendarza sądowego obowiązków, nie przedstawił bowiem ani deklaracji podatkowych VAT-7, ani wyciągów z rachunku bankowego. W tej sytuacji brak wyciągów z rachunków bankowych oraz wskazanych deklaracji czyni niewiarygodnym twierdzenie skarżącego o stratach z prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślić przy tym należy, że to w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Wychodząc z powyższych przesłanek, uwzględniając kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (100 zł), Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co tym samym uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Niemniej jednak w ocenie Referendarza sądowego w świetle przedstawionych okoliczności poniesienie przez skarżącego całkowitych kosztów postępowania w niniejszej sprawie wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego oraz rodziny (matki) i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy, choć jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Jednocześnie Referendarz sądowy zwraca uwagę, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych podyktowana jest obowiązkiem partycypacji strony w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wysokość wpisu od skargi (100 zł) pozwala przyjąć, że w ramach przychodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący będzie w stanie wygospodarować niewielką ich część na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)