I SA/Łd 808/13

Dnia 2 sierpnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – M. C. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.C., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 2.000 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.294,37 zł netto. Jest współwłaścicielem domu letniskowego o powierzchni 70 m2 i działki o powierzchni 1.040 m2. A ponadto jego majątek stanowią akcje firmy A o wartości 1.000 zł oraz udział we współwłasności nieruchomości o powierzchni około 2500 m2, którą określił jako "rezerwę pod drogę". W uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo podniósł, że miesięczna kwota potrąceń z jego emerytury związanych z decyzjami podatkowymi wynosi ok. 950 zł. Dodał, że ponosi wydatki na opłaty eksploatacyjne (opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz) w wysokości około 800 zł oraz zakup lekarstw w wysokości około 150 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 18 lipca 2013 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia przez skarżącego dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2012 rok oraz wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 29 lipca 2013 roku oświadczył, że lokal, w którym zamieszkuje, jest wyłączną własnością jego żony M.K. C., z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej, na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 10 lipca 2000 roku. Jednocześnie skarżący wskazał, że w 2012 roku nie osiągał innych przychodów niż świadczenie emerytalne i w związku z tym nie składał zeznania PIT-11 za 2012 rok. Do pisma skarżący załączył wyciągi z rachunku bankowego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. CBOIS). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów i informacji wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.294,37 zł netto. Miesięczna kwota potrąceń z jego emerytury wynosi około 950 zł. Ponadto skarżący, jak podaje, ponosi wydatki na podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw, w łącznej kwocie 950 zł. Majątek skarżącego stanowią przy tym nieruchomości w postaci domu letniskowego o powierzchni 70 m2 i działki o powierzchni 1.040 m2, a także akcje firmy A o wartości 1.000 zł oraz udział we współwłasności nieruchomości o powierzchni około 2500 m2. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i w celu zapewniania mu prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia połowy wpisu od skargi. Jednocześnie z uwagi na fakt, że obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, Referendarz sądowy uznał, że wykazany przez skarżącego miesięczny dochód w gospodarstwie domowym z uwzględnieniem podanej kwoty potrąceń pozwala na pokrycie pozostałej części wpisu od skargi oraz przyszłych, ewentualnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Referendarza sądowego istotne znaczenie dla takiej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, a zarazem odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, ma fakt, iż skarżący zamieszkuje w lokalu stanowiącym wyłączną własność jego żony. Okoliczność ta uzasadnia tezę, że ponosi on jedynie część wydatków związanych z opłatami eksploatacyjnymi, które określił na kwotę około 800 zł. Ponadto za powyższą oceną możliwości płatniczych skarżącego przemawia także fakt, iż skarżący jest właścicielem licznych składników majątkowych w postaci domu letniskowego o powierzchni 70 m2 i działki o powierzchni 1.040 m2, a także akcji firmy A o wartości 1.000 zł oraz udziału we współwłasności nieruchomości o powierzchni około 2500 m2, co pozwala przyjąć, że posiada on obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których owe nieruchomości mogłyby zostać wykorzystane jako zabezpieczenie, bądź też poprzez zbycie posiadanych akcji (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)